1806
edycji
brak opisu edycji
Nie podano opisu zmian |
Nie podano opisu zmian |
||
| Linia 1: | Linia 1: | ||
'''Władysław Pietrusiak''', ps. ''Zenek'', ''Tadek'', ''Marek'' (ur. 27 lipca 1909 w [[Uleniec|Uleńcu]], zm. po 24 czerwca 1944 w [[Warszawa|Warszawie]]) – polski działacz komunistyczny, żołnierz [[Gwardia Ludowa|Gwardii Ludowej]] i [[Armia Ludowa|Armii Ludowej]], dowódca Okręgu Częstochowskiego [[Gwardia Ludowa|Gwardii Ludowej]]. | '''Władysław Pietrusiak''', ps. ''Zenek'', ''Tadek'', ''Marek'' (ur. 27 lipca 1909 w [[Uleniec|Uleńcu]], zm. po 24 czerwca 1944 w [[Warszawa|Warszawie]]) – polski działacz komunistyczny, żołnierz [[Gwardia Ludowa|Gwardii Ludowej]] i [[Armia Ludowa|Armii Ludowej]], dowódca Okręgu Częstochowskiego [[Gwardia Ludowa|Gwardii Ludowej]]. | ||
== | == Życiorys == | ||
Urodził się 27 lipca 1909 roku w majątku [[Uleniec]], w czworakach majątku Bogusławskiego, jako syn Natalii i Jana, robotnika rolnego, właściciela 7,5 morgów ziemi w Natolinie (1 km od Uleńca) i w pobliskich wsiach: [[Worów|Worowie]], [[Zalesie (gmina Grójec)|Zalesiu]], [[Przęsławice|Przęsławicach]]. Do szkoły przygotowywał go w Warszawie prawdopodobnie wuj (lekarz). Inflacja i drożyzna zmusiły matkę do przerwania nauki syna. W 1922 zdał egzamin do trzeciej klasy gimnazjum w [[Grójec|Grójcu]], z którego z nieznanych przyczyn wystąpił 1 kwietnia 1923. Prawdopodobnie kontynuował ją w [[Warszawa|Warszawie]]. Mieszkał u dziadka ze strony matki, kościelnego świątyni ewangelickiej przy ul. Królewskiej. Ukończył jednak tylko 3 klasę gimnazjum, wrócił do Uleńca i tu pracował jako pomocnik kowala. | Urodził się 27 lipca 1909 roku w majątku [[Uleniec]], w czworakach majątku Bogusławskiego, jako syn Natalii i Jana, robotnika rolnego, właściciela 7,5 morgów ziemi w Natolinie (1 km od Uleńca) i w pobliskich wsiach: [[Worów|Worowie]], [[Zalesie (gmina Grójec)|Zalesiu]], [[Przęsławice|Przęsławicach]]. Do szkoły przygotowywał go w Warszawie prawdopodobnie wuj (lekarz). Inflacja i drożyzna zmusiły matkę do przerwania nauki syna. W 1922 zdał egzamin do trzeciej klasy gimnazjum w [[Grójec|Grójcu]], z którego z nieznanych przyczyn wystąpił 1 kwietnia 1923. Prawdopodobnie kontynuował ją w [[Warszawa|Warszawie]]. Mieszkał u dziadka ze strony matki, kościelnego świątyni ewangelickiej przy ul. Królewskiej. Ukończył jednak tylko 3 klasę gimnazjum, wrócił do Uleńca i tu pracował jako pomocnik kowala. | ||
| Linia 30: | Linia 30: | ||
W lutym 1944 zastosowane przez okupanta represje zdezorganizowały kierownictwo Okręgu i zdekonspirowały sztab, już wówczas, [[Armia Ludowa|Armii Ludowej]]. Rozszyfrowany został też Pietrusiak. W marcu 1944 Dowództwo Główne Armii Ludowej, na jego prośbę, przeniosło go na teren Wschodniego Mazowsza, a potem mianowało dowódcą (?) Okręgu 3 Warszawa Prawa-Podmiejska. | W lutym 1944 zastosowane przez okupanta represje zdezorganizowały kierownictwo Okręgu i zdekonspirowały sztab, już wówczas, [[Armia Ludowa|Armii Ludowej]]. Rozszyfrowany został też Pietrusiak. W marcu 1944 Dowództwo Główne Armii Ludowej, na jego prośbę, przeniosło go na teren Wschodniego Mazowsza, a potem mianowało dowódcą (?) Okręgu 3 Warszawa Prawa-Podmiejska. | ||
24 czerwca 1944 w drodze na organizacyjne spotkanie z Franciszkiem Jóźwiakiem („Witold”), szefem Sztabu Głównego Armii Ludowej, podczas ulicznej łapanki na ul. Próżnej w Warszawie został zatrzymany z fałszywymi dokumentami, co ułatwiło aresztowanie. Osadzony został w więzieniu przy ul. Daniłowiczowskiej, potem na Pawiaku i po wielu przesłuchaniach przez Gestapo przy ul. Szucha, ślad po nim zaginął. Próba wydobycia go z rąk gestapo przy pomocy przekupstwa (300 000 zł) nie powiodła się. Został on zakatowany przez gestapo, albo wywieziony do któregoś z obozów koncentracyjnych, np. Gross-Rosen lub rozstrzelany w czasie likwidacji Pawiaka (30 lipca 1944). | 24 czerwca 1944 w drodze na organizacyjne spotkanie z Franciszkiem Jóźwiakiem („Witold”), szefem Sztabu Głównego Armii Ludowej, podczas ulicznej łapanki na ul. Próżnej w [[Warszawa|Warszawie]] został zatrzymany z fałszywymi dokumentami, co ułatwiło aresztowanie. Osadzony został w więzieniu przy ul. Daniłowiczowskiej, potem na Pawiaku i po wielu przesłuchaniach przez Gestapo przy ul. Szucha, ślad po nim zaginął. Próba wydobycia go z rąk gestapo przy pomocy przekupstwa (300 000 zł) nie powiodła się. Został on zakatowany przez gestapo, albo wywieziony do któregoś z obozów koncentracyjnych, np. Gross-Rosen lub rozstrzelany w czasie likwidacji Pawiaka (30 lipca 1944). | ||
