1806
edycji
Gwardia Ludowa: Różnice pomiędzy wersjami
brak opisu edycji
Nie podano opisu zmian |
Nie podano opisu zmian |
||
| Linia 18: | Linia 18: | ||
Po 9 września 1942, po pierwszym pogromie komunistów, oddział zasilili zagrożeni aresztowaniem: Stefan Siedlecki „Stefan”, „Rudy Janek” (1914–1943), Jan Wojtczak „Rzemyk” (ur. 1903), Mieczysław Podwysocki „Mietek” (1911–1943) z [[Grójec|Grójca]], [[Stanisław Maliszewski]] „Dziadek” (1884–1943) z [[Wilczogóra|Wilczogóry]], [[Władysław Pietrusiak]] „Zenek” z [[Uleniec|Uleńca]] (dziś [[gmina Grójec]]). Oddział liczył wówczas ponad 40 partyzantów. Na przełomie września i października poniósł on dotkliwe straty. W akcji na stację nasłuchową w Goździkowie (30 września) ranny został Aleksander Grażanow, 1 października pod Ossą poległ Zdzisław Wysocki, Bolesław Bolkowiak „Alef” został ranny. 1 października 1942 w Studziannie (powiat Opoczno) zginęła cała 7-osobowa grupa szturmowa z dowódcą, Janem Wieczorkiem. Zastępca [[Władysław Pietrusiak]] został ranny. Przyczyną porażek była m.in. zbyt duża liczebność oddziału, która utrudniała sprawne manewrowanie. W tej sytuacji „Wilk” zreorganizował go i z Żydów, uciekinierów z gett, utworzył 20-osobową grupę, której dowództwo oddal Julianowi Kaniewskiemu „Julek”, „Chytry” (1916–1963). Znana ona była później jako oddział Gwardii Ludowej „Lwy” (do lipca 1943), ok. 7-8 osobowa grupa pozostała przy „Wilku” i nazywana była oddziałem Gwardii Ludowej „Wilka”, który udał się do powiatu koneckiego. „Niespaleni” partyzanci z [[Powiat grójecki|powiatu grójeckiego]] otrzymali urlop i z rannymi (m.in. z Grażanowem) wrócili na swoje tereny. | Po 9 września 1942, po pierwszym pogromie komunistów, oddział zasilili zagrożeni aresztowaniem: Stefan Siedlecki „Stefan”, „Rudy Janek” (1914–1943), Jan Wojtczak „Rzemyk” (ur. 1903), Mieczysław Podwysocki „Mietek” (1911–1943) z [[Grójec|Grójca]], [[Stanisław Maliszewski]] „Dziadek” (1884–1943) z [[Wilczogóra|Wilczogóry]], [[Władysław Pietrusiak]] „Zenek” z [[Uleniec|Uleńca]] (dziś [[gmina Grójec]]). Oddział liczył wówczas ponad 40 partyzantów. Na przełomie września i października poniósł on dotkliwe straty. W akcji na stację nasłuchową w Goździkowie (30 września) ranny został Aleksander Grażanow, 1 października pod Ossą poległ Zdzisław Wysocki, Bolesław Bolkowiak „Alef” został ranny. 1 października 1942 w Studziannie (powiat Opoczno) zginęła cała 7-osobowa grupa szturmowa z dowódcą, Janem Wieczorkiem. Zastępca [[Władysław Pietrusiak]] został ranny. Przyczyną porażek była m.in. zbyt duża liczebność oddziału, która utrudniała sprawne manewrowanie. W tej sytuacji „Wilk” zreorganizował go i z Żydów, uciekinierów z gett, utworzył 20-osobową grupę, której dowództwo oddal Julianowi Kaniewskiemu „Julek”, „Chytry” (1916–1963). Znana ona była później jako oddział Gwardii Ludowej „Lwy” (do lipca 1943), ok. 7-8 osobowa grupa pozostała przy „Wilku” i nazywana była oddziałem Gwardii Ludowej „Wilka”, który udał się do powiatu koneckiego. „Niespaleni” partyzanci z [[Powiat grójecki|powiatu grójeckiego]] otrzymali urlop i z rannymi (m.in. z Grażanowem) wrócili na swoje tereny. | ||
