Tarczyn: Różnice pomiędzy wersjami

Dodane 215 bajtów ,  6 kwi 2024
brak opisu edycji
Nie podano opisu zmian
Nie podano opisu zmian
Linia 20: Linia 20:


=== Tarczyn pod zaborami (1795–1918) ===
=== Tarczyn pod zaborami (1795–1918) ===
W kulminacyjnym czasie konfederacji barskiej w Tarczynie, miasteczku dogodnie położonym – Stanisław Karczewski, wojszyc ciechanowski, na zebraniu okolicznej szlachty ogłoszony został w 1770 marszałkiem konfederacji ziemi warszawskiej, (w miejsce zmarłego w niewoli W. Tressenberga), a Antoni Suffczyński, marszałek różański, szwagier braci Pułaskich, konfederatów – regimentarzem. Po upadku Rzeczypospolitej, miasteczko prywatne znalazło się przez kilkanaście lat pod zaborem pruskim i wtedy właśnie przejęte zostało przez Skarb Państwa. Od tego czasu w Tarczynie, miasteczku rządowym, zaobserwować można stały wzrost liczby mieszkańców; mianowicie: w 1810 r. – 482 osoby, w 1825 – 558 (w tym już 192 Żydów), w 1859 – 997 (w tym 639 Żydów) w 53 domach drewnianych i 6 murowanych. Ożywieniu życia gospodarczego sprzyja przebudowany i unowocześniony, w czasie konstytucyjnym Królestwa Polskiego, trakt bity I klasy, łączący [[Warszawa|Warszawę]] z Radomiem przez [[Tarczyn]] i [[Grójec]]. Dyrekcja Poczt (od 1851 - Zarząd XIII Okręgu Pocztowego) tuż przed emisją pierwszych znaczków pocztowych (1860), wprowadziła 27 marca 1858 kasowniki numerowe (od 1 do 268) z nazwą każdego miasta; Tarczyn otrzymał kasownik nr 11 (Warszawa – nr 1, Grójec – nr 12, Mogielnica – nr 13, Góra Kalwaria – nr 9). Z dniem 1 stycznia 1870 władze zaboru rosyjskiego pozbawiają Tarczyn praw miejskich. W trzy lata później zmarł Karol August Weyde (1786–1873), ostatni burmistrz miasta Tarczyn (w latach 1863–1869) aż do 2003 roku. Od II połowy XIX w, osada rozwija się, jako ośrodek rolniczo-rzemieślniczy (ok. 100 rzemieślników w trzeciej ćwierci tego stulecia), ożywiają się cotygodniowe targi i sześć jarmarków w roku - we środy (później przeniesione na poniedziałki), to jest: po św. Kazimierzu, po niedzieli przewodniej, po św. Bogumile, po św. Mateuszu, przed św. Szymonem Judą i przed św. Tomaszem. W 1884 w Tarczynie, rodzinnej miejscowości znanego rzeźbiarza [[Bolesław Jeziorański|Bolesława Jeziorańskiego]] (1868–1926), jest już prawie 1500 mieszkańców, a w 1910 – 3078. Dalsze ożywienie i szansę rozwoju przynosi uruchomienie 15 maja 1914 połączenia z [[Warszawa|Warszawą]] i [[Grójec|Grójcem]] przez wąskotorową (1000 mm) [[Kolej grójecka|grójecką kolej dojazdową]], w 1917 przedłużoną do [[Mogielnica|Mogielnicy]], a następnie (1924) do [[Nowe Miasto nad Pilicą|Nowego Miasta nad Pilicą]].
W kulminacyjnym czasie konfederacji barskiej w Tarczynie, miasteczku dogodnie położonym – Stanisław Karczewski, wojszyc ciechanowski, na zebraniu okolicznej szlachty ogłoszony został w 1770 marszałkiem konfederacji ziemi warszawskiej, (w miejsce zmarłego w niewoli W. Tressenberga), a Antoni Suffczyński, marszałek różański, szwagier braci Pułaskich, konfederatów – regimentarzem. Po upadku Rzeczypospolitej, miasteczko prywatne znalazło się przez kilkanaście lat pod zaborem pruskim i wtedy właśnie przejęte zostało przez Skarb Państwa. Od tego czasu w Tarczynie, miasteczku rządowym, zaobserwować można stały wzrost liczby mieszkańców; mianowicie: w 1810 r. – 482 osoby, w 1825 – 558 (w tym już 192 Żydów), w 1859 – 997 (w tym 639 Żydów) w 53 domach drewnianych i 6 murowanych.  
 
● ''Więcej w osobnym artykule: [[Żydzi w Tarczynie]].''
 
