Jan Dal-Trozzo

Jan Dal-Trozzo (ur. 1869, zm. 15 kwietnia 1935 w Michałowie) – matematyk, nauczyciel gimnazjalny, autor podręczników szkolnych.

Życiorys

Urodził się w Michałowie (wówczas gmina Lechanice, dziś gmina Warka) we włoskiej rodzinie ziemiańskiej osiadłej na tym terenie. Studiował na Wydziale Fizyczno-Matematycznym Uniwersytetu w Dorpacie, dziś Tartu, w Estonii. Po ukończeniu studiów został powołany do armii rosyjskiej i służył m.in. na Kaukazie. Po powrocie w rodzinne strony gospodarował w majątku Długowola (dziś gmina Goszczyn).

W 1907 przeniósł się na stałe do Warszawy, gdzie zaczął pracować jako nauczyciel matematyki wyższych klas żeńskiego gimnazjum prowadzonego przez Anielę Werecką. Z tą szkołą związał się na wiele lat, uczył w niej do 1933. Był współtwórcą i udziałowcem Stowarzyszenia Szkoły Współdzielczej, w latach 1922-1925 członkiem jego Zarządu. Stowarzyszenie kierowało placówką powstałą w miejsce prywatnego gimnazjum Wereckiej (sama Aniela Werecka aż do śmierci w 1927 była przełożoną szkoły, wkrótce potem gimnazjum nadano jej imię). Dal-Trozzo czasowo uczył również w innych warszawskich szkołach średnich, m.in. w żeńskim gimnazjum Janiny Tymińskiej i w renomowanej Szkole Technicznej prowadzonej przez Edwarda Świecimskiego i Władysława Piotrowskiego (od 1910 – Warszawska Szkoła Przemysłowo-Techniczna).

Uczennice gimnazjum Wereckiej z lat dwudziestych wspominały Jana Dal-Trozzo jako człowieka niezwykle tolerancyjnego i umiejącego fascynować matematyką. Jedna z nich pisała: „nad wyraz zdolny pan Dal-Trozzo mnożąc w pamięci czterocyfrowe liczby przez siebie dawał budujący przykład, co z umysłem ludzkim może zrobić matematyka.” W relacji innej uczennicy czytamy: „Od szóstej klasy matematykę wykładał pan Dal-Trozzo – starszy już wiekiem, wysoki, siwy, bardzo szczupły – chodząca cierpliwość. Zwykle do tablicy szło się na ochotnika, a w klasie szumiało jak w ulu, od czasu do czasu słyszało się »proszę o ciszę«, ale to nie skutkowało”.

Jan Dal-Trozzo był autorem kilku podręczników szkolnych: Kurs geometrii dla szkół średnich i przemysłowych, cz. I – Planimetria (1906, drugie wydanie 1910), cz. II – Stereometria (1907); Zadania geometryczne na wyliczenia i dowodzenia, cz. I, II (1908); Geometria analityczna w zakresie kursu szkół średnich ze zbiorkiem zadań (1913). Zbiór zadań wydany w 1908 należał do pionierskich. Był to bowiem pierwszy oryginalny polski zbiór zadań z geometrii dla uczniów IV i V klasy szkoły średniej wydany w Królestwie Polskim. Spotkał się on ze sporym oddźwiękiem. Jako pierwsze polskie opracowanie był także wykorzystywany przez nauczycieli w zaborze austriackim, choć mógł spełniać jedynie rolę pomocniczą ze względu na inny program nauczania. Wydany w 1913 podręcznik geometrii analitycznej był równie nowatorski. Dal-Trozzo napisał go zgodnie z nowym programem nauczania opracowanym przez Koło Matematyczno-Fizyczne, którego był członkiem. Koło powstało w Warszawie w 1906 i zrzeszało nauczycieli oraz osoby zajmujące się sprawami nauczania matematyki i fizyki. Głównym celem Koła była reforma nauczania w szkołach średnich. W odniesieniu do matematyki chodziło szczególnie o opracowanie programów nauczania z uwzględnieniem nowych działów – rachunku prawdopodobieństwa, geometrii wykreślnej, rachunku różniczkowego i całkowego oraz geometrii analitycznej.

Jan Dal-Trozzo zmarł po długiej chorobie 15 kwietnia 1935 w Michałowie. Pochowany został w grobowcu rodzinnym na cmentarzu parafialnym we Wrociszewie (gmina Warka).

Bibliografia

• Małgorzata Przeniosło, Dal-Trozzo Jan, [w:] Słownik wiedzy o Grójeckiem – zeszyt czternasty, Towarzystwo Literackie im. Adama Mickiewicza - oddział w Grójcu, 2006, s. 11-12 – na podstawie źródeł:
• Historia Szkoły imienia Anieli Wereckiej, Warszawa 1960, s. 15;
• Jerzy Kubiatowski, Walerian Piotrowski, O podręcznikach szkolnych Jana Dal-Trozzo, „Matematyka” 1984, nr 2, s. 115-116;
• Szkoła im. Anieli Wareckiej, Warszawa 1994, s. 50, 103, 131;
• Słownik biograficzny matematyków polskich, Tarnobrzeg 2003, s. 44;