Odcienie. Miesięcznik Kulturalno-Społeczny

„Odcienie”. Miesięcznik Kulturalno-Społeczny – nieregularne, prywatne, lokalne czasopismo, z dłuższymi przerwami redagowane przez Kazimierza Kochańskiego (ur. 1950), nauczyciela muzyki w Publicznej Szkole Podstawowej nr 1 w Grójcu. Wydawane było w latach 1997–2003.

Historia pisma

Pierwsze pięć nieliczbowanych numerów drukowane było w postaci comiesięcznej, jednokolumnowej wkładki do lokalnego miesięcznika „Wiadomości Grójeckie” (1994, nr 12, s. 6, 1995, nr 1-4, s. 4). Jako samoistny 8 stronicowy drukowany miesięcznik, formatu A4 (29,7 × 21 cm), zarejestrowany w Sądzie Wojewódzkim w Radomiu 26 września 1994, ukazał się w styczniu 1997, nr 1(6). Odtąd czasopismo redagowało Kolegium w składzie:

Kazimierz Kochański – redaktor naczelny,
Remigiusz Matyjas (ur. 1965) – dział regionalny,
Andrzej Kowalski (1952–2018) i Daria Połeć (Pelchen) (ur. 1971) – kultura i sztuka,
Wiesława Janota – sekretarz redakcji,
Leszek Biały – dział społeczny,
Agnieszka Maliszewska – redaktor techniczny,
Marek Knap – fotoreportaże.

Większość Kolegium stanowili nauczyciele grójeckich szkół podstawowych i Liceum Ogólnokształcącego. Skład jego z różnych powodów często zmieniał się. Praca jego i innych współpracowników miała charakter społeczny.

Do grudnia 1999 (nr 3(25)) ukazało się 20 samoistnych numerów, w 2000 r. w lokalnym, grójeckim miesięczniku „Okolica”. Gazeta Południowego Mazowsza zamieszczono jednokolumnowy, samoistny dodatek „Odcienie” (nr 3: 18 sierpnia, s. 3, 4; nr 4: 8 września, s. 3), w sierpniu 2003 wydawanie czasopisma wznowiono w postaci powielanego składu komputerowego. Ostatni numer ukazał się w październiku tego roku.

Kolumna miesięcznika składała się z dwóch szpalt; począwszy od nr 1(6) ze stycznia 1997 do nr 5 (22) z maja 1998, nad kolumną umieszczano żywą paginę zawierającą tytuł czasopisma, zaś w prawym górnym rogu numer strony umieszczony między dwoma kropkami (np. .5.). Do nr 11(16) 1997 czasopismo było bogato ilustrowane czarno-białymi fotografiami ilustrującymi aktualne wydarzenia, głównie w Grójcu. Na pierwszej stronie, poniżej winiety, zamieszczano notkę o zawartości numeru: „W numerze...”.

Czasopismo drukowano w czterech różnych winietach:

pierwsze 12 numerów, od 1(6) do 12(17) – w monochromatycznym kolorze zielonym,
następne numery, od 1(18) do 5(22) 1998; oraz od 1(23) do 3(25) 1999 – w pełnym kolorze,
numery od 1(26) do 8(33) 2003 – w kolorze czarno-białym.

Początkowo pismo drukowano w nakładzie 1000 egzemplarzy i sprzedawano po cenie nieco wyższej od kosztów. Dodatkowo pobierane 10 groszy (50+10) przeznaczano na fundusz wspierania potrzeb dzieci z rodzin ubogich i zaniedbanych. Za pośrednictwem Komitetów Rodzicielskich dopłacano do wycieczek, rajdów, imprez kulturalno-oświatowych. Czasopismo kolportowane było w Grójcu przez młodzież ze Szkoły Podstawowej nr 1, sprzedawano w księgarni, niektórych sklepach i kioskach z różnymi towarami, a więc poza instytucjonalną siecią kolportażu prasy. Od nr 1(27) do 3(25) periodyk wydawało Centrum Kultury Regionalnej w Grójcu i odtąd kolportowano go bezpłatnie. Zasadę tę utrzymano, dopóki wydawane było ze środków darczyńców.