== Upamiętnienie == | == Upamiętnienie == | ||
14 października 1947 otrzymał pośmiertnie Order Krzyża Grunwaldu III klasy. Jego symboliczny grób znajduje się na cmentarzu parafialnym w [[Worów|Worowie]]. | 14 października 1947 otrzymał pośmiertnie Order Krzyża Grunwaldu III klasy<ref>[https://isap.sejm.gov.pl/isap.nsf/DocDetails.xsp?id=WMP19471430863 M.P. 1947 nr 143 poz. 863] „za udział w walce konspiracyjnej z okupantem”.</ref>. | ||
Jego symboliczny grób znajduje się na cmentarzu parafialnym w [[Worów|Worowie]]<ref>[http://mogily.pl/worow/PietrusiakW%C5%82adys%C5%82aw_805169 Władysław Pietrusiak - mogily.pl]</ref>. | |||
Pamięć o Pietrusiaku utrwalono nadając jego imię [[Publiczna Szkoła Podstawowa im. gen. bryg. Jana Kowalewskiego w Bikówku|Szkole Podstawowej w Bikówku]] (1963), Jednostce Wojskowej 2962 stacjonującej w Ogrodzienicach pod Grójcem (12 października 1975), umieszczając tablicę na murze okalającym były majątek w [[Uleniec|Uleńcu]] (9 maja 1971) – dziś Państwowe Gospodarstwo Rolne oraz nadając imię nowo wytyczonej ulicy w Grójcu (obecnie ulica Bankowa). Na terenie koszar wojskowych na stosownym postumencie umieszczono tablicę z napisem: „W XXX rocznicę powstania LWP (Ludowego Wojska Polskiego) jednostce wojskowej 2962 nadano imię kpt. Władysława Pietrusiaka ps. „Zenek”. Grójec 12 10 1973”. | Pamięć o Pietrusiaku utrwalono nadając jego imię [[Publiczna Szkoła Podstawowa im. gen. bryg. Jana Kowalewskiego w Bikówku|Szkole Podstawowej w Bikówku]] (1963), Jednostce Wojskowej 2962 stacjonującej w Ogrodzienicach pod Grójcem (12 października 1975), umieszczając tablicę na murze okalającym były majątek w [[Uleniec|Uleńcu]] (9 maja 1971) – dziś Państwowe Gospodarstwo Rolne oraz nadając imię nowo wytyczonej ulicy w Grójcu (obecnie ulica Bankowa). Na terenie koszar wojskowych na stosownym postumencie umieszczono tablicę z napisem: „W XXX rocznicę powstania LWP (Ludowego Wojska Polskiego) jednostce wojskowej 2962 nadano imię kpt. Władysława Pietrusiaka ps. „Zenek”. Grójec 12 10 1973”. | ||
W związku z dokonującymi się w kraju zmianami ustroju politycznego i gospodarczego (od 1989) oraz związaną z tym zmianą wzorów osobowych, przewartościowaniem tradycji narodowej, miejsca utrwalające pamięć o Pietrusiaku w Grójeckiem powoli, ale systematycznie zaczęto zacierać. Tak np. w 1990 roku Ministerstwo Obrony Narodowej prawo wyboru patrona jednostki dało kadrze oficerskiej i ta z Ogrodzienic wypowiedziała się za pozostawieniem dotychczasowego. Kilka miesięcy później (w 1991) kolejny rozkaz podawał do wiadomości listę jednostek, które utraciły dotychczasowych patronów. Na liście znalazła się jednostka 2962. W związku z tym zdjęto z cokołu tablicę upamiętniającą nadanie imienia Pietrusiaka, z sali tradycji wycofano pamiątki po patronie. Zaszła też konieczność wymiany sztandaru, której dokonano w 1997. 16 grudnia 1996 Rada Gminy i Miasta Grójec przemianowała ulicę Pietrusiaka na Bankową. Patrona straciła też szkoła. | W związku z dokonującymi się w kraju zmianami ustroju politycznego i gospodarczego (od 1989) oraz związaną z tym zmianą wzorów osobowych, przewartościowaniem tradycji narodowej, miejsca utrwalające pamięć o Pietrusiaku w Grójeckiem powoli, ale systematycznie zaczęto zacierać. Tak np. w 1990 roku Ministerstwo Obrony Narodowej prawo wyboru patrona jednostki dało kadrze oficerskiej i ta z Ogrodzienic wypowiedziała się za pozostawieniem dotychczasowego. Kilka miesięcy później (w 1991) kolejny rozkaz podawał do wiadomości listę jednostek, które utraciły dotychczasowych patronów. Na liście znalazła się jednostka 2962. W związku z tym zdjęto z cokołu tablicę upamiętniającą nadanie imienia Pietrusiaka, z sali tradycji wycofano pamiątki po patronie. Zaszła też konieczność wymiany sztandaru, której dokonano w 1997. 16 grudnia 1996 Rada Gminy i Miasta Grójec przemianowała ulicę Pietrusiaka na Bankową. Patrona straciła też szkoła. | ||
== Przypisy == | |||
<references /> | |||
== Bibliografia == | == Bibliografia == | ||