Józef Jaszowski: Różnice pomiędzy wersjami
Nie podano opisu zmian |
Nie podano opisu zmian |
||
| Linia 1: | Linia 1: | ||
'''Józef Jaszowski''' (ur. 1788, zm. 1865) – prawnik, artylerzysta, pamiętnikarz. Szlachcic rodem z powiatu przemyskiego, absolwent prawa i filozofii na Uniwersytecie Lwowskim. | '''Józef Jaszowski''' (ur. 8 lutego 1788, zm. 5 lipca 1865) – prawnik, artylerzysta, pamiętnikarz. Szlachcic rodem z powiatu przemyskiego, absolwent prawa i filozofii na Uniwersytecie Lwowskim. | ||
W | == Biografia == | ||
Urodził się 8 lutego 1788 we wsi Moczerady, w powiecie przemyskim, jako syn Piotra i Anieli z Tatomirów. Ród Janowskich wywodził się z miejscowości Jaszowice położonej koło Radomia. Po ukończeniu gimnazjum w Przemyślu (1796-1804) studiował filozofię i prawo na Uniwersytecie Lwowskim (1806-1809), w 1810 przekroczył granicę Księstwa Warszawskiego i wstąpił do wojska, ukończył Szkołę Elementarną Artylerii i Inżynierów. W Iatach 1810-1830 służył w artylerii Księstwa Warszawskiego, a potem Królestwa Polskiego. Karierę wojskową zaczął od stanowiska kanoniera, potem został kapralem, porucznikiem, adiutantem dowódcy brygady artylerii konnej, a wreszcie – kapitanem, dowódcą półbaterii rakietników konnych, stacjonującym w [[Warka|Warce]]. Wziął udział w kampaniach: rosyjskiej 1812, saskiej 1813 i francuskiej 1814. Za udział w nich odznaczony został Krzyżem Legii Honorowej. Do kraju powrócił w październiku 1814 i wstąpił do wojska Królestwa Polskiego. W 1827 ożenił się z osiemnastoletnią Klementyną Kicińską. Podczas powstania listopadowego awansował kolejno do stopnia majora, podpułkownika, był dowódcą brygady baterii artylerii konnej, dowódcą artylerii w korpusie gen. Jankowskiego. Za bohaterstwo w walce otrzymał Virtuti Militari. | |||
Po upadku powstania skorzystał z amnestii i osiadł w niedawno kupionej wsi [[Wola Łychowska]] (1827) koło [[Jasieniec|Jasieńca]] i tu po zdymisjonowaniu z wojska (1833) gospodarzył na 28 włókach gruntu. Od 1844 przebywał w Warszawie, by czuwać nad edukacją dzieci, gospodarstwo prowadziła żona. W 1859 majątek nabył syn Stanisław. Józef Jaszowski zmarł 5 lipca 1865. | |||
Do dziejów kultury polskiej wszedł jako autor ''Pamiętnika dowódcy rakietników konnych'', który spisał u schyłku życia (1858–1859), po ukończeniu siedemdziesięciu lat. Nie był on przeznaczony do druku, ale na użytek dzieci, wydany został dopiero w 1968. Największą wartość poznawczą posiadają nie opisy przebiegu kampanii wojennych, ale te fragmenty ''Pamiętnika'', które przedstawiają warunki egzystencji zamożnego ziemianina oraz funkcjonowanie jego gospodarstwa. Tego rodzaju relacji w polskiej literaturze pamiętnikarskiej połowy XIX w. jest niewiele i nie zawierają tak bogatej informacji o strukturze i funkcjonowaniu średniej wielkości folwarku, o warunkach egzystencji właściciela, jego kłopotach, o intensyfikacji, sposobach uprawy roli, prowadzenia gospodarki hodowlanej. Ta część Pamiętnika napisana jest na ogół stylem barwnym, przynosi cenny materiał do dziejów rolnictwa w okolicach [[Grójec|Grójca]]. | |||
== Bibliografia == | == Bibliografia == | ||
| Linia 13: | Linia 16: | ||
{{DEFAULTSORT:Jaszowski, Józef}} | {{DEFAULTSORT:Jaszowski, Józef}} | ||
[[Kategoria:Wojskowi]] | [[Kategoria:Wojskowi]] | ||
[[Kategoria:Pisarze]] | |||
Wersja z 20:00, 7 maj 2024
Józef Jaszowski (ur. 8 lutego 1788, zm. 5 lipca 1865) – prawnik, artylerzysta, pamiętnikarz. Szlachcic rodem z powiatu przemyskiego, absolwent prawa i filozofii na Uniwersytecie Lwowskim.
Biografia
Urodził się 8 lutego 1788 we wsi Moczerady, w powiecie przemyskim, jako syn Piotra i Anieli z Tatomirów. Ród Janowskich wywodził się z miejscowości Jaszowice położonej koło Radomia. Po ukończeniu gimnazjum w Przemyślu (1796-1804) studiował filozofię i prawo na Uniwersytecie Lwowskim (1806-1809), w 1810 przekroczył granicę Księstwa Warszawskiego i wstąpił do wojska, ukończył Szkołę Elementarną Artylerii i Inżynierów. W Iatach 1810-1830 służył w artylerii Księstwa Warszawskiego, a potem Królestwa Polskiego. Karierę wojskową zaczął od stanowiska kanoniera, potem został kapralem, porucznikiem, adiutantem dowódcy brygady artylerii konnej, a wreszcie – kapitanem, dowódcą półbaterii rakietników konnych, stacjonującym w Warce. Wziął udział w kampaniach: rosyjskiej 1812, saskiej 1813 i francuskiej 1814. Za udział w nich odznaczony został Krzyżem Legii Honorowej. Do kraju powrócił w październiku 1814 i wstąpił do wojska Królestwa Polskiego. W 1827 ożenił się z osiemnastoletnią Klementyną Kicińską. Podczas powstania listopadowego awansował kolejno do stopnia majora, podpułkownika, był dowódcą brygady baterii artylerii konnej, dowódcą artylerii w korpusie gen. Jankowskiego. Za bohaterstwo w walce otrzymał Virtuti Militari.
Po upadku powstania skorzystał z amnestii i osiadł w niedawno kupionej wsi Wola Łychowska (1827) koło Jasieńca i tu po zdymisjonowaniu z wojska (1833) gospodarzył na 28 włókach gruntu. Od 1844 przebywał w Warszawie, by czuwać nad edukacją dzieci, gospodarstwo prowadziła żona. W 1859 majątek nabył syn Stanisław. Józef Jaszowski zmarł 5 lipca 1865.
Do dziejów kultury polskiej wszedł jako autor Pamiętnika dowódcy rakietników konnych, który spisał u schyłku życia (1858–1859), po ukończeniu siedemdziesięciu lat. Nie był on przeznaczony do druku, ale na użytek dzieci, wydany został dopiero w 1968. Największą wartość poznawczą posiadają nie opisy przebiegu kampanii wojennych, ale te fragmenty Pamiętnika, które przedstawiają warunki egzystencji zamożnego ziemianina oraz funkcjonowanie jego gospodarstwa. Tego rodzaju relacji w polskiej literaturze pamiętnikarskiej połowy XIX w. jest niewiele i nie zawierają tak bogatej informacji o strukturze i funkcjonowaniu średniej wielkości folwarku, o warunkach egzystencji właściciela, jego kłopotach, o intensyfikacji, sposobach uprawy roli, prowadzenia gospodarki hodowlanej. Ta część Pamiętnika napisana jest na ogół stylem barwnym, przynosi cenny materiał do dziejów rolnictwa w okolicach Grójca.