Grójec: Różnice pomiędzy wersjami

Dodane 57 bajtów ,  9 wrz 2023
brak opisu edycji
Nie podano opisu zmian
Nie podano opisu zmian
Linia 15: Linia 15:
W XI i XII w. istniał w dzisiejszym Grójcu gród kasztelański, który znajdował się na miejscu dzisiejszego kościoła farnego. Jego poprzednikiem był prawdopodobnie gród znajdujący się w [[Wola Worowska|Woli Worowskiej]]. Osłabienie znaczenia Grójca było konsekwencją wydzielenia przez księcia Konrada I kasztelanii w Czersku z kasztelanii grójeckiej, która obejmowała początkowo całe południowo-wschodnie Mazowsze.
W XI i XII w. istniał w dzisiejszym Grójcu gród kasztelański, który znajdował się na miejscu dzisiejszego kościoła farnego. Jego poprzednikiem był prawdopodobnie gród znajdujący się w [[Wola Worowska|Woli Worowskiej]]. Osłabienie znaczenia Grójca było konsekwencją wydzielenia przez księcia Konrada I kasztelanii w Czersku z kasztelanii grójeckiej, która obejmowała początkowo całe południowo-wschodnie Mazowsze.


Miasto wzmiankowane po raz pierwszy w 1234 r. jako ''Groze'', wywodzi swą nazwę od staropolskiego wyrazu ''grodziec'' oznaczającego ‘zamek, gród, miasteczko’. Od połowy XI wieku był kasztelanią. W XII wieku mieściła się tu siedziba archidiakonatu mazowieckiego (w diecezji poznańskiej), przeniesiona w drugiej połowie XIII w. do Czerska.  
Miasto wzmiankowane po raz pierwszy w 1234 r. jako ''Groze'', wywodzi swą nazwę od staropolskiego wyrazu ''grodziec'' oznaczającego ‘zamek, gród, miasteczko’. Od połowy XI wieku był kasztelanią. W XII wieku mieściła się tu siedziba archidiakonatu mazowieckiego (w diecezji poznańskiej), przeniesiona w drugiej połowie XIII w. do [[Czersk|Czerska]].  


Miejscowość mimo swojego znaczenia w regionie otrzymała prawa miejskie dopiero w 1419 r. z nadania księcia mazowieckiego Janusza I Starszego.
Miejscowość mimo swojego znaczenia w regionie otrzymała prawa miejskie dopiero w 1419 r. z nadania księcia mazowieckiego [[Janusz I Starszy|Janusza I Starszego]].


=== XVI-XVIII wiek ===
=== XVI-XVIII wiek ===
Linia 53: Linia 53:
Władysław Reymont, pielgrzymujący w 1894 r. do Częstochowy przez Grójec, zauważył: ''Bardzo przyzwoite miasto powiatowe. Ma tylko bruki tak spiczaste, że ledwie iść mogłem. Cukiernię znalazłem, ale nie było w niej herbaty.'' Stojący na wzgórzu kościół wydał mu się bardzo mały.
Władysław Reymont, pielgrzymujący w 1894 r. do Częstochowy przez Grójec, zauważył: ''Bardzo przyzwoite miasto powiatowe. Ma tylko bruki tak spiczaste, że ledwie iść mogłem. Cukiernię znalazłem, ale nie było w niej herbaty.'' Stojący na wzgórzu kościół wydał mu się bardzo mały.


W następnych latach wciąż wzrastała liczba ludności i w 1914 r. doszła do 7500 mieszkańców. Wtedy doprowadzono do Grójca [[Grójecka kolejka wąskotorowa|kolej wąskotorową]] z Warszawy.
W następnych latach wciąż wzrastała liczba ludności i w 1914 r. doszła do 7500 mieszkańców. Wtedy doprowadzono do Grójca [[Grójecka kolejka wąskotorowa|kolej wąskotorową]] z [[Warszawa|Warszawy]].


