1806
edycji
Polska Macierz Szkolna: Różnice pomiędzy wersjami
brak opisu edycji
(Utworzono nową stronę "'''Polska Macierz Szkolna''' – organizacja społeczno-oświatowa, założona 5 maja 1905 w Warszawie przez inteligencję związaną z Ligą Narodową. Idea jej powołania powstała wiosną 1905 roku wśród inteligencji związanej z Kołem Wychowawców i Związkiem Unarodowienia Szkoły. Na zebraniu w dniu 28 kwietnia 1905 postanowiono zorganizować Związek Popierania Prywatnego Szkolnictwa. Komisja, która opracowywała program Związku w dniu 5 m…") |
Nie podano opisu zmian |
||
| Linia 8: | Linia 8: | ||
Dzieje Polskiej Macierzy Szkolnej w Grójeckiem nie są dotąd opracowane. Podobnie jak w całym kraju do organizacji przyjmowana była głównie inteligencja o poglądach narodowo-katolickich; brak w niej było inteligencji liberalnej, „ludowej”, lewicującej, pozostającej poza polityką. | Dzieje Polskiej Macierzy Szkolnej w Grójeckiem nie są dotąd opracowane. Podobnie jak w całym kraju do organizacji przyjmowana była głównie inteligencja o poglądach narodowo-katolickich; brak w niej było inteligencji liberalnej, „ludowej”, lewicującej, pozostającej poza polityką. | ||
Pierwsze koło w Grójeckiem powstało 2 września 1906 w Grójcu; nosiło imię grójczanina, ks. [[Piotr Skarga|Piotra Skargi]] i działało do 14 stycznia 1908, kiedy to uległo przymusowemu rozwiązaniu w wyniku realizacji postanowienia warszawskiego generał-gubernatora z 14 grudnia 1907. | Pierwsze koło w Grójeckiem powstało 2 września 1906 w [[Grójec|Grójcu]]; nosiło imię grójczanina, ks. [[Piotr Skarga|Piotra Skargi]] i działało do 14 stycznia 1908, kiedy to uległo przymusowemu rozwiązaniu w wyniku realizacji postanowienia warszawskiego generał-gubernatora z 14 grudnia 1907. | ||
W czasie krótkiego funkcjonowania koło założyło czytelnię, bibliotekę, szkołę elementarną w [[Grójec|Grójcu]] i [[Grudzkowola|Grudzkowoli]] (1907), przyjęło propozycję członka zarządu [[Stanisław Czekanowski|Stanisława Czekanowskiego]], aby przejąć jego ochronkę w [[Kośmin|Kośminie]], którą fundator zobowiązał się, własnym nakładem, przekształcić w szkołę ludową. W związku z zaprzestaniem działalności zarząd koła postanowił lokal czytelni i biblioteki, z całym inwentarzem, przekazać Grójeckiemu Towarzystwu Rolniczemu. | W czasie krótkiego funkcjonowania koło założyło czytelnię, bibliotekę, szkołę elementarną w [[Grójec|Grójcu]] i [[Grudzkowola|Grudzkowoli]] (1907), przyjęło propozycję członka zarządu [[Stanisław Czekanowski|Stanisława Czekanowskiego]], aby przejąć jego ochronkę w [[Kośmin|Kośminie]], którą fundator zobowiązał się, własnym nakładem, przekształcić w szkołę ludową. W związku z zaprzestaniem działalności zarząd koła postanowił lokal czytelni i biblioteki, z całym inwentarzem, przekazać Grójeckiemu Towarzystwu Rolniczemu. | ||
| Linia 76: | Linia 76: | ||
|} | |} | ||
