Żydowska Szkoła Religijna „Bejs Jakow” w Grójcu

Żydowska Szkoła Religijna „Bejs Jakow” („Dom Jakuba”) w Grójcu – szkoła w Grójcu powołana po zakończeniu I wojny światowej do tworzenia szkolnictwa religijnego dla dziewcząt, aby wychowywać je w duchu protestu przeciw asymilacji i przeciwdziałania wpływom socjalistycznym.

Historia

Szkoła zorganizowana została przez Organizację Szlojmej Emunej Isroel (hebr. „Pokój Wiernym Izraelitom”), grupującą Żydów ortodoksyjnych, związanych z grupami chasydów i była podporządkowana powstałej w 1912 roku żydowskiej partii politycznej Związek Izraela (Agudas Isroel), potocznie zwanej krócej, Aguda. Stanowiła ona reprezentację polityczną Żydów wyznających ortodoksyjny, prawowierny judaizm, miała charakter zachowawczy, w sprawach religijnych zajmowała nieprzejednane stanowisko. Do czołowych zadań zaliczała obronę spraw religijnych; wzmacnianie i szerzenie zasad judaizmu; zakładanie i subsydiowanie szkół religijnych; obronę praw obywatelskich; działalność społeczno-filantropijną.

Ślad istnienia szkoły zachował się w postaci pism Zarządu Oddziału Organizacji Żydów Ortodoksów w Polsce p.n. „Szlojmej – Emunej – Isroel w Grójcu” mieszczącego się przy ul. Mszczonowskiej 6 do Magistratu miasta Grójca. W podaniu z 11 stycznia 1928 napisano: „Przy ul. Mszczonowskiej 6 posiadamy kursy religijne p.n. „Bejs Jakow”. Z tych kursów korzystają przeważnie dzieci niezamożnych mieszkańców miasta Grójca, a przeszło 50% wcale nic nie płacą za naukę, co powodują kursom wielki deficyt i upadek. Zaznaczyć trzeba, iż oprócz nauk religijnych, uczymy też dzieci czytać i pisać, a w razie upadku, byłoby to wielką stratą dla mieszkańców miasta Grójca. Przeto uprzejmie mamy zaszczyt prosić Magistrat miasta Grójca o łaskawe udzielenie dla tych kursów pewnego poparcia pieniężnego, ażeby mogły i nadal istnieć”.

W związku z odmową wsparcia, w kolejnej prośbie z 30 kwietnia 1928 poinformowano, że do szkoły uczęszcza 100 uczennic, z których ponad 50% nie płaci za naukę. Z załączonego i zachowanego wykazu uczennic wynika, że na kursie I a było 27 uczennic, na I b – 30, na kursie II – 13, na III wieczorowym – 12 i IV wieczorowym – 18. Czy szkoła otrzymała subsydium, nie wiadomo. Pierwsze pismo podpisali: przewodniczący B. Korek, sekretarz Chil-Wulf Margules (ur. w 1873), zamieszkały przy ul. Warszawskiej 22; drugie: rabin Eliasz Lipszyc, zamieszkały w Grójcu przy ul. Radomskiej 9 oraz Mendel Wolff, w 1934 r. właściciel sklepu sprzedaży żelaza (ul. Warszawska 1), Chaim Braun (?) i Chil Motel Fryd (ul. Mogielnicka 6). Od kiedy i jak długo szkoła istniała, nie udało się dotąd ustalić.

Bibliografia

• Wanda Szeląg, Żydowska Szkoła Religijna „Bejs Jakow” w Grójcu, [w:] Żydzi w Grójeckiem. Słownik: historia, kultura, gospodarka, Towarzystwo Literackie im. Adama Mickiewicza - oddział w Grójcu, Grójec 2007, s. 103-104 – na podstawie źródeł:
• Archiwum Państwowe miasta stołecznego Warszawy. Oddział w Grodzisku Mazowieckim: „Akta miasta Grójca” („Akta o kasie miejskiej i budżecie”), sygn. 106, k. 123, 149;
• Rafał Żebrowski, Zofia Borzymińska, Po-Lin. Kultura Żydów polskich XX wieku (Zarys), Warszawa 1993, s. 62-63.