=== I wojna światowa ===
=== I wojna światowa ===
Linia 89: Linia 89:
Grójec został wyzwolony 15 stycznia 1945 r. (na pamiątkę tego faktu Warszawską przemianowano na 15 Stycznia). W okresie pojałtańskiej Polski postępował rozwój cywilizacyjny i gospodarczy, przybywało mieszkańców, domów i ulic. Nie dało się uniknąć zmian mających symbolizować „postępowe” przemiany społeczno-polityczne, wszechobecną ideologię oraz obowiązującą wykładnię dziejów. Zamiast Marszałka Piłsudskiego – Związek Walki Młodych, zamiast Polskiej Organizacji Wojskowej – Świerczewskiego, zamiast Rynku – najpierw Plac Stalina, potem Plac Wolności. Laskową przemianowano na Dwudziestolecia, Radomską na Aleję Niepodległości. Manifest PKWN z 22 lipca 1944 r. uczczono ulicą 22 Lipca.
Grójec został wyzwolony 15 stycznia 1945 r. (na pamiątkę tego faktu Warszawską przemianowano na 15 Stycznia). W okresie pojałtańskiej Polski postępował rozwój cywilizacyjny i gospodarczy, przybywało mieszkańców, domów i ulic. Nie dało się uniknąć zmian mających symbolizować „postępowe” przemiany społeczno-polityczne, wszechobecną ideologię oraz obowiązującą wykładnię dziejów. Zamiast Marszałka Piłsudskiego – Związek Walki Młodych, zamiast Polskiej Organizacji Wojskowej – Świerczewskiego, zamiast Rynku – najpierw Plac Stalina, potem Plac Wolności. Laskową przemianowano na Dwudziestolecia, Radomską na Aleję Niepodległości. Manifest PKWN z 22 lipca 1944 r. uczczono ulicą 22 Lipca.


Do większych inwestycji z lat Polski Ludowej należą: budowa stadionu, nowego szpitala i gmachu szkoły podstawowej, tzw. dwójki. Większość rozrastającego się miasta skanalizowano i zwodociągowano. W połowie lat 70. pod budownictwo jednorodzinne przekazano teren położony w obrębie Al. Niepodległości i ul. Lewiczyńskiej. Wybierając patronów nowych ulic, sięgnięto m.in. do etosu II wojny światowej: Gwardzistów, Armii Ludowej, Batalionów Chłopskich. Władze jako patrona ulicy nie zaakceptowały Armii Krajowej, choć podobno przemycono nazwę w zawoalowanej formie: Walecznych. Patronem nowej ulicy domów jednorodzinnych ustanowiono żołnierza Gwardii Ludowej rodem z niedalekiego Uleńca, Władysława Pietrusiaka (1909–1944), który przez rok uczęszczał do grójeckiego gimnazjum.
Do większych inwestycji z lat Polski Ludowej należą: budowa stadionu, nowego szpitala i gmachu szkoły podstawowej, tzw. dwójki. Większość rozrastającego się miasta skanalizowano i zwodociągowano. W połowie lat 70. pod budownictwo jednorodzinne przekazano teren położony w obrębie Al. Niepodległości i ul. Lewiczyńskiej. Wybierając patronów nowych ulic, sięgnięto m.in. do etosu II wojny światowej: Gwardzistów, Armii Ludowej, Batalionów Chłopskich. Władze jako patrona ulicy nie zaakceptowały Armii Krajowej, choć podobno przemycono nazwę w zawoalowanej formie: Walecznych. Patronem nowej ulicy domów jednorodzinnych ustanowiono żołnierza Gwardii Ludowej rodem z niedalekiego [[Uleniec|Uleńca]], Władysława Pietrusiaka (1909–1944), który przez rok uczęszczał do grójeckiego gimnazjum.


W 1975 r. miasto weszło w obręb województwa radomskiego.
W 1975 r. miasto weszło w obręb województwa radomskiego.