1806
edycji
brak opisu edycji
Nie podano opisu zmian |
Nie podano opisu zmian |
||
| (Nie pokazano 2 pośrednich wersji utworzonych przez tego samego użytkownika) | |||
| Linia 1: | Linia 1: | ||
'''Żeńskie Szare Szeregi''' – w okresie okupacji hitlerowskiej kryptonim żeńskiej części tajnie działającego Związku Harcerstwa Polskiego (ZHP). | '''Żeńskie Szare Szeregi''' – w okresie okupacji hitlerowskiej kryptonim żeńskiej części tajnie działającego [[Związek Harcerstwa Polskiego|Związku Harcerstwa Polskiego]] (ZHP). | ||
* Zobacz również: ''[[Szare Szeregi]]''. | * Zobacz również: ''[[Szare Szeregi]]''. | ||
| Linia 6: | Linia 6: | ||
Do służby w wyjątkowo trudnych warunkach klęski żywiołowej lub w czasie wojny zaczęto przygotowywać harcerki od końca września 1938. Naczelniczka harcerek rozkazem z 24 września tego roku powołała do życia Pogotowie Harcerek. Przygotowanie dziewcząt objętych Pogotowiem polegało na kształceniu umiejętności w zakresie służby sanitarnej, łączności, gospodarczej, terenoznawstwa. Duży nacisk położono wówczas na wyrobienie takich cech jak: czujność, gotowość, ofiarność, odwaga, zaradność. Te umiejętności i cechy charakteru są nader przydatne w warunkach, jakie panują np. w czasie wojny. | Do służby w wyjątkowo trudnych warunkach klęski żywiołowej lub w czasie wojny zaczęto przygotowywać harcerki od końca września 1938. Naczelniczka harcerek rozkazem z 24 września tego roku powołała do życia Pogotowie Harcerek. Przygotowanie dziewcząt objętych Pogotowiem polegało na kształceniu umiejętności w zakresie służby sanitarnej, łączności, gospodarczej, terenoznawstwa. Duży nacisk położono wówczas na wyrobienie takich cech jak: czujność, gotowość, ofiarność, odwaga, zaradność. Te umiejętności i cechy charakteru są nader przydatne w warunkach, jakie panują np. w czasie wojny. | ||
Podczas okupacji Związek Harcerstwa Polskiego działał nielegalnie pod kryptonimem [[Szare Szeregi]]. Żeńska ich część w kontaktach wewnętrznych posługiwała się 3 kryptonimami: w latach 1939–1940 - OH (Organizacja Harcerek), 1940–1943 - ZK (Związek Koniczynek); liść koniczyny był oznaką skautingu żeńskiego; w latach 1943–1945 - BG (Bądź Gotów). Organizacja Harcerek zrzeszała harcerki powyżej 16 roku życia. Podstawową komórkę stanowiły „ogniwa”. Tworzyły je od 3 do 6 dziewcząt dobranych według wieku i wyrobienia życiowego. | Podczas okupacji [[Związek Harcerstwa Polskiego]] działał nielegalnie pod kryptonimem [[Szare Szeregi]]. Żeńska ich część w kontaktach wewnętrznych posługiwała się 3 kryptonimami: w latach 1939–1940 - OH (Organizacja Harcerek), 1940–1943 - ZK (Związek Koniczynek); liść koniczyny był oznaką skautingu żeńskiego; w latach 1943–1945 - BG (Bądź Gotów). Organizacja Harcerek zrzeszała harcerki powyżej 16 roku życia. Podstawową komórkę stanowiły „ogniwa”. Tworzyły je od 3 do 6 dziewcząt dobranych według wieku i wyrobienia życiowego. | ||
Żeńskie Szare Szeregi nie podlegały scaleniu ze Związkiem Walki Zbrojnej – potem [[Armia Krajowa|Armią Krajową]]. Były jednak związane z nimi oraz z Delegaturą Rządu na Kraj i pozostawały pod ich ideowo-politycznym wpływem. Stosunki między harcerkami a Armią Krajową Komenda Główna tej organizacji wojskowej uregulowała rozkazem 795 z dnia 10 listopada 1942. Władze podziemnego państwa wymagały od harcerek współdziałania z konspiracją wojskową i przekazania w stosownej chwili dziewcząt do powołanej przez Komendę Główną Armii Krajowej rozkazem nr 51 z 30 października 1941 [[Wojskowa Służba Kobiet|Wojskowej Służby Kobiet]] (WSK). | Żeńskie Szare Szeregi nie podlegały scaleniu ze Związkiem Walki Zbrojnej – potem [[Armia Krajowa|Armią Krajową]]. Były jednak związane z nimi oraz z Delegaturą Rządu na Kraj i pozostawały pod ich ideowo-politycznym wpływem. Stosunki między harcerkami a Armią Krajową Komenda Główna tej organizacji wojskowej uregulowała rozkazem 795 z dnia 10 listopada 1942. Władze podziemnego państwa wymagały od harcerek współdziałania z konspiracją wojskową i przekazania w stosownej chwili dziewcząt do powołanej przez Komendę Główną Armii Krajowej rozkazem nr 51 z 30 października 1941 [[Wojskowa Służba Kobiet|Wojskowej Służby Kobiet]] (WSK). | ||
