Sadowniczy Zakład Doświadczalny w Nowej Wsi: Różnice pomiędzy wersjami

'''Sadowniczy Zakład Doświadczalny w Nowej Wsi''' – założony 1 stycznia 1952 r. jako placówka terenowa [[Instytut Sadownictwa i Kwiaciarstwa w Skierniewicach|Instytutu Sadownictwa w Skierniewicach]]. Jego twórcą był [[Eligiusz Gajewski]] – uczeń profesora [[Szczepan Pieniążek|Szczepana Pieniążka]]. Placówka prowadziła działania naukowo–badawcze, organizowała szkolenia i pokazy w sadach. Wyniki badań publikowano w pismach naukowych. Promowano w nim sadownictwo w regionie i lobbowano m.in. za wybudowaniem Zakładu Przetwórczego w Tarczynie.  

Przed 1945 r. w [[Nowa Wieś|Nowej Wsi]] znajdował się majątek [[Tadeusz Daszewski|Tadeusza Daszewskiego]] (zm. 1972). Posiadał on 180 ha ziemi, w tym 46 ha pod uprawami drzew owocowych. Ich właściciel należał do [[Sadownictwo na ziemi grójeckiej|pionierów sadownictwa w Grójeckiem]]. Już podczas okupacji niemieckiej (1939-1945) sadził kwatery niskopiennych drzew (jabłoni, grusz), wprowadzał nowe odmiany jabłek, jak: McIntosh, Mocoun, Jonatan, uprawiał drzewa karłowe półstałe i tymczasowe (filary), dosadzane między drzewami stałymi. Dzięki racjonalnej uprawie, ochronie i pielęgnacji osiągał dobre plony. Owoce sortowane i właściwie pakowane (ze znakiem firmowym Nowej Wsi) sprzedawał głównie w [[Warszawa|Warszawie]].  

W 1954 roku Zakład przejął odległą o 1 km od Nowej Wsi „resztówkę" w [[Rytomoczydła|Rytomoczydłach]], będącą w posiadaniu Państwowego Gospodarstwa Rolnego, a w 1973 – „resztówkę" majątku Winiary w [[Warka|Warce]] (46 ha, w tym 27 ha sadów i jagodników), która dotąd była w posiadaniu Mazowieckich Zakładów Przemysłu Owocowo-Warzywnego.   

W latach 70-tych Zakład odkupił od prywatnych rolników przylegające do sadu w Nowej Wsi 2 ha gruntu ornego oraz przejął od Państwowego Funduszu Ziemi dalsze 8. Ogólnie Sadowniczy Zakład Doświadczalny w trzech gospodarstwach użytkował 223 ha, w tym 198 ha użytków rolnych. Z tego ok. 90% stanowiły gleby III i IV klasy bonitacyjnej; 134 ha zajmowały sady, 5 ha – uprawy jagodowe, 27 ha – trwałe użytki zielone, 37 ha –  grunty orne, 2 ha – ogródki przydomowe, 18 ha – parki, tereny zabudowane, drogi. Uprawiano wówczas jabłonie (114 ha), grusze (9 ha), wiśnie (8 ha), śliwy (3 ha), porzeczki (1 ha), maliny (1,1 ha), truskawki (0,6 ha), winorośl (0,8 ha), bez czarny (1,5 ha).   

W Iatach 1954-1957 integralną część Zakładu stanowiła [[Pszczelarska Stacja Doświadczalna w Nowej Wsi|Pszczelarska Stacja Doświadczalna]]. Sadowniczy Zakład Doświadczalny w Nowej Wsi, podobnie jak i inne zakłady terenowe Instytutu (12), realizował trzy podstawowe zadania: prowadził prace naukowo-badawcze, a wyniki ich publikował w periodykach, głównie nowych, wśród producentów, sadowników w rejonie grójeckim upowszechniał wiedzę o nowych osiągnięciach nauki w tej dziedzinie, prowadził wzorowo zorganizowane, specjalistyczne gospodarstwo sadownicze produkujące dobrej jakości owoce.   

Na przestrzeni ponad 40 lat istnienia Zakładu przewinęło się przez niego kilkunastu pracowników zatrudnionych na stanowisku naukowo-badawczym, w tym m.in.: Elżbieta Banasikowska, Jadwiga Dadej (od 1965), Tomasz Kozłowski (1953), Teresa i Mieczysław Mrozowscy (od 1952), Barbara Olszewska, dr Kazimierz Olszewski (od 1981), Elżbieta Puncewicz (1969-1974), Janina Joanna Sasin (1957-1959), Barbara Strzałkowska (1961-1963), Henryk Utrata (1956-1957), ornitolog dr Ryszard Zając (1958-1973). Prowadzili oni badania z zakresu „''ochrony roślin sadowniczych, techniki opryskiwania, oceny odmian, systemów uprawy gleby w sadach i jagodnikach, nawożenia, cięcia, zwalczania przemienności owocowania, mechanizacji prac w sadownictwie oraz przechowalnictwa owoców. Wyniki tych prac przekazywano do producentów w formie zaleceń''”. Podejmowano też tematy wynikające z potrzeb sadowników rejonu grójeckiego, np. w czasie nasilenia się szkód powodowanych przez nasionnicę trześniówkę w sadach czereśniowych. Pracownicy Zakładu w Iatach 1957-1958, w sadach producentów z [[Grójec|Grójca]], [[Kośmin|Kośmina]], Marianki, [[Rembertów|Rembertowa]], [[Gośniewice|Gośniewic]] koło [[Jasieniec|Jasieńca]], [[Księżowola|Księżowoli]], [[Stara Wieś|Starej Wsi]], [[Nowa Wieś|Nowej Wsi]] przeprowadzili doświadczenia nad zwalczaniem tego szkodnika i osiągnęli pozytywne rezultaty.   

Tylko w latach 1952-1980 Jadwiga Dadej, [[Eligiusz Gajewski]], Teresa Mrozowska i Mieczysław Mrozowski, razem z innymi współpracownikami opublikowali 30 artykułów w periodykach: „Prace Instytutu Sadownictwa w Skierniewicach”, „Roczniki Nauk Rolniczych”, „Fruit Science Raports” i w prasie zawodowej: „Owoce Warzywa Kwiaty”, „Sad Nowoczesny”, „Hasło”.   

Sadowniczy Zakład Doświadczalny w Nowej Wsi spełnił doniosłą rolę, nie tylko w rozwoju sadownictwa w Grójeckiem, ale i w kraju. „''Prowadzone w Zakładzie badania naukowe przyczyniły się do opracowania nowoczesnych metod produkcji jabłek, gruszek, malin, a zwłaszcza do ustalenia odpowiednich odmian produkcji. Wyniki tych badań przyczyniły się do zwiększenia plonów (...). Zakład odegrał też (...) ważną rolę w kształceniu podyplomowym naukowców dla Instytutu w Skierniewicach oraz kadry zawodowej zajmującej się produkcją sadowniczą''" (Danuta Pyza, ''35 lat'' ''pracy mgr E. Gajewskiego'', „Sad Nowoczesny”, 1980, nr 6, s. 24-25).