Teresa Lipińska

Teresa Stefania Lipińska (ur. 8 marca 1932 w Mogielnicy, zm. 25 sierpnia 1975 w Wałbrzychu) – aktorka teatrów lalek.

Życiorys

Urodziła się 8 marca 1932 w Mogielnicy, jako córka nauczyciela, Mariana Ładysława Ścisłowskiego i Gabrieli Józefy z Ziomeckich. Do 1938 mieszkała z rodzicami w Warszawie, potem rodzina wyjechała do Choroszczy (województwo podlaskie), gdzie Teresa Lipińska zaczęła uczęszczać do I klasy Publicznej Szkoły Powszechnej. W latach okupacji 1939–1944 uczyła się prywatnie. Po ukończeniu szkoły powszechnej w 1945 wyjechała z rodzicami do Białegostoku. Tu w roku szkolnym 1946/1947 i 1947/1948 uczęszczała do Państwowego Liceum Pedagogicznego, którego nie ukończyła. Śmierć ojca zmusiła ją do podjęcia pracy. Dalszą naukę kontynuowała w Wieczorowym Liceum Administracyjno-Gospodarczym II stopnia (1948/1949). W 1949 ukończyła I klasę i w tym samym roku wyszła za mąż za Edwarda Pieckę.

W latach 1948–1952 pracowała w różnych instytucjach jako urzędniczka, a następnie jako kierowniczka finansów w Centrostalu w Białymstoku (1952–1953), od 1 września (?) 1955 do 29 lutego 1956 jako aktorka w Państwowym Teatrze Lalek „Świerszcz”. Po rozwodzie i ponownym wyjściu za mąż za aktora lalkarza, Wiesława Lipińskiego (ślub w 1955), oboje (od 1 marca 1956) podjęli pracę w Państwowym Teatrze Lalek „Banialuka” w Bielsku Białej. 15 października 1956 Lipińska przed Państwową Komisją Egzaminacyjną w Krakowie złożyła eksternistyczny egzamin aktora lalkarza. W Państwowym Teatrze Lalek „Banialuka” pracowała 11 lat, do 31 sierpnia 1967. Od 1 września 1967 do 24 lutego 1973 występowała w Państwowym Teatrze Lalek w Wałbrzychu, potem przeszła na rentę inwalidzką.

W teatrach obsadzana była głównie w rolach wiodących, m.in. charakterystycznych. Recenzenci dość zgodnie wyrażali uznanie dla jej głosu, aparycji, kunsztu aktorskiego, inwencji. Grała np. role:

• Narratora (Anna Świrszczyńska, Biedulka, premiera 26 grudnia 1964);
• słowo wstępne (Jerzy Koliba, Złoto króla Megamona, premiera 4 marca 1962);
• Krowy Kunegundy (Alina i Jerzy Afanasjewowie, Czarodziejski młyn, premiera 23 maja 1965);
• Sołochy i Carycy (Trzewiczki carycy);
• Furii (Wiliam Thackeray, Pierścień i róża);
• Wasylisy Niestrudzonej (bajka rosyjska Klonowi bracia, premiera 20 grudnia 1966);
• Misia (Jan Witkowski, Tymoteusz i łobuziaki, premiera 1968);
• Myszki Rozalii (M. Astrachań i E. Żuchowskaja, Pierwsza przygoda Pifa, premiera 1968);
• Matki (Jan Ośnica, Jak słońce o zachodzie wschodziło, premiera 1969);
• Amfisę (Samuel Marszak, Żołnierz i bieda, premiera 1971).

Wystąpiła też w bajce Flisak i Przydróżka Hanny Januszewskiej (premiera 1969) oraz w sztuce Jana Wilkowskiego Zwyrtałowa muzyka.

Pracę zawodową Lipińska łączyła z aktywną działalnością społeczną, np. w Bielsku-Białej uczestniczyła w pracach Koła Stowarzyszenia Polskich Artystów Teatru i Filmu – Związku Artystów Scen Polskich (SPATiF-ZASP). Brała czynny udział w udzielaniu pomocy i rady zespołom amatorskim. Współpracowała z „Kabaretem Wagantów” przy Klubie Komitetu Powiatowego Związku Młodzieży Socjalistycznej w Bielsku Białej. Wystąpiła w programie Oskarżeni według tekstów Agnieszki Osieckiej i Andrzeja Jareckiego z muzyką Jarosława Abramowa (premiera 25 maja 1965).

W uznaniu osiągnięć w pracy zawodowej i społecznej wyróżniono ją złotą odznaką „Zasłużony dla Rozwoju Województwa Katowickiego” (1966). Nagrody otrzymała: za występy aktorskie na Festiwalu w Opolu (1964), na I Ogólnopolskim Konkursie Aktora Lalkowego w Warszawie (1966), za wykonanie i opracowanie muzyczne (wspólnie z Wiesławem Lipińskim) W podróży Sławomira Mrożka (1966) oraz za udział w występie Kabaretu Aktorów (1964).

Zmarła 25 sierpnia 1975 w Wałbrzychu i pochowana została na cmentarzu parafialnym p.w. św. Rocha w Białymstoku. Pozostawiła syna, Lesława Piecka (aktor Teatru Lalek w Białymstoku).

Bibliografia

• Zdzisław Szeląg, Lipińska Teresa Stefania, [w:] Słownik wiedzy o Grójeckiem – zeszyt ósmy, Towarzystwo Literackie im. Adama Mickiewicza - oddział w Grójcu, 1999, s. 41-43 – na podstawie źródeł:
• Kwerenda archiwalna przeprowadzona przez Elżbietę Kwiatkowską-Wyrwisz w Teatrze Lalek w Wałbrzychu i w archiwum domowym Wiesława Lipińskiego;
• Leopold Dudkiewicz, Złoto Króla Megamona, „Kronika Beskidzka” 1963, nr z 1-7 czerwca;
• Janusz Witt, „Biedulka” w teatrze lalek. Ciekawe przedstawienie, „Kronika Beskidzka” 1964, nr 2 (424);
• Janusz Witt, Afanasjewowie na lalkowej scenie. Premiera w Banialuce;
• (jw.), I Ogólnopolski Konkurs Aktora Lalkowego w Warszawie, „Kronika Beskidzka” 1966, nr 2 z 2-8 lipca;
• Almanach Sceny Polskiej 1966/67, s. 155; 1967/68, s. 179, 180; 1968/69, s. 194, 195; 1969/70, s. 168, 169; 1970/71, s. 151; 1972/73, s. 157;
• Jah, Na marginesie pewnej premiery, „Trybuna Wałbrzyska” 1968, nr 1, s. 4;
• Jah, Pogrzebany niedźwiedź, „Trybuna Wałbrzyska” 1968, nr 20, s. 5;
• Komiks w Teatrze Lalek, „Trybuna Wałbrzyska” 1968, nr 40, s. 4;
• Wodewil w Teatrze Lalek, „Trybuna Wałbrzyska” 1969, nr 9, s. 4, 11;
• Kłopoty wschodzącego słońca, „Trybuna Wałbrzyska” 1969, nr 39, s. 4;
• Góralska ballada, „Trybuna Wałbrzyska” 1970, nr 38, s. 5;
• 35-lecie teatru lalek w Wałbrzychu, Wałbrzych 1980, s. 48;
• 40 lat Teatru Lalek Banialuka, Bielsko-Biała 1987;
• Słownik biograficzny teatru polskiego 1900–1980, Warszawa 1994, t. 2, s. 394.