Inicjatorami i realizatorami przedstawionych działań były zarządy kół. W kole grójeckim w różnych latach pracowało społecznie ponad 50 osób, a w tym: Stanisław Ajewski (1873–1951), adwokat, członek, potem sekretarz zarządu; ks. Aleksander Bujalski (1887–1965), proboszcz i dziekan, w Polskiej Macierzy Szkolnej trzykrotnie przewodniczący koła; Franciszek Cichecki, gorliwy endek (członek Narodowej Demokracji), przez kilka tygodni członek zarządu (1924/1925). Na skutek różnicy poglądów ze skarbnikiem Leonardem Rzepeckim (1881–1930), współzałożycielem i I Powiatowym Komendantem (prezesem) [[Towarzystwo Gimnastyczne „Sokół”|Towarzystwa Gimnastycznego „Sokół”]], zrezygnował z funkcji wraz z adwersarzem; Jan Garwoliński (1861–1946) ks. proboszcz i dziekan, członek zarządu, potem zastępca przewodniczącego; [[Zbigniew Tadeusz Hanke]] (1905–1945), od 1936 sędzia Sądu Grodzkiego w [[Grójec|Grójcu]] i wiceprezes koła; Jadwiga lwanicka, członek zarządu Koła Powiatowego [[Stowarzyszenie Chrześcijańsko-Narodowe Szkół Powszechnych|Stowarzyszenia Chrześcijańsko-Narodowego Szkół Powszechnych]] oraz członek zarządu Polskiej Macierzy Szkolnej i bibliotekarka; [[Władysław Feliks Kamiński]] (1844–1935), rejent, członek zarządu (1907–1908); [[Wacław Skarbimir Laskowski]] (1892–1940), nauczyciel gimnazjum, autor pierwszego szkicu o Grójcu, przewodniczący koła (1920); Bolesław Łukowski, członek [[Stronnictwo Narodowe|Stronnictwa Narodowego]], skarbnik koła (od 1927) i wiceprzewodniczący (od 1934); [[Wincenty Malicki]] (1893–1944), kierownik [[Publiczna Szkoła Powszechna nr 1|Publicznej Szkoły Powszechnej (dziś Podstawowej) nr 1]], członek zarządu; Zygmunt Myszkiewicz (1899–1944), kierownik [[Publiczna Szkoła Powszechna nr 2|Publicznej Szkoły Powszechnej nr 2 (dla dzieci żydowskich)]], od 1934 skarbnik koła; Leokadia Perzówna (Granatowa) (ur. 1906), nauczycielka, skarbnik; Mieczysław Stefan Piątek (1900–1967), inż. rolnik, instruktor, kierownik Okręgowego Towarzystwa Ogrodniczego i Kółek Rolniczych, członek zarządu; Józef Szczepański, dyrektor gimnazjum, członek zarządu koła; Tomasz Wieczorek, ks, zastępca przewodniczącego Koła; Ryszard Zrobek (1892–1944), nauczyciel, w Polskiej Macierzy Szkolnej skarbnik, sekretarz, sekcji odczytowej. | |||
Inicjatorami i realizatorami przedstawionych działań były zarządy kół. W kole grójeckim w różnych latach pracowało społecznie ponad 50 osób, a w tym: Stanisław Ajewski (1873–1951), adwokat, członek, potem sekretarz zarządu; ks. Aleksander Bujalski (1887–1965), proboszcz i dziekan, w Polskiej Macierzy Szkolnej trzykrotnie przewodniczący koła; Franciszek Cichecki, gorliwy endek (członek Narodowej Demokracji), przez kilka tygodni członek zarządu (1924/1925). Na skutek różnicy poglądów ze skarbnikiem Leonardem Rzepeckim (1881–1930), współzałożycielem i I Powiatowym Komendantem (prezesem) [[Towarzystwo Gimnastyczne „Sokół”|Towarzystwa Gimnastycznego „Sokół”]], zrezygnował z funkcji wraz z adwersarzem; Jan Garwoliński (1861–1946) ks. proboszcz i dziekan, członek zarządu, potem zastępca przewodniczącego; [[Zbigniew Tadeusz Hanke]] (1905–1945), od 1936 sędzia Sądu Grodzkiego w [[Grójec|Grójcu]] i wiceprezes koła; Jadwiga lwanicka, członek zarządu Koła Powiatowego [[Stowarzyszenie Chrześcijańsko-Narodowe Szkół Powszechnych|Stowarzyszenia Chrześcijańsko-Narodowego Szkół Powszechnych]] oraz członek zarządu Polskiej Macierzy Szkolnej i bibliotekarka; [[Władysław Feliks Kamiński]] (1844–1935), rejent, członek zarządu (1907–1908); [[Wacław Skarbimir Laskowski]] ( | |||
Wybuch wojny polsko-niemieckiej przerwał działalność Polskiej Macierzy Szkolnej w Grójeckiem. Podczas okupacji niemieckiej 1939–1945 znaczna część członków wzięła udział w [[Tajne nauczanie w zakresie szkoły powszechnej|tajnym nauczaniu zarówno w zakresie szkoły powszechnej]] jak i [[Tajne nauczanie w zakresie szkoły średniej|średniej]] oraz konspiracji zbrojnej, głównie w szeregach Związku Walki Zbrojnej/[[Armia Krajowa|Armii Krajowej]] (ZWZ/AK). | Wybuch wojny polsko-niemieckiej przerwał działalność Polskiej Macierzy Szkolnej w Grójeckiem. Podczas okupacji niemieckiej 1939–1945 znaczna część członków wzięła udział w [[Tajne nauczanie w zakresie szkoły powszechnej|tajnym nauczaniu zarówno w zakresie szkoły powszechnej]] jak i [[Tajne nauczanie w zakresie szkoły średniej|średniej]] oraz konspiracji zbrojnej, głównie w szeregach Związku Walki Zbrojnej/[[Armia Krajowa|Armii Krajowej]] (ZWZ/AK). | ||
| Linia 89: | Linia 88: | ||
== Bibliografia == | == Bibliografia == | ||
* Wanda Szeląg, ''Polska Macierz Szkolna'', [w:] ''Słownik wiedzy o Grójeckiem – zeszyt siódmy'', Towarzystwo Literackie im. | * Wanda Szeląg, ''Polska Macierz Szkolna'', [w:] ''Słownik wiedzy o Grójeckiem – zeszyt siódmy'', Towarzystwo Literackie im. Adama Mickiewicza – oddział w Grójcu, 1998, s. 78-84 – na podstawie źródeł: | ||
* Archiwum Archidiecezji Warszawskiej: „Księga protokołów Koła Polskiej Macierzy Szkolnej w Grójcu 1906–1939”, sygn. 1548 VI. 5. t. 76; | * Archiwum Archidiecezji Warszawskiej: „Księga protokołów Koła Polskiej Macierzy Szkolnej w Grójcu 1906–1939”, sygn. 1548 VI. 5. t. 76; | ||
* Sprawozdania z działalności koła zamieszczone na łamach czasopisma „Polska Macierz Szkolna” (wybór): 1917, nr z 16 września, s. 19-20; 1918, nr 1, s. 31-32; 1919, nr 11-12, s. 28-29; 1920, nr 3-5, s. 18-19; 1924, nr 2-3, s. 30; 1927, nr 1, s. 8-9; 1930, nr 1, s. 19; 1931, nr 2, s. 6; 1938, nr 2, s. 13; 1939, nr 1, s. 30; | * Sprawozdania z działalności koła zamieszczone na łamach czasopisma „Polska Macierz Szkolna” (wybór): 1917, nr z 16 września, s. 19-20; 1918, nr 1, s. 31-32; 1919, nr 11-12, s. 28-29; 1920, nr 3-5, s. 18-19; 1924, nr 2-3, s. 30; 1927, nr 1, s. 8-9; 1930, nr 1, s. 19; 1931, nr 2, s. 6; 1938, nr 2, s. 13; 1939, nr 1, s. 30; | ||