1806
edycji
Ruch Oporu Armii Krajowej: Różnice pomiędzy wersjami
brak opisu edycji
Nie podano opisu zmian |
Nie podano opisu zmian |
||
| Linia 1: | Linia 1: | ||
'''Ruch Oporu Armii Krajowej''' – zbrojna, konspiracyjna, antykomunistyczna organizacja działająca w [[Powiat grójecki|powiecie grójeckim]] w latach 1945–1946, a więc w czasie tworzenia (za cichym przyzwoleniem koalicji antyhitlerowskiej) pojałtańskiej struktury władz Tymczasowego Rządu Rzeczpospolitej Polskiej. Organizatorem ruchu oporu byli członkowie [[Armia Krajowa|Armii Krajowej]], m.in. wywodzący się z Narodowej Organizacji Wojskowej (NOW) oraz z byłych starszych członków [[Szare Szeregi|Szarych Szeregów]], którzy nie uznali organizującej się władzy, nie akceptowali sposobu jej uzyskania i sprawowania przez [[Polska Partia Robotnicza|Polską Partię Robotniczą]] (PPR), buntowali się przeciw więzieniu członków Armii Krajowej, wymuszaniu zeznań, [[Deportacje do | '''Ruch Oporu Armii Krajowej''' – zbrojna, konspiracyjna, antykomunistyczna organizacja działająca w [[Powiat grójecki|powiecie grójeckim]] w latach 1945–1946, a więc w czasie tworzenia (za cichym przyzwoleniem koalicji antyhitlerowskiej) pojałtańskiej struktury władz Tymczasowego Rządu Rzeczpospolitej Polskiej. Organizatorem ruchu oporu byli członkowie [[Armia Krajowa|Armii Krajowej]], m.in. wywodzący się z Narodowej Organizacji Wojskowej (NOW) oraz z byłych starszych członków [[Szare Szeregi|Szarych Szeregów]], którzy nie uznali organizującej się władzy, nie akceptowali sposobu jej uzyskania i sprawowania przez [[Polska Partia Robotnicza|Polską Partię Robotniczą]] (PPR), buntowali się przeciw więzieniu członków Armii Krajowej, wymuszaniu zeznań, [[Deportacje Grójecczan do Związku Radzieckiego|deportacji do ZSRR]]. | ||
== Działalność komendy powiatowej == | == Działalność komendy powiatowej == | ||
| Linia 23: | Linia 23: | ||
W pierwszej dekadzie maja (?) 1945 „Józef” na spotkaniu z członkami dwóch drużyn grójeckich ROAK zapowiedział wydawanie tajnej, powielanej gazetki „[[Informator]]”, zawierającej wiadomości z kraju i ze świata, pomijane w prasie urzędowej, a uzyskane z nasłuchu radiowego audycji BBC. | W pierwszej dekadzie maja (?) 1945 „Józef” na spotkaniu z członkami dwóch drużyn grójeckich ROAK zapowiedział wydawanie tajnej, powielanej gazetki „[[Informator]]”, zawierającej wiadomości z kraju i ze świata, pomijane w prasie urzędowej, a uzyskane z nasłuchu radiowego audycji BBC. | ||
Od 13 kwietnia 1945 do 17 czerwca 1946 z rąk różnych sprawców w powiecie grójeckim zginęło bodaj 23 funkcjonariuszy Milicji Obywatelskiej. Według uzasadnienia do wyroku sądowego (potwierdzonego w latach dziewięćdziesiątych przez żyjących oskarżonych) tylko sześciu najaktywniejszych członków ROAK w roku 1945 przeprowadziło co najmniej 19 akcji, w których m.in. „zlikwidowano” 7 osób, a mianowicie: | Od 13 kwietnia 1945 do 17 czerwca 1946 z rąk różnych sprawców w [[Powiat grójecki|powiecie grójeckim]] zginęło bodaj 23 funkcjonariuszy Milicji Obywatelskiej. Według uzasadnienia do wyroku sądowego (potwierdzonego w latach dziewięćdziesiątych przez żyjących oskarżonych) tylko sześciu najaktywniejszych członków ROAK w roku 1945 przeprowadziło co najmniej 19 akcji, w których m.in. „zlikwidowano” 7 osób, a mianowicie: | ||
* 3 maja 1945, [[Warka]] - z rozkazu „Józefa” grupa „Bończy”, dowodzona przez „Morskiego”, nocą ostrzelała z broni maszynowej posterunek Milicji Obywatelskiej i Urzędu Bezpieczeństwa w Warce. | * 3 maja 1945, [[Warka]] - z rozkazu „Józefa” grupa „Bończy”, dowodzona przez „Morskiego”, nocą ostrzelała z broni maszynowej posterunek Milicji Obywatelskiej i Urzędu Bezpieczeństwa w Warce. | ||
