Tekst źródłowy strony Wacław Pawlak

'''Wacław Pawlak''' (ur. 11 marca 1909 w [[Bądków|Bądkowie]], zm. 7 września 1989) – nauczyciel, bibliotekarz, działacz społeczno-kulturalny.

== Biografia ==
Urodził się 11 marca 1909 w [[Bądków|Bądkowie]] koło [[Goszczyn|Goszczyna]] w średniozamożnej rodzinie chłopskiej, jako syn Jana i Józefy z Białkowskich. W 1909 rodzice sprzedali gospodarstwo (8,40 ha), kupili pół domu przy ul. Mogielnickiej 1 i tu prowadzili gospodę. Szkołę powszechną ukończył w [[Grójec|Grójcu]] (1924), [[Państwowe Seminarium Nauczycielskie Męskie w Mogielnicy|Państwowe Seminarium Męskie w Mogielnicy]] (1925–1930), Państwowy Instytut Robót Ręcznych i Rysunków (1935/1936) i roczne studium w Wyższej Szkole Dziennikarskiej w Warszawie (1930/1931). Podczas nauki w Seminarium był redaktorem pierwszych dwóch numerów szkolnej gazetki „[[Nasze Pismo]]”, autorem wielu artykułów, opowiadań i 17 wierszy. W latach 1930–1941 pracował w okolicach [[Warszawa|Warszawy]]: w szkole powszechnej w Zdobyczy Robotniczej - dziś w granicach Warszawy (1930/1931), Zaborowie k. Błonia (1931/1932), Dawidach k. Raszyna (1932/1933), Nieporęcie (1933–1938), Zielonce (1938–1941). W 1939 wstąpił na ochotnika do Wojska Polskiego, w Lublinie dostał się do niewoli, z której uciekł i wrócił do Zielonki w październiku 1939; w 1940 wstąpił do [[Armia Krajowa|Związku Walki Zbrojnej]], zagrożony aresztowaniem przeniósł się do [[Gołosze|Gołosz]] koło [[Błędów|Błędowa]] i tu uczył w szkole powszechnej oraz na [[Tajne nauczanie w zakresie szkoły średniej (1939–1945)|tajnych kompletach z zakresu szkoły średniej]] (1941–1945). Od października 1945 do 31 sierpnia 1951 prowadził zajęcia w [[Uniwersytet Ludowy w Głuchowie|Uniwersytecie Ludowym w Głuchowie]] koło Grójca, od września do 31 grudnia 1951 pracował w Kukłowym Teatrze Młodego Widza „Baj”, dla którego przygotował scenografię i kukiełki do sztuki Marii Kownackiej ''Sad Wawrzyńca''. Od 1 lutego do końca marca 1952 był redaktorem czasopisma „Poradnik świetlicowy”, od 1 kwietnia 1952 do 31 kwietnia 1954 kierował [[Powiatowa Biblioteka Publiczna|Powiatową Biblioteką Publiczną]], następnie pełnił funkcję podinspektora pracy pozalekcyjnej w Wydziale Oświaty Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w [[Grójec|Grójcu]] (luty 1954–sierpień 1957). W 1957 zorganizował [[Pedagogiczna Biblioteka Powiatowa|Pedagogiczną Bibliotekę Powiatową]], którą kierował od 1 września tego roku do 30 kwietnia 1965, potem uczył w [[Szkoła Podstawowa w Pamiątce|Szkole Podstawowej w Pamiątce]] (1 maja 1965–31 sierpnia 1966), a wreszcie w [[Liceum Ogólnokształcące im. Piotra Skargi w Grójcu|Liceum Ogólnokształcącym w Grójcu]] (1966–1972). Pracował tu na stanowisku kierownika świetlicy, a po przejściu na emeryturę, w niepełnym wymiarze godzin uczył wychowania plastycznego (do 1975).

W latach 1951–1960 napisał kilka artykułów z zakresu problematyki teatru lalek, bibliotekarstwa, wychowania plastycznego i kilka sprawozdań z wystaw plastycznych, które ogłosił na łamach czasopism: „Teatr Lalek” (1951), „Rysunek” (1954, 1955), „Głos Nauczycielski” (1958, 1960), „Nowa Kultura” (1958) oraz w seryjnych wydawnictwach zbiorowych: ''Z doświadczeń bibliotek szkolnych i pedagogicznych'' (1959, 1960), ''Problemy pracy kulturalno-oświatowej wśród nauczycieli'' (1959). W ''Polskim słowniku biograficznym'' zamieścił biografię [[Władysław Kołodziejek|Władysława Kołodziejka]]. Z Bolesławem Monkiewiczem ogłosił pracę ''100 lat Banku Spółdzielczego im. Stefczyka w Grójcu'' (1974). W 1982 opracował i opublikował dzieje [[Ochotnicza Straż Pożarna w Grójcu|Ochotniczej Straży Pożarnej w Grójcu]] (''Sto lat w służbie społeczeństwa. 1881-1981'').