Organizacja Harcerek wychowywała dziewczęta przez ich uczestnictwo w walce z okupantem. Młodsze (16-18 lata) pomagały jeńcom, osobom wysiedlonym, rodzinom aresztowanych, opiekowały się dziećmi. Czyniły to pod osłoną i przy finansowej pomocy [[Rada Główna Opiekuńcza|Rady Głównej Opiekuńczej]] i [[Polski Czerwony Krzyż|Polskiego Czerwonego Krzyża]]. Starsze harcerki (17-19 lata) odbywały szkolenie sanitarne w zakresie pierwszej pomocy lekarskiej, gromadziły leki, materiały opatrunkowe, pełniły funkcje łączniczek, kolporterek prasy. Te, które zostały skierowane do Wojskowej Służby Kobiet zatrudnione były w służbie łączności sanitarnej, kolportażu prasy. | Organizacja Harcerek wychowywała dziewczęta przez ich uczestnictwo w walce z okupantem. Młodsze (16-18 lata) pomagały jeńcom, osobom wysiedlonym, rodzinom aresztowanych, opiekowały się dziećmi. Czyniły to pod osłoną i przy finansowej pomocy [[Rada Główna Opiekuńcza (1940–1945)|Rady Głównej Opiekuńczej]] i [[Polski Czerwony Krzyż|Polskiego Czerwonego Krzyża]]. Starsze harcerki (17-19 lata) odbywały szkolenie sanitarne w zakresie pierwszej pomocy lekarskiej, gromadziły leki, materiały opatrunkowe, pełniły funkcje łączniczek, kolporterek prasy. Te, które zostały skierowane do Wojskowej Służby Kobiet zatrudnione były w służbie łączności sanitarnej, kolportażu prasy. | ||
Praca grójeckiego tajnego hufca była zdecentralizowana. W powiecie funkcjonował nie tyle hufiec i drużyny w poszczególnych ośrodkach ZWZ/AK, ile grupy, zespoły środowiska harcerek mieszkających w większych miejscowościach. Drużynowe na ogół pracowały zawodowo w legalnie działających szkołach, w Radzie Głównej Opiekuńczej, Polskim Czerwonym Krzyżu, a także miały przydziały wojskowe. | Praca grójeckiego tajnego hufca była zdecentralizowana. W powiecie funkcjonował nie tyle hufiec i drużyny w poszczególnych ośrodkach ZWZ/AK, ile grupy, zespoły środowiska harcerek mieszkających w większych miejscowościach. Drużynowe na ogół pracowały zawodowo w legalnie działających szkołach, w Radzie Głównej Opiekuńczej, Polskim Czerwonym Krzyżu, a także miały przydziały wojskowe. | ||
| Linia 24: | Linia 24: | ||
Starsze harcerki były przygotowywane do służby łączniczek, kolporterek, zapoznawano je z budową np. rewolweru. Szkolenia odbywały się w domach prywatnych, m.in. u Stanisławy (1905–1944) i Marcina („Rogalski”) Przybyłowskich w [[Mieczysławówka|Mieczysławówce]] pod [[Grójec|Grójcem]]. Praktyczne ćwiczenia z tych zakresów odbywały się w okolicy wsi [[Grudzkowola]], na tzw. [[Piekiełko|Piekiełku]]. | Starsze harcerki były przygotowywane do służby łączniczek, kolporterek, zapoznawano je z budową np. rewolweru. Szkolenia odbywały się w domach prywatnych, m.in. u Stanisławy (1905–1944) i Marcina („Rogalski”) Przybyłowskich w [[Mieczysławówka|Mieczysławówce]] pod [[Grójec|Grójcem]]. Praktyczne ćwiczenia z tych zakresów odbywały się w okolicy wsi [[Grudzkowola]], na tzw. [[Piekiełko|Piekiełku]]. | ||
W pracy z dziewczętami przywiązywano dużą wagę do nauki i samokształcenia, stąd wiele dziewcząt uczestniczyło w [[Tajne nauczanie w zakresie szkoły średniej|tajnym nauczaniu w zakresie szkoły średniej]]. | W pracy z dziewczętami przywiązywano dużą wagę do nauki i samokształcenia, stąd wiele dziewcząt uczestniczyło w [[Tajne nauczanie w zakresie szkoły średniej (1939–1945)|tajnym nauczaniu w zakresie szkoły średniej]]. | ||
Do rąk harcerek docierały m.in. od marca 1941 do sierpnia 1944 miesięcznik, a potem dwutygodnik „Dziś i Jutro”, pismo Komendy Pogotowia oraz gazetka Komendy Chorągwi Mazowieckiej „Krąg”. Pisma te wskazywały jak żyć w warunkach okupacji, by zachować godność narodową i służyć ojczyźnie. | Do rąk harcerek docierały m.in. od marca 1941 do sierpnia 1944 miesięcznik, a potem dwutygodnik „Dziś i Jutro”, pismo Komendy Pogotowia oraz gazetka Komendy Chorągwi Mazowieckiej „Krąg”. Pisma te wskazywały jak żyć w warunkach okupacji, by zachować godność narodową i służyć ojczyźnie. | ||
| Linia 33: | Linia 33: | ||
== Bibliografia == | == Bibliografia == | ||
* Wanda Szeląg, ''Żeńskie Szare Szeregi'', [w:] ''Słownik wiedzy o Grójeckiem – zeszyt piąty'', Towarzystwo Literackie im. Adama Mickiewicza – oddział w Grójcu, Grójec 1996, s. 106-108, na podstawie źródeł: | |||
* Tajny hufiec Szarych Szeregów - ankieta wypełniona przez Leokadię Granatową; | |||
* Zygmunt Solarski, „Materiały z działalności w Szarych Szeregach w Grójcu”; | |||
* Pisemna relacja Marii Lorys-Przybyłowskiej; | |||
* Listy Lidii Gabałówny z lat 1967-1968; | |||
* ''Harcerki 1939-1945''. Wyd. 2, Warszawa 1983. | |||
[[Kategoria:Organizacje wojskowe]] | |||