Biblioteka Żydowska im. Icchoka Lejba Pereca w Tarczynie

Z Jabcok

Biblioteka Żydowska im. lcchoka Lejba Pereca w Tarczynie – biblioteka w Tarczynie funkcjonująca w latach 30. XX wieku.

Miejscowość w roku 1921 liczyła 2526 osób, w tym 1427 Żydów (56,5%), tuż przed 1 września 1939 r. – 1650 wyznawców judaizmu. Biblioteki, których patronem był poeta, nowelista, dramaturg, klasyk literatury żydowskiej w Polsce, żyjący w latach 1852–1915, od 1922 r. organizowało Stowarzyszenie Biblioteki imienia lcchoka Lejba Pereca.

Kiedy placówkę powołano w Tarczynie, jaki był jej adres, kondycja finansowa, struktura językowa księgozbioru, skład socjalny i wiek czytelników, kwalifikacje bibliotekarzy - na razie nie udało się ustalić. Akta gminy Tarczyn nie zachowały się. Ślad istnienia Biblioteki znajduje się w konfidenckiej informacji Wydziału Bezpieczeństwa Urzędu Wojewódzkiego Warszawskiego z pierwszego półrocza 1933 r., z którego wynika, że w tym roku liczyła 50 członków, w całości pozostających pod wpływem komunistów. Wnosząc z tego, że w wydawnictwie Biblioteki oświatowe. Spis na dzień 1 stycznia 1930 oraz tablice statystyczne (Warszawa 1932) nie została odnotowana, należy przyjąć, że powstała w 1931 r., najpóźniej w pierwszej połowie 1933 r. Podobnie jak i inne biblioteki im. lcchoka Lejba Pereca nie korzystała z subwencji państwowych i samorządowych ze względu na „grupowanie żywiołów komunizujących”. W II RP powstało ich tylko ok. 20. O losach ich decydowały: wpisowe, składki członkowskie, miesięczne opłaty za korzystanie z księgozbioru, kaucje, ofiary i darowizny. Ze wzmiankowanego raportu wynika, że liczba czytelników korzystających z biblioteki im. lcchoka Lejba Pereca w Tarczynie była mała, wpisowe zwykle w takich bibliotekach wynosiło 1 zł, miesięczna składka zaś od 40 do 50 groszy. Czy wpływy z tych tytułów pokrywały koszty utrzymania, czy starczało pieniędzy na zakup nowości, nie wiadomo. Nie udało się też ustalić dalszego losu Biblioteki po roku 1933.

Bibliografia

  • Wanda Szeląg, Biblioteka Żydowska im. lcchoka Lejba Pereca w Tarczynie, [w:] Żydzi w Grójeckiem. Słownik: historia, kultura, gospodarka, Towarzystwo Literackie im. Adama Mickiewicza - oddział w Grójcu, Grójec 2007, s. 13 – na podstawie źródeł:
  • Archiwum Akt Nowych: Urząd Wojewódzki Warszawski. Wydział Bezpieczeństwa. Sprawozdania sytuacyjne miesięczne obejmujące stan organizacyjny KPP 1932-1935, sygn. 276/II-2, k. 59;
  • Bohdan Wasiutyński, Ludność żydowska w Polsce w wiekach XIX i XX. Studium statystyczne, Warszawa 1930, s. 47;
  • Tatiana Brustin-Berenstein, Deportacje i zagłada skupisk żydowskich w dystrykcie warszawskim, „Biuletyn Żydowskiego Instytutu Historycznego” Warszawa 1951, nr 1(3), s. 111;
  • Marta Pawlina-Meducka, Kultura Żydów województwa kieleckiego (1918-1939), Kielce 1993, s. 88.
Źródło: „https://www.jabcok.org/jabcok/index.php?title=Biblioteka_Żydowska_im._Icchoka_Lejba_Pereca_w_Tarczynie&oldid=1466”