Jabcok

Siewbiarze: Różnice pomiędzy wersjami

Strona Dyskusja

Siewbiarze (tekst źródłowy)

Wersja z 20:51, 20 lip 2024

Dodane 1064 bajty ,  20 lip 2024
brak opisu edycji
WizualnieWikikod
(Utworzono nową stronę "'''Siewbiarze''' (ruch siewbiarski) – czytelnicy legalnego dwutygodnika, potem tygodnika pt. „Siewba”, organu tajnej organizacji Związek Młodej Polski Ludowej, utworzonej przez grupę działaczy Towarzystwa Oświaty Narodowej (TON) podczas zebrania odbytego 6 września 1906 r. w majątku Tadeusza Gałeckiego w Jadwisinie k. Zegrza, powiat Radzymin. Grupa ta z powodu uchwały Ligi Narodowej z 7 czerwca 1906 nakazującej członkom TON wstępowanie w szeregi S…")
 
Nie podano opisu zmian
 
Linia 1: Linia 1:
'''Siewbiarze''' (ruch siewbiarski) – czytelnicy legalnego dwutygodnika, potem tygodnika pt. „Siewba”, organu tajnej organizacji Związek Młodej Polski Ludowej, utworzonej przez grupę działaczy Towarzystwa Oświaty Narodowej (TON) podczas zebrania odbytego 6 września 1906 r. w majątku Tadeusza Gałeckiego w Jadwisinie k. Zegrza, powiat Radzymin. Grupa ta z powodu uchwały Ligi Narodowej z 7 czerwca 1906 nakazującej członkom TON wstępowanie w szeregi Stronnictwa Narodowo-Demokratycznego, dążąc do usamodzielnienia ruchu chłopskiego oderwała się od Ligi.
'''Siewbiarze''' (ruch siewbiarski) – czytelnicy legalnego dwutygodnika, potem tygodnika pt. „Siewba”, organu tajnej organizacji Związek Młodej Polski Ludowej, utworzonej przez grupę działaczy Towarzystwa Oświaty Narodowej podczas zebrania odbytego 6 września 1906 r. w majątku Tadeusza Gałeckiego w Jadwisinie k. Zegrza, powiat Radzymin. Grupa ta z powodu uchwały Ligi Narodowej z 7 czerwca 1906 nakazującej członkom Towarzystwa Oświaty Narodowej wstępowanie w szeregi Stronnictwa Narodowo-Demokratycznego, oderwała się od Ligi, dążąc do usamodzielnienia ruchu chłopskiego.