Pracę zawodową łączył ze społeczną. W 1933 wstąpił do Związku Nauczycielstwa Polskiego, przez rok pełnił funkcję przewodniczącego Ogniska ZNP w Nieporęcie (1937/1938), w 1937 współorganizował [[Strajk nauczycielski w 1937 roku|strajk nauczycielski]]. W [[Grójec|Grójcu]] był członkiem Zarządu Oddziału Powiatowego ZNP (1945–1950). Sądu Koleżeńskiego Oddziału Powiatowego ZNP (1950–1951), Zarządu Kasy Zapomogowo-Pożyczkowej (1950–1951), Zarządu [[Polskie Towarzystwo Turystyczno-Krajoznawcze. Oddział w Grójcu|Polskiego Towarzystwa Turystyczno-Krajoznawczego, Oddział w Grójcu]] (1963–1970?), wiceprzewodniczącym Powiatowej Rady Związków Zawodowych (1949–1951), kierownikiem zespołu samokształcenia ideologicznego nauczycieli (1950–1951), członkiem Komisji Szkoleniowej przy Oddziale ZNP (1950–1951), Powiatowego Komitetu Odbudowy Warszawy (1953), [[Towarzystwo Przyjaźni Polsko-Radzieckiej|Zarządu Powiatowego Towarzystwa Przyjaźni Polsko-Radzieckiej]], współorganizatorem sekcji bibliotekarskiej przy Zarządzie Okręgu Warszawskiego ZNP (od 1959), współorganizatorem [[Święto Kwitnących Jabłoni|Grójeckich Dni Kwitnących Jabłoni]], współtwórcą scenariuszy imprezy, oprawy plastycznej, autorem satyrycznych kupletów i piosenek.

Za pracę społeczną i zawodową wyróżniony został złotymi odznakami: Za Zasługi dla Województwa Warszawskiego (23 czerwca 1964), Odznaką Związku Nauczycielstwa Polskiego (1973), Zasłużony Popularyzator Wiedzy (20 października 1979) oraz Medalem Komisji Edukacji Narodowej (4 września 1980), Odznaką ZNP za [[Tajne nauczanie w zakresie szkoły średniej (1939–1945)|tajne nauczanie]] (10 czerwca 1985).

W 1937 ożenił się z Eugenią Sieczkowską, z którą miał 2 córki: Jagnę Marię [Wilkosz] i Hannę Ewę. Zmarł 7 września 1989, pochowany został w [[Grójec|Grójcu]] na [[Cmentarz parafialny („stary”) w Grójcu|cmentarzu przy ul. Mszczonowskiej]].

== Bibliografia ==

* [[Zdzisław Szeląg]], ''Pawlak Wacław'', [w:] ''Słownik wiedzy o Grójeckiem – zeszyt drugi'', [[Towarzystwo Literackie im. Adama Mickiewicza. Oddział w Grójcu|Towarzystwo Literackie im. Adama Mickiewicza - oddział w Grójcu]], 1994, s. 72-74 – na podstawie źródeł: 
* Dokumenty w posiadaniu E. Pawlakowej;
* Archiwum [[Liceum Ogólnokształcące im. Piotra Skargi w Grójcu|LO w Grójcu]] - Teczka personalna;
* A. Onych, K. Wojtasik, ''40 lat Spółdzielni Ogrodniczej w Grójcu'', Warszawa 1985, s. 84-85;
* Henryk Cegiełkowski, ''Wspomnienia'', Grójec-Płock 1992, s. 54;
* [[Andrzej Zygmunt Rola-Stężycki|Andrzej Zygmunt Stężycki]], ''Grójeckim traktem. Sprawy i ludzie'', Grójec 1992, s. 140.

[[Kategoria:Nauczyciele]]
[[Kategoria:Działacze społeczni]]
{{DEFAULTSORT:Pawlak, Wacław}}