Augustyn Lewiński

Augustyn Lewiński (ur. 1805, zm. 5 stycznia 1890) – major Wojska Polskiego, obywatel ziemski. Urodzony w Prusach, przed powstaniem listopadowym posiadał majętność ziemską w województwie podlaskim. Wziął udział w powstaniu 1830 r., 26 lutego 1831 mianowany kapitanem baterii strzelców podlaskich Antoniego Kuszla, potem majorem, 22 lipca 1831 przeniesiony został do sztabu gen. Macieja Rybińskiego (1784–1874), ostatniego wodza naczelnego powstania, następnie był dowódcą I dywizji piechoty; 30 marca 1831 otrzymał Złoty Krzyż (nr 526) a 4 października 1831 Krzyż Kawalerski (nr 3572), 5 października 1831 r. w Szczutowie (w województwie płockim) otrzymał dymisję. Stąd udał się do rodziny w Prusach, „14 lutego 1832 r. przybył do Warszawy, stanął przed Komisją Rządową Wojny i złożył przysięgę na wierność carowi”, następnie „wyjechał do swoich dóbr w obwodzie bialskim”.

Jak długo w nich przebywał czy też gospodarzył, nie wiadomo, faktu tego nie ustalił Robert Bielecki. Nie udało się mu też odtworzyć dalszych dziejów życia Lewińskiego (zobacz bibliografię). Jedno wydaje się pewne: na długo przed rokiem 1863 musiał kupić majątek ziemski w Grójcu i osiedlić się w nim, skoro w 1863 r. został mianowany tajnym naczelnikiem powstańczym miasta. Razem m.in. „z Chawierem, szewcem przybyłym z Krakowa oraz z ewangelikiem [Karolem] Hildebrandem, synem Jana [1798–1866], właścicielem apteki w Grójcu zajmowali się dostawą niezbędnych rzeczy powstańcom oraz udzielaniem wiadomości” (W. S. Laskowski, zob. bibliografię). Obaj zostali aresztowani i wywiezieni na Pawiak do Warszawy.

● Więcej w osobnym artykule: Powstanie styczniowe.

Lewiński zmarł 5 stycznia 1890 r., pochowany został na cmentarzu przy ul. Mszczonowskiej. Grób upamiętnia metalowa kolumna z napisem: „Augustyn Lewiński ob[ywatel] ziemski, były major wojsk polskich. Zm. 5 I 1890, przeżył lat 85”.

Bibliografia

• Zdzisław Szeląg, Lewiński Augustyn, [w:] Słownik wiedzy o Grójeckiem – zeszyt dwunasty, Towarzystwo Literackie im. Adama Mickiewicza - oddział w Grójcu, 2002, s. 60 – na podstawie źródeł:
• Wacław Skarbimir Laskowski, Grójec. W 500-tą rocznicę wyniesienia do godności miasta, Grójec 1919, s. 7;
• Robert Bielecki, Słownik biograficzny oficerów powstania listopadowego, t. 3. L – R, Warszawa 1998, s. 36.