Pierwszy numer „Siewby” ukazał się 3 listopada 1906 w Tłuszczu. Redakcja mieściła się w chałupie Jana Kielaka (zm. 1917) w Chrzęsnem, pod Tłuszczem, a potem w wynajętym, dwuizbowym lokalu, w domu Władysława Dziekońskiego w Tłuszczu. W redagowaniu pisma uczestniczyli chłopi: Stanisław Kielak, Jan Sadowski, Adam Tryc, Józef i Paweł Wasilewscy ze wsi Turza, Józef Sadowski i Józef Oleksiak z Sitnego, Bolesław i Władysław Koskowscy, Andrzej Wojdyna ze wsi Klembów, Władysław Kołakowski ze wsi Ogrodziska, Jan Moderacki ze wsi Janków, Walenty Murawiecki ze wsi Ruśce. Oficjalnym tytularnym redaktorem był Jan Kielak, od 9 lutego 1906 prezes Zarządu Głównego Towarzystwa Kółek Rolniczych im. Staszica, rzeczywistym – Jan Adamowicz-Piliński, działacz „pedecji”, czyli Postępowej Demokracji, pracownik, red. „Prawdy” Aleksandra Świętochowskiego, przyjaciel publicysty, wydawcy i redaktora „Zorzy” i „[[Zaraniarze|Zarania]]”, Maksymiliana Malinowskiego (1860–1948). O kierunku polityczno-społecznym pisma decydowali głównie inteligenci: leśnik, inż. Jan Adamowicz-Piliński – sekretarz i jedyny stały pracownik pisma; Tadeusz Gałecki, adwokat z Jadwisina, skarbnik; ks. Izydor Kajetan Wysłouch (1869–1937) (ps. Antoni Szech) – kapucyn z [[Nowe Miasto nad Pilicą|Nowego Miasta nad Pilicą]], Maksymilian Malinowski, Zenon Karski, małżeństwo Szymonowiczów z Mięsnego. Z pismem współpracowali: Jadwiga Dziubińska (1874–1937), [[Karol Klimek]], [[Tomasz Nocznicki]], Zygmunt Nowicki, wówczas nauczyciel w grójeckich [[Konary|Konarach]]. Pismo finansował ziemianin Tadeusz Gałecki.
Pierwszy numer „Siewby” ukazał się 3 listopada 1906 w Tłuszczu. Redakcja mieściła się w chałupie Jana Kielaka (zm. 1917) w Chrzęsnem, pod Tłuszczem, a potem w wynajętym, dwuizbowym lokalu, w domu Władysława Dziekońskiego w Tłuszczu. W redagowaniu pisma uczestniczyli chłopi: Stanisław Kielak, Jan Sadowski, Adam Tryc, Józef i Paweł Wasilewscy ze wsi Turza, Józef Sadowski i Józef Oleksiak z Sitnego, Bolesław i Władysław Koskowscy, Andrzej Wojdyna ze wsi Klembów, Władysław Kołakowski ze wsi Ogrodziska, Jan Moderacki ze wsi Janków, Walenty Murawiecki ze wsi Ruśce. Oficjalnym tytularnym redaktorem był Jan Kielak, od 9 lutego 1906 prezes Zarządu Głównego Towarzystwa Kółek Rolniczych im. Staszica, rzeczywistym – Jan Adamowicz-Piliński, działacz „pedecji”, czyli Postępowej Demokracji, pracownik, red. „Prawdy” Aleksandra Świętochowskiego, przyjaciel publicysty, wydawcy i redaktora „Zorzy” i „[[Zaraniarze|Zarania]]”, Maksymiliana Malinowskiego (1860–1948). O kierunku polityczno-społecznym pisma decydowali głównie inteligenci: leśnik, inż. Jan Adamowicz-Piliński – sekretarz i jedyny stały pracownik pisma; Tadeusz Gałecki, adwokat z Jadwisina, skarbnik; ks. Izydor Kajetan Wysłouch (1869–1937) (ps. Antoni Szech) – kapucyn z [[Nowe Miasto nad Pilicą|Nowego Miasta nad Pilicą]], Maksymilian Malinowski, Zenon Karski, małżeństwo Szymonowiczów z Mięsnego. Z pismem współpracowali: Jadwiga Dziubińska (1874–1937), [[Karol Klimek]], [[Tomasz Nocznicki]], Zygmunt Nowicki, wówczas nauczyciel w grójeckich [[Konary|Konarach]]. Pismo finansował ziemianin Tadeusz Gałecki.
Linia 9: Linia 9:
Nie jest to pełny rejestr korespondentów z Grójeckiego, na łamach pisma zamieszczono bowiem tylko listy najciekawsze, ale już ten przytoczony świadczy o znacznym jego wpływie na tym obszarze. Na szczególną uwagę zasługują korespondencje informujące i demaskujące motywy zwalczania pisma m.in. przez proboszczów parafii [[Promna]], [[Goszczyn]], [[Worów]], [[Belsk Duży|Belsk]] (ks. Marcin Gruchalski).
Nie jest to pełny rejestr korespondentów z Grójeckiego, na łamach pisma zamieszczono bowiem tylko listy najciekawsze, ale już ten przytoczony świadczy o znacznym jego wpływie na tym obszarze. Na szczególną uwagę zasługują korespondencje informujące i demaskujące motywy zwalczania pisma m.in. przez proboszczów parafii [[Promna]], [[Goszczyn]], [[Worów]], [[Belsk Duży|Belsk]] (ks. Marcin Gruchalski).