Według intencji Redakcji miesięcznik miał informować lokalną społeczność o wydarzeniach kulturalno-społecznych, historii i ludziach, którzy wpływali lub wpływają na kształt rzeczywistości; prezentować poglądy różnych „opcji politycznych”. Pismo posiadało stałe elementy konstrukcyjne (schematyczne) i zmienne, operatywne. Treści tego ostatniego działu znajdowały się zwykle na pierwszej stronie, z czasem stronę tę wypełniały wywiady, najczęściej przeprowadzane przez redaktora naczelnego. Do mniej lub bardziej stałych działów należały:

„Fotokronika” – wypełniana pracami Marka Knapa, Kazimierza Kochańskiego,
„Regionalia” – Remigiusza Matyjasa,
„Plus, minus...”, „Wywiady” – Kazimierza Kochańskiego,
„Sprawy nasze codzienne” – ks. Krzysztofa Jarosza,
„Meandry heraldyki i genealogii” – Andrzeja Zygmunta Roli-Stężyckiego (ur. 1945),
„Sztuka” – ?,
„Practice your English, jokes” – Marii Podsiadło,
„Prezentacje literackie”, „Kobieta piękna jest...” – Katarzyny Kochańskiej,
„Sport” – ?,
„Krzyżówka” – Kazimierza Kochańskiego?,
„Lokalne Centrum Edukacji Ekologicznej” – Marka Kuliga,
„Czym żyje gmina” – Agnieszki Maroszek,
„Lekarskie porady pani Agnieszki” – Agnieszki Zabłockiej,
„Wielcy bohaterowie swoich czasów” – Jana Dulnego,
„Podróże i turystyka” – Małgorzaty Mikuszewskiej i Anny Rymaszewskiej,
„Z naszych dziejów” – Hanny Wojdalskiej,
„Bliżej żeglarstwa” – Juliusza Prytyckiego,
„Co tam w kuchni słychać” – Marzeny Jakubczak,
„Świat przyrody” – Piotra Eggerta.

Z miesięcznikiem z różną aktywnością, w różnych latach współpracowało ok. 40 autorów z Grójca i okolicy oraz kilku spoza powiatu (Białobrzegi, Radom, Łochów, Ostrołęka). Byli wśród nich m.in.: pięciu nauczycieli różnych przedmiotów (muzyki, wychowania fizycznego, polonistka), lekarz, ksiądz, bibliotekarka, były wojskowy). Ci spoza Grójeckiego: Wiesław Janusz Mikulski z Ostrołęki, Wiesław Maliszewski z Sadolesia k. Małkini, Henryk Morawski, Wojciech Grzeszczyński z Białobrzegów Radomskich, Teresa Opoka z Radomia, prezentowali swoje wiersze.

Publikowane w czasopiśmie materiały dokumentowały bieżące życie miasta i gminy, popularyzowały wiedzę o ludziach zasłużonych dla kraju. Sporo miejsca przeznaczono na informacje o członkach Stowarzyszenia Plastyków Ziemi Grójeckiej, na wywiady z lokalnymi działaczami, na wspomnienia pióra Hanny Wojdalskiej.

Redagowanie i wydawanie miesięcznika utrudniały przepisy podatkowe, brak dostatecznej liczby sponsorów, współpracowników, kłopoty z dystrybucją, niechęć radnych do pisma niezależnego, trudności w ustaleniu wzajemnych relacji między redaktorem a potencjalnymi wydawcami („Okolica”, Centrum Kultury Regionalnej). Mimo tych trudności periodyk ukazywał się dość długo i konsolidował część lokalnej inteligencji wokół pisma. Otrzymała ona możliwość publikowania swoich przemyśleń, wyników historycznych dociekań oraz twórczych dokonań, głównie w dziedzinie literatury.

Bibliografia

Zdzisław Szeląg, „Odcienie”. Miesięcznik Kulturalno-Społeczny (1997–2003), [w:] Słownik wiedzy o Grójeckiem – zeszyt czternasty, Towarzystwo Literackie im. Adama Mickiewicza - oddział w Grójcu, 2006, s. 61-63.