1806
edycji
Żydzi w Goszczynie: Różnice pomiędzy wersjami
brak opisu edycji
(Utworzono nową stronę "'''Żydzi w Goszczynie''' – Żydzi zaczęli się osiedlać w Goszczynie po trzecim rozbiorze Polski (1795), kiedy Grójeckie znalazło się pod zaborem Prus Południowych (Siidpreussen), w Departamencie Warszawskim (do 1807). Zajmowali się rzemiosłem (szewstwo, piekarstwo, krawiectwo, szklarstwo, rzeźnictwo, szynkarstwo), przewożeniem towarów, stałym i obwoźnym handlem, pachtem (dzierżawą). Miasto (od 1382 do 1867), potem osada, a wreszcie w…") |
Nie podano opisu zmian |
||
| Linia 9: | Linia 9: | ||
Żyli oni w 38 domach, z których kilka należało do Żydów. W międzywojniu (1918–1939) liczba mieszkańców (w tym i Żydów) niewiele się zmieniła i wynosiła ok. 1300 osób. Stało się tak za sprawą ogólnokrajowego kryzysu ekonomicznego oraz związanej z tym migracji ludności, m.in. żydowskiej, niechętnie widzianej przez miejscowych narodowców. O ich życiu ekonomiczno-politycznym w międzywojniu wiemy niewiele. | Żyli oni w 38 domach, z których kilka należało do Żydów. W międzywojniu (1918–1939) liczba mieszkańców (w tym i Żydów) niewiele się zmieniła i wynosiła ok. 1300 osób. Stało się tak za sprawą ogólnokrajowego kryzysu ekonomicznego oraz związanej z tym migracji ludności, m.in. żydowskiej, niechętnie widzianej przez miejscowych narodowców. O ich życiu ekonomiczno-politycznym w międzywojniu wiemy niewiele. | ||
Po wkroczeniu do [[Goszczyn|Goszczyna]] wojsk niemieckich (8 września 1939) władze okupacyjne rozpoczęły realizację eksterminacji Żydów od spalenia domu modlitwy, nakaz noszenia opaski z gwiazdą Dawida (24 listopada 1939), wprowadzenia przymusu pracy od 14 roku życia, rozwiązania organizacji. W pierwszych miesiącach okupacji do Goszczyna przybyła bliżej nieznana liczba Żydów z obszarów polskich włączonych do Rzeszy (Sierpc, Łódź). Na podstawie zarządzenia Generalnego Gubernatora dla okupowanych obszarów, z dnia 28 listopada 1939 „O ustanowieniu Rad Żydowskich” (Judenratów – „Dziennik | Po wkroczeniu do [[Goszczyn|Goszczyna]] wojsk niemieckich (8 września 1939) władze okupacyjne rozpoczęły realizację eksterminacji Żydów od spalenia domu modlitwy, nakaz noszenia opaski z gwiazdą Dawida (24 listopada 1939), wprowadzenia przymusu pracy od 14 roku życia, rozwiązania organizacji. W pierwszych miesiącach okupacji do Goszczyna przybyła bliżej nieznana liczba Żydów z obszarów polskich włączonych do Rzeszy (Sierpc, Łódź). Na podstawie zarządzenia Generalnego Gubernatora dla okupowanych obszarów, z dnia 28 listopada 1939 „O ustanowieniu Rad Żydowskich” (Judenratów – „Dziennik Rozporządzeń” 1939, nr 9), wójt gminy Rykały z siedzibą w Goszczynie, Stanisław Opasek, wezwał do kancelarii Zarządu Gminy starszych wiekiem Żydów zamieszkałych w gminie i 24 stycznia 1940 przeprowadził wybory do Rady Żydowskiej. Wybrano do niej jednomyślnie 12 osób zamieszkałych w Goszczynie. Tworzyli ją: | ||
* Szyja Alterman (ur. 1888) - szewc, | * Szyja Alterman (ur. 1888) - szewc, | ||
| Linia 33: | Linia 33: | ||
== Bibliografia == | == Bibliografia == | ||
* Zofia Romanowska, ''Żydzi w Goszczynie'', [w:] ''Słownik wiedzy o Grójeckiem - zeszyt trzynasty'', Towarzystwo Literackie im. Adama Mickiewicza - oddział w Grójcu, 2005, s. 96-98 – na podstawie źródeł: | |||
* Archiwum Państwowe miasta stołecznego Warszawy – Oddział Grodzisk, Gmina Goszczyn. Różne zarządzenia, sygn. 147, k. 2, 36, 152; | |||
* Jerzy Beniamin Flatt. ''Opis Księstwa Warszawskiego z krótkim rysem dziejów polskich aż do naszych czasów'' przez ... Poznań 1809, s. 112-113. Tu podano liczbę 60 Żydów; | |||
* ''Spisok naselennych punktov warszawskoj guberni'', Warszawa 1912, s. 92-93; | |||
* ''Skorowidz miejscowości Rzeczypospolitej Polskiej opracowany na podstawie wyników Pierwszego Powszechnego Spisu Ludności z dn. 30 września 1921'' ... t. 1: ''Miasto stołeczne Warszawa, Województwo warszawskie'', Warszawa 1925, s. 48; | |||
* Bohdan Wasiutyński, ''Ludność żydowska w Polsce w wiekach XIX i XX. Studium statystyczne'', Warszawa 1930, s. 47; | |||
* Eleonora Bergman, ''Ślady kultury żydowskiej na Mazowszu'', „Mazowsze” 1993, nr 1, s. 24; | |||
* Janusz Petz, ''Kowal Wacek. Polska'' [ratowanie Żyda], „Echo Dnia” [Radom] 2003, nr 200: 29 sierpnia, s. 13. | |||