Towarzystwo „Linas Hacedek” w Grójcu

Towarzystwo „Linas Hacedek” („Uczciwy Nocleg”) w Grójcu – W Polsce Towarzystwo założone zostało w 1914 r. i zajmowało się głównie niesieniem (po obniżonej cenie lub bezpłatnie) medycznej pomocy ubogim ludziom, zwalczaniem tyfusu (1917 r.), organizowaniem kolonii dla niezamożnej młodzieży, otwieraniem nieodpłatnych ambulatoriów, przychodni dla dzieci i matek, poradni ginekologicznych. Tę wielokierunkową działalność finansowano ze składek członkowskich, dochodów z kwest przeprowadzanych m.in. podczas ślubów, aktów obrzezania, konfirmacji, balów, zabaw, loterii fantowych, z dotacji gminy żydowskiej lub odpłatnie, po obniżonej cenie.

Towarzystwo religijne powstało w Grójcu w 1927 roku na podstawie Statutu formalnie opracowanego 29 stycznia 1930, zatwierdzonego 31 marca 1930. Jego siedziba mieściła się przy ul. Skargi 7. Jego prezesem był Majer Chil Moszer, skarbnikiem Moszek Ambaras.

Ślad istnienia Stowarzyszenia zachował się w Spisie przywódców (tj. prezesów) związków, organizacji zawodowych i społecznych na terenie Grójca sporządzonym 21 października 1939 r. dla potrzeb okupacyjnych władz niemieckich. Zanotowano w nim, że prezesem oddziału w Grójcu był bliżej nieznany kupiec, Moszek Majer Chil (ur. 1882, zm. ?), zamieszkały przy ul. Mogielnickiej 8.

30 czerwca 1940 Towarzystwo posiadało: diatermę, soluks, lampę kwarcową, 4 irygatory z kaczkami, 16 termometrów, 4 baseny, 300 baniek, szafę z lustrami, biurko, łóżko dla chorych, stół, dwie ławki, zegar ścienny, trzy parówki elektryczne.

Działalność Towarzystwa przerwała wojna polsko-niemiecka 1939. Rozwiązały go władze okupacyjne na podstawie Rozporządzenia o Stowarzyszeniach w Generalnym Gubernatorstwie, z dnia 23 lipca 1940 r.

Bibliografia

• Wanda Szeląg, Towarzystwo „Linas Hacedek” („Uczciwy Nocleg”) w Grójcu, [w:] Żydzi w Grójeckiem. Słownik: historia, kultura, gospodarka, Towarzystwo Literackie im. Adama Mickiewicza - oddział w Grójcu, Grójec 2007, s. 91 – na podstawie źródeł:
• Archiwum Państwowe miasta stołecznego Warszawy. Oddział w Grodzisku Mazowieckim – Akta statystyczne miasta Grójec, sygn. 363, s. 148;
• Archiwum Żydowskiego Instytutu Historycznego – sygn. 211/436;
• Linas Hacedek, [w:] Krzysztof Urbański, Rafał Blumenfeld, Słownik historii kieleckich Żydów, Kielce 1995, s. 86;
• Marian Fuks, Żydzi w Warszawie. życie codzienne. wydarzenia, ludzie, Poznań 1992, s. 198.