Biblioteka Żydowska im. Icchoka Lejba Pereca w Górze Kalwarii

Z Jabcok

Biblioteka Żydowska im. Icchoka Lejba Pereca w Górze Kalwarii – zorganizowana została przez związane z ruchem syjonistycznym Stowarzyszenie Biblioteki im. Icchoka Lejba Pereca w 1927 roku. Działało ono na terenie całego kraju i pozostawało w ciągłym konflikcie z władzami państwowymi, które oskarżały je, iż grupuje żywioły komunizujące. Stowarzyszeniu patronował Icchok Lejb Perec (1852–1915), poeta, nowelista (Opowiadania ludowe, Motywy chasydzkie), dramaturg (Złoty łańcuch, Nocą na Starym Rynku), klasyk literatury żydowskiej w Polsce.

W 1921 w Górze Kalwarii żyło 5496 mieszkańców, w tym 2961 wyznania mojżeszowego (53,9%). Biblioteka Żydowska im. Icchoka Lejba Pereca mieściła się we własnym lokalu. W 1929 wypożyczalnia i czytelnia czynna była raz w tygodniu (3,5 godz.), a w księgozbiorze znajdowało się 1005 tomów w języku hebrajskim i jidysz, z których w 1929 r. skorzystało 200 czytelników. Wydatki na jej utrzymanie w tym roku wyniosły 1900 zł. Dalsze losy Biblioteki nie są na razie znane. Być może istniała do czasu wkroczenia Niemców do miasta (8 września 1939). W listopadzie 1940 mieszkający w nim Żydzi osadzeni zostali w getcie i w dniach 25-26 lutego 1941 r. wywieziono do getta w Warszawie. Formalnie majątek Żydów zlikwidowano dopiero na mocy zarządzania gubernatora dystryktu warszawskiego z 8 sierpnia 1942 r. o konfiskacie majątku gminy żydowskiej. W rzeczywistości ostatecznie stało się to w momencie likwidacji getta. Do wykonania zarządzenia i przejęcia majątku wyznaczony został Alojzy Markwart z Grójca z ul. Poświętne 11 (Poswiantstr. 11).

Bibliografia

  • Wanda Szeląg, Biblioteka Żydowska im. Icchoka Lejba Pereca w Górze Kalwarii, [w:] Żydzi w Grójeckiem. Słownik: historia, kultura, gospodarka, Towarzystwo Literackie im. Adama Mickiewicza - oddział w Grójcu, Grójec 2007, s. 12-13 – na podstawie źródeł:
  • Biblioteki oświatowe. Spis na dzień 1 stycznia 1930 roku oraz tablice statystyczne, Warszawa 1932, s. 9;
  • Józef Kruk, Władysław Kraska, Żydzi w Górze Kalwarii, „Towarzystwo Miłośników Góry Kalwarii i Czerska. Komunikat” R. III: 1990, nr 7 (20), s. 1-7.
Źródło: „https://www.jabcok.org/jabcok/index.php?title=Biblioteka_Żydowska_im._Icchoka_Lejba_Pereca_w_Górze_Kalwarii&oldid=1468”