Asymilatorzy. Zjednoczenie Polaków Wyznania Mojżeszowego

Asymilatorzy. Zjednoczenie Polaków Wyznania Mojżeszowego – organizacja społeczna powstała w maju 1919 r. ze zjednoczenia organizacji asymilatorów ze wszystkich trzech zaborów. Ruchy społeczne i prądy kulturowe asymilatorów postulowały pełną emancypację Żydów, dążyły do otwarcia ich na wpływy zewnętrzne, do uczestnictwa w życiu społecznym i kulturowym narodów europejskich. Zjednoczenie miało podobne cele, m.in. potępiało nienawiść między współobywatelami, sprzeciwiało się dążeniom separatystycznym, roszczeniom do autonomii kulturalnej i narodowej, opowiadało się za równouprawnieniem obywatelskim, za podporządkowaniem polskiej państwowości.

Jak się wydaje, ślad istnienia asymilatorów zachował się we wspomnieniach Marii Lewińskiej, która charakteryzując społeczność Grójca napisała: „(...) byli jeszcze ci „wygoleni”, w garniturach, zasymilowani, wykształceni, co ledwie raz do roku, w Sądny Dzień przypominali sobie o swoim żydostwie. (...) Bogatsi, wykształceni, bardziej zasymilowani zajmowali obszerniejsze mieszkania i kamienice okalające Rynek (...)”.

Bibliografia

• Zdzisław Szeląg, Asymilatorzy. Zjednoczenie Polaków Wyznania Mojżeszowego, [w:] Żydzi w Grójeckiem. Słownik: historia, kultura, gospodarka, Towarzystwo Literackie im. Adama Mickiewicza - oddział w Grójcu, Grójec 2007, s. 3-4 – na podstawie źródeł:
• Alicja Bełcikowska, Stronnictwa i związki polityczne w Polsce, Warszawa 1925, s. 863-864;
• Maria Lewińska, Grójec mojej mamy, w: Grójeckie we wspomnieniach. Antologia. Seria II. Wybór i opracowanie Zdzisław Szeląg, Grójec 2000, s. 99.