1806
edycji
Antoni Dębski: Różnice pomiędzy wersjami
brak opisu edycji
Nie podano opisu zmian |
Nie podano opisu zmian |
||
| Linia 1: | Linia 1: | ||
'''Antoni Dębski''' (ur. 12 grudnia 1911 w Józefowicach, zm. 3 maja 1970 tamże) | '''Antoni Dębski''' (ur. 12 grudnia 1911 w [[Józefowice|Józefowicach]], zm. 3 maja 1970 tamże) – działacz ruchu ludowego, organizator i komendant [[Bataliony Chłopskie|Batalionów Chłopskich]] w Obwodzie obejmującym ówczesny [[powiat grójecki]], nazwisko okupacyjne „Bronisław Lasocki”. | ||
== Życiorys == | == Życiorys == | ||
Urodził się w rodzinie chłopskiej 12 grudnia 1911 roku w Józefowicach (gmina Tarczyn, [[Powiat grójecki|powiat Grójec]]). Ukończył sześć klas gimnazjum księży salezjanów w Różanym Stoku k. Dąbrowy Białostockiej oraz kurs dla głównych księgowych „Społem”. Od 1934 członek [[Związek Młodzieży Wiejskiej Rzeczpospolitej Polskiej|Związku Młodzieży Wiejskiej Rzeczpospolitej Polskiej]] (ZMW RP) i [[Stronnictwo Ludowe|Stronnictwa Ludowego]] | Urodził się w rodzinie chłopskiej 12 grudnia 1911 roku w [[Józefowice|Józefowicach]] (gmina Tarczyn, [[Powiat grójecki|powiat Grójec]]). Ukończył sześć klas gimnazjum księży salezjanów w Różanym Stoku k. Dąbrowy Białostockiej oraz kurs dla głównych księgowych „Społem”. Od 1934 członek [[Związek Młodzieży Wiejskiej Rzeczpospolitej Polskiej|Związku Młodzieży Wiejskiej Rzeczpospolitej Polskiej]] (ZMW RP) i [[Stronnictwo Ludowe|Stronnictwa Ludowego]], w latach 1935–1936 prezes Związku Sąsiedzkiego ZMW RP w Komornikach koło [[Tarczyn|Tarczyna]]. W latach 1937–1939 sekretarz Zarządu Powiatowego Stronnictwa Ludowego w [[Grójec|Grójcu]], od 1939 pierwszy wiceprezes Zarządu Powiatowego. Za odczytanie rezolucji strajkowej w dniu Święta Ludowego, 15 sierpnia 1937 sąd wymierzył mu karę czterech miesięcy więzienia z zawieszeniem na 2 lata. W 1937 współorganizował [[Strajk chłopski w 1937 roku|strajk chłopski]] w [[Powiat grójecki|powiecie grójeckim]] (m.in. wstrzymanie dostaw żywności), za co skazany został na 6 miesięcy pozbawienia wolności. | ||
W czasie okupacji hitlerowskiej pracował w [[Kasa Spółdzielcza im. Stefczyka w Grójcu|Kasie Spółdzielczej im. Stefczyka w Grójcu]], w której był członkiem Zarządu, a od 1 marca 1944 w [[Bank Spółdzielczy w Grójcu|Banku Spółdzielczym w Grójcu]]. Prawdopodobnie w połowie 1940 wstąpił do [[Stronnictwo Ludowe „Roch”|Stronnictwa Ludowego „Roch”]] (Ruch Oporu Chłopów) oraz w pierwszej połowie 1942 wszedł w skład Powiatowego Kierownictwa Stronnictwa Ludowego „Roch”, które przed 15 kwietnia 1942 wybrało go Komendantem [[Bataliony Chłopskie|Batalionów Chłopskich Obwodu Grójec]], nr 8, okręg II. Biuro Informacji i Propagandy [[Obwód Grójec Armii Krajowej|Armii Krajowej Obwodu Grójec]] w raporcie z 22 października 1943 scharakteryzowało go jako „człowieka o żołnierskiej duszy i ideowca”. Od końca 1942 do późnej jesieni 1944 należał do komitetu redakcyjnego konspiracyjnej gazetki Stronnictwa Ludowego „Roch” – „[[Kłosy]]”. W końcu 1942 wszedł w skład [[Delegatura Powiatowa Rządu RP na Kraj|Delegatury Powiatowej Rządu RP na Kraj]]. Pełnił w niej funkcję komendanta (inspektora) [[Straż Samorządowa|Straży Samorządowej]]. W czasie powstania warszawskiego wziął udział w akcji niesienia pomocy walczącej ludności, a potem wysiedlonej ze stolicy. W październiku 1944 w jego mieszkaniu w [[Tarczyn|Tarczynie]] odbyła się narada centralnych i terenowych działaczy [[Stronnictwo Ludowe „Roch”|Stronnictwa Ludowego „Roch”]] z udziałem m.in.: Kazimierza Banacha, Stanisława Kotera, Tadeusza Ilczuka, Stanisława Kasperlika, Tadeusza Wyrzykowskiego, Hieronima Ligockiego, na której powołano nowe kierownictwo odpowiedzialne za działalność w powiatach znajdujących się jeszcze pod okupacją hitlerowską. Powierzono mu wówczas funkcję skarbnika. | W czasie okupacji hitlerowskiej pracował w [[Kasa Spółdzielcza im. Stefczyka w Grójcu|Kasie Spółdzielczej im. Stefczyka w Grójcu]], w której był członkiem Zarządu, a od 1 marca 1944 w [[Bank Spółdzielczy w Grójcu|Banku Spółdzielczym w Grójcu]]. Prawdopodobnie w