Pisane przez Grójecczan listy stanowią ważne źródło do dziejów wsi, szkół, mleczarni, do dziejów kształtowania się ruchu ludowego w Grójeckiem. Radykalny, społeczno-polityczny kierunek pisma spotkał się z niezadowoleniem warszawskiego generał-gubernatora, Skalłona, który w końcu za artykuł T. Nocznickiego ''O Konstytucji 3 Maja'' (1908, nr 19: 9 V; nr 20: 16 V), 20 maja 1908 r. zawiesił jego wydawanie na czas stanu wojennego, a po jego zniesieniu w październiku 1908 władze odmówiły pozwolenia na wznowienie wydawania „Siewby”. Pismo to pozostawiło w Grójeckiem trwały ślad m.in. w postaci szkolnictwa rolniczego i Towarzystwa Kółek Rolniczych im. Staszica, powołanego 9 grudnia 1906, wychowania dużego zastępu późniejszych [[Zaraniarze|zaraniarzy]], a potem członków Polskiego Związku Ludowego, Polskiego Stronnictwa Ludowego ”Wyzwolenie”, [[Niezależna Partia Chłopska|Niezależnej Partii Chłopskiej]], Stronnictwa Ludowego.
Pisane przez Grójecczan listy stanowią ważne źródło do dziejów wsi, szkół, mleczarni, do dziejów kształtowania się ruchu ludowego w Grójeckiem. Radykalny, społeczno-polityczny kierunek pisma spotkał się z niezadowoleniem warszawskiego generał-gubernatora, Skalłona, który w końcu za artykuł T. Nocznickiego ''O Konstytucji 3 Maja'' (1908, nr 19: 9 maja; nr 20: 16 maja), 20 maja 1908 r. zawiesił jego wydawanie na czas stanu wojennego, a po jego zniesieniu w październiku 1908 władze odmówiły pozwolenia na wznowienie wydawania „Siewby”. Pismo to pozostawiło w Grójeckiem trwały ślad m.in. w postaci szkolnictwa rolniczego i Towarzystwa Kółek Rolniczych im. Staszica, powołanego 9 grudnia 1906, wychowania dużego zastępu późniejszych [[Zaraniarze|zaraniarzy]], a potem członków [[Polski Związek Ludowy|Polskiego Związku Ludowego]], Polskiego Stronnictwa Ludowego ”Wyzwolenie”, [[Niezależna Partia Chłopska|Niezależnej Partii Chłopskiej]], Stronnictwa Ludowego.


== Bibliografia ==
== Bibliografia ==
* Wanda Szeląg, ''Siewbiarze i ruch siewbiarski'', [w:] ''Słownik wiedzy o Grójeckiem – zeszyt dwunasty'', Towarzystwo Literackie im. Adama Mickiewicza - oddział w Grójcu, 2002, s. 88-91 – na podstawie źródeł:
* Z.M.P.L, [brak miejsca wydania] 1917;
* Tadeusz Rek, ''Z dziejów ruchu ludowego na Mazowszu i Podlasiu 1904–1964'', Warszawa 1965, s. 15-18;
* Jan Borkowski, ''Kilka uwag o „Siewbie”, „Zaraniu” i ruchu ludowym'', „Najnowsze Dzieje” R. 4: 1972, z. 3, s. 67-80;
* Krzysztof Dunin Wąsowicz, ''Uwagi o artykule Jana Borkowskiego „Kilka uwag o „Siewbie”, „Zaraniu” i ruchu ludowym'', jw., s. 81-85;
* Andrzej Łuczak, ''Powstanie i działalność ruchu ludowego na Mazowszu i Podlasiu'' [w:] ''Ruch ludowy na Mazowszu, Kurpiach i Podlasiu...'', red. Aleksander Łuczak, Warszawa 1975, s. 33-34;
* ''Grójecczanie sami o sobie. Antologia korespondencji prasowych z lat 1889–1959''. Cz. I. Wybór, wstęp i przypisy Zdzisław Szeląg, Grójec 2002, s. 37, 46-49.
Źródło: „https://www.jabcok.org/jabcok/index.php/Specjalna:Różnica_mobilna/1186”