1806
edycji
brak opisu edycji
(Utworzono nową stronę "'''Marcin Gruchalski''' (ur. 4 listopada 1866, zm. 5 listopada 1933) – ksiądz rzymskokatolicki, z Grójeckiem związany pełnieniem posługi wikariusza w parafii Błędów i proboszcza parafii Belsk (1901–1910). Zasłynął ze zwalczania zaraniarzy i ruchu zaraniarskiego. Urodził się 4 listopada 1866 we wsi Białyn, gimnazjum ukończył w Piotrkowie Tryb…") |
Nie podano opisu zmian |
||
| Linia 5: | Linia 5: | ||
Od 28 listopada 1907 do parafii zaczął docierać tygodnik „[[Zaraniarze|Zaranie]]”, wokół którego skupili się działacze chłopscy. Propagował on rozwój oświaty, spółdzielczości, ograniczenie wpływu kleru i ziemiaństwa na życie wsi, zwalczał alkoholizm, znachorstwo, zabobony, zachęcał do czytania prasy, wspierał działania zmierzające do podniesienia stanu zdrowotnego wsi, higieny osobistej, mieszkań, obejść gospodarskich, propagował zakładanie szkół, m.in. rolniczych, zamieszczał listy czytelników, którzy skarżyli się na wygórowane opłaty za posługi religijne. | Od 28 listopada 1907 do parafii zaczął docierać tygodnik „[[Zaraniarze|Zaranie]]”, wokół którego skupili się działacze chłopscy. Propagował on rozwój oświaty, spółdzielczości, ograniczenie wpływu kleru i ziemiaństwa na życie wsi, zwalczał alkoholizm, znachorstwo, zabobony, zachęcał do czytania prasy, wspierał działania zmierzające do podniesienia stanu zdrowotnego wsi, higieny osobistej, mieszkań, obejść gospodarskich, propagował zakładanie szkół, m.in. rolniczych, zamieszczał listy czytelników, którzy skarżyli się na wygórowane opłaty za posługi religijne. | ||
Ksiądz Marcin Gruchalski, założyciel miejscowego koła Związku Katolickiego, zasłynął w parafii i w kraju jako gorliwy przeciwnik [[Zaraniarze|zaraniarzy]], to znaczy czytelników tygodnika „Zaranie”, którym odmawiał chrztu dzieci, przyjęcia zapowiedzi ślubów, np. córki Jana Olczaka z [[Bodzew|Bodzewa]], pogrzebów (np. żonie [[Andrzej Żółcik|Andrzeja Żółcika]]), karcił w kazaniach, straszył piekłem, wymuszał przyrzekanie nie czytania pisma, nie kupowania towarów w sklepie [[Tomasz Nocznicki|Tomasza Nocznickiego]], straszył kobiety, że masońskie „Zaranie” chce znieść sakrament małżeństwa, podczas kolędy omijał domy zaraniarzy, oskarżał ich o bezbożnictwo, sekciarstwo, masońskie poglądy. Czasopismo nazywał organem „żydowskich Wojtków”. Na łamach „Roli” wzywał kobiety, aby nie pozwalały mężom, ojcom, braciom prenumerować i czytać „Zaranie” (1905, nr 15). Z Grójeckiego do tygodnika pisało ok. 20 [[Zaraniarze|zaraniarzy]] z 17 miejscowości, w tym [[Tomasz Nocznicki]], Antoni Sobczak ([[Belsk Duży|Belsk]]), Jan Olczak ([[Bodzew]]). Głośnym echem w całej ówczesnej prasie zaboru rosyjskiego odbiło się zwalczanie zaraniarskich poglądów Tomasza Nocznickiego, który nie tylko upowszechniał je na łamach „Zarania”, ale i potępiał metody zwalczania czytelników tygodnika. Ks. | Ksiądz Marcin Gruchalski, założyciel miejscowego koła Związku Katolickiego, zasłynął w parafii i w kraju jako gorliwy przeciwnik [[Zaraniarze|zaraniarzy]], to znaczy czytelników tygodnika „Zaranie”, którym odmawiał chrztu dzieci, przyjęcia zapowiedzi ślubów, np. córki Jana Olczaka z [[Bodzew|Bodzewa]], pogrzebów (np. żonie [[Andrzej Żółcik|Andrzeja Żółcika]]), karcił w kazaniach, straszył piekłem, wymuszał przyrzekanie nie czytania pisma, nie kupowania towarów w sklepie [[Tomasz Nocznicki|Tomasza Nocznickiego]], straszył kobiety, że masońskie „Zaranie” chce znieść sakrament małżeństwa, podczas kolędy omijał domy zaraniarzy, oskarżał ich o bezbożnictwo, sekciarstwo, masońskie poglądy. Czasopismo nazywał organem „żydowskich Wojtków”. Na łamach „Roli” wzywał kobiety, aby nie pozwalały mężom, ojcom, braciom prenumerować i czytać „Zaranie” (1905, nr 15). Z Grójeckiego do tygodnika pisało ok. 20 [[Zaraniarze|zaraniarzy]] z 17 miejscowości, w tym [[Tomasz Nocznicki]], Antoni Sobczak ([[Belsk Duży|Belsk]]), Jan Olczak ([[Bodzew]]). Głośnym echem w całej ówczesnej prasie zaboru rosyjskiego odbiło się zwalczanie zaraniarskich poglądów Tomasza Nocznickiego, który nie tylko upowszechniał je na łamach „Zarania”, ale i potępiał metody zwalczania czytelników tygodnika. Ks. Marcin Gruchalski, głównie na łamach „Roli” (1909, nr 8), „Posiewu”, „Chłopa Polskiego”, zarzucał Nocznickiemu publikowanie kłamstw, oszczerstw, fałszowanie faktów, tendencyjność relacji, wzywał do bojkotu jego sklepu. Zarzucał mu m.in. to, że z Warszawy sprowadza paki „Zarania” i komu tylko może wtyka. W obronie jego czci wystąpili m.in. Grójecczanie, [[Stanisław Gutowski]] z [[Edwardów|Edwardowa]], Jan Olczak z [[Bodzew|Bodzewa]] oraz liczni czytelnicy z zaboru rosyjskiego. | ||
Równie aktywnie bronili księdza | Równie aktywnie bronili księdza Marcina Gruchalskiego, mobilizowani przez niego, [[Belsk Duży|belscy]] i [[Mogielnica|mogielniccy]] parafianie. Obie strony zarzucały sobie kłamstwa. Świadczą one o dużym zaangażowaniu i bezkompromisowości uczestników sporu. Został on przerwany z woli władzy duchownej, która powierzyła księdzu kierowanie parafią Kompina, położoną koło Łowicza. W 1921 za zasługi dla Kościoła wyróżniony został godnością kanonika Kapituły Łowickiej. | ||
Zmarł 5 listopada 1933 r., pochowany został na cmentarzu w Kompinie. | Zmarł 5 listopada 1933 r., pochowany został na cmentarzu w Kompinie. | ||