Martynów

Martynów – wieś położona w województwie mazowieckim, w powiecie grójeckim, w gminie Chynów.

Nazwa wsi pochodzi od imienia żeńskiego Martyna z sufiksem -ów.

W 1885 roku był to folwark posiadający 371 mórg ziemi, 10 budynków drewnianych i wiatrak. W końcu XIX w. osiedlili się w nim koloniści z południowo-zachodnich Niemiec. Przybyli oni nie bezpośrednio ze Szwabii, ale z Gąsek. Należeli do parafii w Pilicy. W 1912 kolonię zamieszkiwało 82 osoby, w tym 22 katolików (26,8%) i 60 ewangelików (73,2%). Rolnicy posiadali 465 mórg ziemi, 6 mórg ugorów i 3 morgi lasów i zarośli. W 1921, w 11 budynkach żyło 60 osób, w tym 15 katolików, 42 ewangelików wyznania augsburskiego, 3 Żydów. Wszyscy deklarowali narodowość polską. Miejscowość w dalszym ciągu miała status kolonii. W 1939 r. potomków niemieckich osadników zapewne było więcej. Wg Otto Heike, w 1944 r. gospodarstwa rolne prowadziło 10 kolonistów: Christian Frank (8,40 ha), Gustav Frank (13,44 ha), Ferdinand Janke (6,68 ha), Johann Karle (5,50 ha), Edmund Kunkel (10,64 ha), Heinrich Schierle (6,72 ha), Jakob Schierle (4,50 ha), Josef Schierle (9,00 ha), Karl Schierle (10,08 ha), Johann Stiekel (5,00 ha).

Latem 1944 wszystkich ewakuowano do III Rzeszy Niemieckiej. Gospodarstwa ich przejęli Polacy. Po 1945 kolonia przekształcona została w wieś.

Bibliografia

• Zdzisław Szeląg, Martynów, [w:] Osadnictwo niemieckie w Grójeckiem. Słownik: historia, kultura, gospodarka, Towarzystwo Literackie im. Adama Mickiewicza - oddział w Grójcu, Grójec 2011, s. 63 – na podstawie źródeł:
• Słownik geograficzny Królestwa Polskiego i innych krajów słowiańskich, pod red. F. Sulimierskiego, B. Chlebowskiego, W. Walewskiego I-XV, Warszawa 1880-1902, t. 6 (1885), s. 139;
• Spisok naselennych punktov varsavskoj guberni, Varsava 1912, s. 208-209;
• Skorowidz miejscowości Rzeczypospolitej Polskiej. Opracowany na podstawie wyników pierwszego powszechnego spisu ludności z dn. 30 września 1921 r. i innych źródeł urzędowych, t. 1: M.st. Warszawa, województwo warszawskie, Warszawa 1925, s. 39;
• Otto Heike, 150 Jahre Schwabensiedlungen in Polen 1795–1945, Leverkusen 1985, s. 185;
• Urszula Bijak, Nazwy miejscowe powiatu grójeckiego. Słownik historyczno-etymologiczny, Grójec 2001, s. 61.