połowie 1940 wstąpił do [[Stronnictwo Ludowe „Roch”|Stronnictwa Ludowego „Roch”]] (Ruch Oporu Chłopów) oraz w pierwszej połowie 1942 wszedł w skład Powiatowego Kierownictwa Stronnictwa Ludowego „Roch”, które przed 15 kwietnia 1942 wybrało go Komendantem [[Bataliony Chłopskie|Batalionów Chłopskich Obwodu Grójec]], nr 8, okręg II. Biuro Informacji i Propagandy [[Obwód Grójec Armii Krajowej|Armii Krajowej Obwodu Grójec]] w raporcie z 22 października 1943 scharakteryzowało go jako „człowieka o żołnierskiej duszy i ideowca”. Od końca 1942 do późnej jesieni 1944 należał do komitetu redakcyjnego konspiracyjnej gazetki Stronnictwa Ludowego „Roch” – „[[Kłosy]]”. W końcu 1942 wszedł w skład [[Delegatura Powiatowa Rządu RP na Kraj|Delegatury Powiatowej Rządu RP na Kraj]]. Pełnił w niej funkcję komendanta (inspektora) [[Straż Samorządowa|Straży Samorządowej]]. W czasie powstania warszawskiego wziął udział w akcji niesienia pomocy walczącej ludności, a potem wysiedlonej ze stolicy. W październiku 1944 w jego mieszkaniu w [[Tarczyn|Tarczynie]] odbyła się narada centralnych i terenowych działaczy [[Stronnictwo Ludowe „Roch”|Stronnictwa Ludowego „Roch”]] z udziałem m.in.: Kazimierza Banacha, Stanisława Kotera, Tadeusza Ilczuka, Stanisława Kasperlika, Tadeusza Wyrzykowskiego, Hieronima Ligockiego, na której powołano nowe kierownictwo odpowiedzialne za działalność w powiatach znajdujących się jeszcze pod okupacją hitlerowską. Powierzono mu wówczas funkcję skarbnika. | ||
| Linia 8: | Linia 8: | ||
Po wyzwoleniu powiatu spod okupacji wstąpił do odrodzonego [[Związek Młodzieży Wiejskiej Rzeczpospolitej Polskiej|Związku Młodzieży Wiejskiej RP „Wici”]] i [[Polskie Stronnictwo Ludowe|Polskiego Stronnictwa Ludowego]]; 7 października 1945 na zjeździe powiatowym PSL w Grójcu złożył sprawozdanie z działalności [[Bataliony Chłopskie|Batalionów Chłopskich]] w powiecie, które wraz z innymi załącznikami przekazał do archiwum Stronnictwa. Pełnił wówczas funkcję I wiceprezesa Zarządu Powiatowego PSL. W 1947 był urzędującym sekretarzem Wojewódzkiego Zarządu PSL w Warszawie. Od 1947 pracował w spółdzielczości samopomocowej w Łodzi i województwie łódzkim, od 1961 w Centralnym Związku Spółdzielczości Pracy w Warszawie, następnie w Zarządzie Głównym Towarzystwa Krzewienia Wiedzy Praktycznej. | Po wyzwoleniu powiatu spod okupacji wstąpił do odrodzonego [[Związek Młodzieży Wiejskiej Rzeczpospolitej Polskiej|Związku Młodzieży Wiejskiej RP „Wici”]] i [[Polskie Stronnictwo Ludowe|Polskiego Stronnictwa Ludowego]]; 7 października 1945 na zjeździe powiatowym PSL w Grójcu złożył sprawozdanie z działalności [[Bataliony Chłopskie|Batalionów Chłopskich]] w powiecie, które wraz z innymi załącznikami przekazał do archiwum Stronnictwa. Pełnił wówczas funkcję I wiceprezesa Zarządu Powiatowego PSL. W 1947 był urzędującym sekretarzem Wojewódzkiego Zarządu PSL w Warszawie. Od 1947 pracował w spółdzielczości samopomocowej w Łodzi i województwie łódzkim, od 1961 w Centralnym Związku Spółdzielczości Pracy w Warszawie, następnie w Zarządzie Głównym Towarzystwa Krzewienia Wiedzy Praktycznej. | ||
Zmarł 3 maja 1970 w Józefowicach, pochowany na cmentarzu parafialnym w Tarczynie. | Zmarł 3 maja 1970 w [[Józefowice|Józefowicach]], pochowany na cmentarzu parafialnym w [[Tarczyn|Tarczynie]]. | ||
== Bibliografia == | == Bibliografia == | ||
* Zdzisław Szeląg, ''Dębski Antoni'', [w:] ''Słownik wiedzy o Grójeckiem | * [[Zdzisław Szeląg]], ''Dębski Antoni'', [w:] ''Słownik wiedzy o Grójeckiem – zeszyt trzeci'', Towarzystwo Literackie im. A. Mickiewicza – oddział w Grójcu, 1995, s. 4-5 – na podstawie źródeł: | ||
* Archiwum Zakładu Historii Ruchu Ludowego, przy Naczelnym Komitecie PSL, Antoni Dębski, Okres okupacji hitlerowskiej, sygn. R-IIa-Gr 12; | * Archiwum Zakładu Historii Ruchu Ludowego, przy Naczelnym Komitecie PSL, Antoni Dębski, Okres okupacji hitlerowskiej, sygn. R-IIa-Gr 12; | ||
* Relacja pisemna Stanisława Perzyny z Grząd w posiadaniu Zdzisława Szeląga; | * Relacja pisemna Stanisława Perzyny z Grząd w posiadaniu Zdzisława Szeląga; | ||