| Linia 31: | Linia 31: | ||
* maj 1945 - szosa z [[Warszawa|Warszawy]] do [[Grójec|Grójca]], Jerzy Łuczyński w ramach ćwiczeń nocnych zatrzymał wojskowy samochód radziecki z trzema żołnierzami. Podczas wymiany ognia zabity został jeden z nich oraz raniony brat „Józefa”, Jan Głogowski „Wołyniak”. | * maj 1945 - szosa z [[Warszawa|Warszawy]] do [[Grójec|Grójca]], Jerzy Łuczyński w ramach ćwiczeń nocnych zatrzymał wojskowy samochód radziecki z trzema żołnierzami. Podczas wymiany ognia zabity został jeden z nich oraz raniony brat „Józefa”, Jan Głogowski „Wołyniak”. | ||
* 8 czerwca 1945, Grójec, godz. 23 - rozstrzelano Władysława Inowolskiego, syna Wojciecha, ur. 23 września 1898 w Warszawie, byłego członka [[Komunistyczna Partia Polski|Komunistycznej Partii Polski]] (KPP), w międzywojniu wieloletniego więźnia politycznego, członka [[Gwardia Ludowa|Gwardii Ludowej]] i [[Armia Ludowa|Armii Ludowej]], członka Polskiej Partii Robotniczej (PPR), kierownika PUBP w Grójcu. Wg [[Henryk Świderski|Henryka Świderskiego]] zabójstwa dokonano za znęcanie się nad więźniami podczas przesłuchań, których nie zaprzestał mimo ostrzeżenia. | * 8 czerwca 1945, Grójec, godz. 23 - rozstrzelano Władysława Inowolskiego, syna Wojciecha, ur. 23 września 1898 w Warszawie, byłego członka [[Komunistyczna Partia Polski|Komunistycznej Partii Polski]] (KPP), w międzywojniu wieloletniego więźnia politycznego, członka [[Gwardia Ludowa|Gwardii Ludowej]] i [[Armia Ludowa|Armii Ludowej]], członka Polskiej Partii Robotniczej (PPR), kierownika PUBP w Grójcu. Wg [[Henryk Świderski|Henryka Świderskiego]] zabójstwa dokonano za znęcanie się nad więźniami podczas przesłuchań, których nie zaprzestał mimo ostrzeżenia. | ||
* 17 czerwca 1945, Świdno. Grupa „Topora” osaczyła w pałacu w Świdnie członka UB, Stanisława Fijałkowskiego (ur. 1900) „Michała”, któremu zarzucono przywłaszczanie mienia ludności. Ujęcia nie dokonano, ponieważ zaatakowany zagroził, że spali pałac w przypadku próby ujęcia. | * 17 czerwca 1945, [[Świdno]]. Grupa „Topora” osaczyła w [[Pałac w Świdnie|pałacu w Świdnie]] członka UB, Stanisława Fijałkowskiego (ur. 1900) „Michała”, któremu zarzucono przywłaszczanie mienia ludności. Ujęcia nie dokonano, ponieważ zaatakowany zagroził, że spali pałac w przypadku próby ujęcia. | ||
* czerwiec 1945 - szosa radomska - grupa ROAK z Grójca zatrzymała samochód Polskiego Monopolu Spirytusowego i skonfiskowała 1000 litrów spirytusu i 319 Iitrów wódki. | * czerwiec 1945 - szosa radomska - grupa ROAK z [[Grójec|Grójca]] zatrzymała samochód Polskiego Monopolu Spirytusowego i skonfiskowała 1000 litrów spirytusu i 319 Iitrów wódki. | ||
* czerwiec 1945 - majątek [[Przęsławice]] - po rozbrojeniu dozorcy, z magazynu zabrano 2300 kg cukru, który został sprzedany za 25 000 zł. Pieniądze przekazano na cele organizacji. | * czerwiec 1945 - majątek [[Przęsławice]] - po rozbrojeniu dozorcy, z magazynu zabrano 2300 kg cukru, który został sprzedany za 25 000 zł. Pieniądze przekazano na cele organizacji. | ||
* 24 czerwca 1945 - [[Jasieniec]] - grupa dowodzona przez „Rwala” rozbroiła milicjantów w Jasieńcu, uwolniła zatrzymanego Józefa Mędrzyckiego z Zalesia k. Grójca i zabrała 1 ręczny karabin maszynowy, 1 automat, 1 pistolet, 8 karabinów, płaszcz wojskowy, rower i 500 zł. | * 24 czerwca 1945 - [[Jasieniec]] - grupa dowodzona przez „Rwala” rozbroiła milicjantów w Jasieńcu, uwolniła zatrzymanego Józefa Mędrzyckiego z [[Zalesie (gmina Grójec)|Zalesia]] k. Grójca i zabrała 1 ręczny karabin maszynowy, 1 automat, 1 pistolet, 8 karabinów, płaszcz wojskowy, rower i 500 zł. | ||