Ożywieniu życia gospodarczego sprzyja przebudowany i unowocześniony, w czasie konstytucyjnym Królestwa Polskiego, trakt bity I klasy, łączący [[Warszawa|Warszawę]] z Radomiem przez Tarczyn i [[Grójec]]. Dyrekcja Poczt (od 1851 - Zarząd XIII Okręgu Pocztowego) tuż przed emisją pierwszych znaczków pocztowych (1860), wprowadziła 27 marca 1858 kasowniki numerowe (od 1 do 268) z nazwą każdego miasta; Tarczyn otrzymał kasownik nr 11 (Warszawa – nr 1, Grójec – nr 12, Mogielnica – nr 13, Góra Kalwaria – nr 9). Z dniem 1 stycznia 1870 władze zaboru rosyjskiego pozbawiają Tarczyn praw miejskich. W trzy lata później zmarł Karol August Weyde (1786–1873), ostatni burmistrz miasta Tarczyn (w latach 1863–1869) aż do 2003 roku. Od II połowy XIX w, osada rozwija się, jako ośrodek rolniczo-rzemieślniczy (ok. 100 rzemieślników w trzeciej ćwierci tego stulecia), ożywiają się cotygodniowe targi i sześć jarmarków w roku - we środy (później przeniesione na poniedziałki), to jest: po św. Kazimierzu, po niedzieli przewodniej, po św. Bogumile, po św. Mateuszu, przed św. Szymonem Judą i przed św. Tomaszem. W 1884 w Tarczynie, rodzinnej miejscowości znanego rzeźbiarza [[Bolesław Jeziorański|Bolesława Jeziorańskiego]] (1868–1926), jest już prawie 1500 mieszkańców, a w 1910 – 3078. Dalsze ożywienie i szansę rozwoju przynosi uruchomienie 15 maja 1914 połączenia z [[Warszawa|Warszawą]] i [[Grójec|Grójcem]] przez wąskotorową (1000 mm) [[Kolej grójecka|grójecką kolej dojazdową]], w 1917 przedłużoną do [[Mogielnica|Mogielnicy]], a następnie (1924) do [[Nowe Miasto nad Pilicą|Nowego Miasta nad Pilicą]].


=== Dwudziestolecie międzywojenne ===
=== Dwudziestolecie międzywojenne ===
Linia 33: Linia 37:
Po II wojnie światowej Tarczyn, pełniąc nadal rolę lokalnego ośrodka usługowo-handlowego, otrzymał nową szansę rozwoju z chwilą znalezienia się na otwartym 3 października 1954 równoleżnikowym szlaku kolejowym wiodącym z Pilawy do Skierniewic (99 km), a wkrótce po tym prawa jednostki osadniczej, pośredniej między miastem a wsią, tj. osiedla. Prawo to obowiązywało w latach 1959-1973.  
Po II wojnie światowej Tarczyn, pełniąc nadal rolę lokalnego ośrodka usługowo-handlowego, otrzymał nową szansę rozwoju z chwilą znalezienia się na otwartym 3 października 1954 równoleżnikowym szlaku kolejowym wiodącym z Pilawy do Skierniewic (99 km), a wkrótce po tym prawa jednostki osadniczej, pośredniej między miastem a wsią, tj. osiedla. Prawo to obowiązywało w latach 1959-1973.  


Po reformie podziału administracyjnego kraju Tarczyn stał się siedzibą urzędu gminy – jednej z sześciu podległych Urzędowi Rejonowemu w Piasecznie. Położenie osady, jak przed wiekami jest korzystne, bo znajduje się ona na przecięciu wielu tras komunikacyjnych. Zaczęło działać tu kilka liczących się zakładów, a wśród nich m.in. jedno z najstarszych – [[Przedsiębiorstwo Produkcji Urządzeń Chłodniczych w Tarczynie|Przedsiębiorstwo Produkcji Urządzeń Chłodniczych]] (dawna Tarczyńska Fabryka Urządzeń Handlowych), powstałe w 1968, [[Mazowieckie Zakłady Przemysłu Owocowo-Warzywnego Spółka z o.o.]], a także najmłodsze Zakłady Produkcji Płytek Ceramicznych, „Tarmont" Spółka z o.o.
Po reformie podziału administracyjnego kraju Tarczyn stał się siedzibą urzędu gminy – jednej z sześciu podległych Urzędowi Rejonowemu w Piasecznie. Położenie osady, jak przed wiekami jest korzystne, bo znajduje się ona na przecięciu wielu tras komunikacyjnych. Zaczęło działać tu kilka liczących się zakładów, a wśród nich m.in. jedno z najstarszych – [[Przedsiębiorstwo Produkcji Urządzeń Chłodniczych w Tarczynie|Przedsiębiorstwo Produkcji Urządzeń Chłodniczych]] (dawna Tarczyńska Fabryka Urządzeń Handlowych), powstałe w 1968, [[Mazowieckie Zakłady Przemysłu Owocowo-Warzywnego Spółka z o.o.]], a także najmłodsze Zakłady Produkcji Płytek Ceramicznych, „Tarmont” Spółka z o.o.


=== Tarczyn w III Rzeczpospolitej ===
=== Tarczyn w III Rzeczpospolitej ===
1 stycznia 2003, po 134 latach Tarczyn odzyskał prawa miejskie. W tym samym roku odłączył się od powiatu grójeckiego i przyłączył do piaseczyńskiego.
W wyniku reformy administracyjnej z 1999 roku Tarczyn znalazł się w granicach [[Powiat grójecki|powiatu grójeckiego]], jednak jedynie na cztery lata. 1 stycznia 2003, po 134 latach Tarczyn odzyskał prawa miejskie. W tym samym roku odłączył się od powiatu grójeckiego i przyłączył do piaseczyńskiego.


== Bibliografia ==
== Bibliografia ==


== Linki zewnętrzne ==
== Linki zewnętrzne ==