* 25 czerwca 1945 - 6 km na północ od Grójca - grupa warecka w składzie: Józef Piłat „Żmija”, Tadeusz Sajnok „Bartosz”, Władysław Suchecki „Karol” oraz Henryk Łach „Kruk” (ur. 1924) i Ryszard Pietras (ur. 4 marca 1924) „Cygan” z Grójca ostrzelała i zatrzymała samochód przewożący pieniądze z Komunalnej Kasy Oszczędnościowej w Grójcu, rozbroiła eskortę składającą się z 2 konwojentów i zabrała worki zawierające 7 600 000 zł. Zgodnie z wcześniejszą umową z Władysławem Furką „Emil”, członkiem tajnego Stronnictwa Narodowego (SN), „Józef” przekazał 1 800 000 „Michałowi” (NN) na cele Stronnictwa. | * 25 czerwca 1945 - 6 km na północ od Grójca - grupa warecka w składzie: Józef Piłat „Żmija”, Tadeusz Sajnok „Bartosz”, Władysław Suchecki „Karol” oraz Henryk Łach „Kruk” (ur. 1924) i Ryszard Pietras (ur. 4 marca 1924) „Cygan” z Grójca ostrzelała i zatrzymała samochód przewożący pieniądze z Komunalnej Kasy Oszczędnościowej w Grójcu, rozbroiła eskortę składającą się z 2 konwojentów i zabrała worki zawierające 7 600 000 zł. Zgodnie z wcześniejszą umową z Władysławem Furką „Emil”, członkiem tajnego Stronnictwa Narodowego (SN), „Józef” przekazał 1 800 000 „Michałowi” (NN) na cele Stronnictwa. | ||
* 2 lipca 1945 - [[Grójec]] - rozbrojenie Wacława Ryckiego, funkcjonariusza Wojewódzkiego Urzędu Bezpieczeństwa Publicznego. | * 2 lipca 1945 - [[Grójec]] - rozbrojenie Wacława Ryckiego, funkcjonariusza Wojewódzkiego Urzędu Bezpieczeństwa Publicznego. | ||
* 5 lipca 1945 - Grójec, ul. Laskowa - wykonano „wyrok” śmierci na Jerzym Grussie, syn Aleksandra, ur. w 1906, byłego członka Armii Ludowej i PPR, lekarzu PUBP w Grójcu, który | * 5 lipca 1945 - Grójec, ul. Laskowa - wykonano „wyrok” śmierci na Jerzym Grussie, syn Aleksandra, ur. w 1906, byłego członka Armii Ludowej i PPR, lekarzu PUBP w Grójcu, który według [[Henryk Świderski|Henryka Świderskiego]] „poufne informacje uzyskane od więźniów przekazywał funkcjonariuszom UB”. W czasie akcji śmiertelnie raniono jego żonę Jadwigę, ur. w 1909, członka Armii Ludowej i PPR. Świadkiem śmierci rodziców był małoletni syn, Andrzej. Z bliżej nieznanych przyczyn zamierzano go zlikwidować, wcześniej, gdy mieszkał w [[Mogielnica|Mogielnicy]] w domu Franciszka Wilewskiego. Uprzedzony o zamiarze natychmiast (nocą) zbiegł do [[Grójec|Grójca]] i tu wkrótce zastrzelono go (5 lipca 1945). | ||
* Początek lipca 1945, [[Wilków Pierwszy|Wilków]] - grupa z Grójca dowodzona przez „Józefa” skonfiskowała 200 litrów spirytusu i rozdzieliła między sobą. | * Początek lipca 1945, [[Wilków Pierwszy|Wilków]] - grupa z Grójca dowodzona przez „Józefa” skonfiskowała 200 litrów spirytusu i rozdzieliła między sobą. | ||
* Początek lipca 1945, [[Lipie]] - ta sama grupa rozbroiła posterunek Milicji Obywatelskiej w Lipiu i zabrała jeden karabin oraz skrzynkę amunicji. | * Początek lipca 1945, [[Lipie]] - ta sama grupa rozbroiła posterunek Milicji Obywatelskiej w Lipiu i zabrała jeden karabin oraz skrzynkę amunicji. | ||
| Linia 81: | Linia 81: | ||
* ''Informator o nielegalnych antypolskich organizacjach i bandach zbrojnych w Polsce Ludowej w latach 1944-1956'', Warszawa: MSW. Biuro „C”, 196, s. 89, 152 (?); | * ''Informator o nielegalnych antypolskich organizacjach i bandach zbrojnych w Polsce Ludowej w latach 1944-1956'', Warszawa: MSW. Biuro „C”, 196, s. 89, 152 (?); | ||
* [[Henryk Świderski]], Armia Krajowa w Obwodzie Grójec—„Głuszec”, Warszawa 1993, s. 237-242; | * [[Henryk Świderski]], Armia Krajowa w Obwodzie Grójec—„Głuszec”, Warszawa 1993, s. 237-242; | ||
* Henryk Świderski | * Henryk Świderski, ''Służył Bogu i Ojczyźnie'', „Moja Rodzina” 1998, nr 5, s. 12-13. Art. o ks. Bolesławie Stefańskim. | ||
[[Kategoria:Organizacje wojskowe]] | [[Kategoria:Organizacje wojskowe]] | ||