31 stycznia u Adama Pietrusiaka „Lolek”, „Edek” w [[Uleniec|Uleńcu]] odbyło się zebranie komendantów rejonowych, na którym powołano Komendę Dzielnicy 2 w składzie: komendant - [[Władysław Pietrusiak]], następnie Władysław Dudek „Czajka”, „Lotny” (1918–1943), od maja 1943 członek sztabu Okręgu Warszawa Lewa-Podmiejska; szefowie: sztabu - Roman Masny, wyszkolenia Stanisław Karaluch (Kaliński) „Jerzy” z [[Dębie|Dębia]] (gmina Kobylin, dziś gmina Grójec), łączności - Stefan Siedlecki z [[Grójec|Grójca]], uzbrojenia - Stanisław Fijałkowski, kwatermistrzostwa - Adam Pietrusiak, później dokooptowano Tadeusza Kołeckiego „Zawisza”, któremu powierzono kierowanie kolportażem. | 31 stycznia 1943<ref>W artykule [[Władysław Pietrusiak|''Władysław Pietrusiak'']] podana data 6 stycznia 1943, zweryfikować.</ref> u Adama Pietrusiaka „Lolek”, „Edek” w [[Uleniec|Uleńcu]] odbyło się zebranie komendantów rejonowych, na którym powołano Komendę Dzielnicy 2 w składzie: komendant - [[Władysław Pietrusiak]], następnie Władysław Dudek „Czajka”, „Lotny” (1918–1943), od maja 1943 członek sztabu Okręgu Warszawa Lewa-Podmiejska; szefowie: sztabu - Roman Masny, wyszkolenia Stanisław Karaluch (Kaliński) „Jerzy” z [[Dębie|Dębia]] (gmina Kobylin, dziś gmina Grójec), łączności - Stefan Siedlecki z [[Grójec|Grójca]], uzbrojenia - Stanisław Fijałkowski, kwatermistrzostwa - Adam Pietrusiak, później dokooptowano Tadeusza Kołeckiego „Zawisza”, któremu powierzono kierowanie kolportażem. | ||
Wiosną 1943 r. „Wilk” wrócił w Grójeckie. 30 sierpnia 1943 jego oddział w lesie koło wsi [[Brzostowiec]] (dziś [[gmina Mogielnica]]) został otoczony przez duże siły żandarmerii i rozbity. W walce z przeważającymi silami zginął „Wilk”. Według innych relacji poległ w walce we wsi Skarbkowa w powiecie Rawa Mazowiecka. | Wiosną 1943 r. „Wilk” wrócił w Grójeckie. 30 sierpnia 1943 jego oddział w lesie koło wsi [[Brzostowiec]] (dziś [[gmina Mogielnica]]) został otoczony przez duże siły żandarmerii i rozbity. W walce z przeważającymi silami zginął „Wilk”. Według innych relacji poległ w walce we wsi Skarbkowa w powiecie Rawa Mazowiecka. | ||
Około 10 czerwca 1943 r. z powiatu błońskiego, z okolic Skuł i Radziejowa, z Rawy Mazowieckiej, na zachodnie tereny [[Powiat grójecki|powiatu grójeckiego]], przeszedł kilkudziesięcioosobowy [[partyzancki oddział Gwardii Ludowej Jerzego Niedoszyńskiego]] „Pepika”, dezertera z armii niemieckiej, byłego Obergefreitera 45 pp. wirtemberskiego, z pochodzenia Czecha (Iżi Mudry). Komendant powiatowy Gwardii Ludowej Władysław Czajka oddał mu do dyspozycji grupy wypadowe Stanisława Fijałkowskiego „Michał”, Ryszarda Jakusa „Kozub” i Stanisława Majewskiego „Kucharz” (1918–1943) z Biejkowa (dziś powiat białobrzeski). Weszły one w skład 2 plutonu Oddziału Partyzanckiego im. Kazimierza Pułaskiego dowodzonego przez Jerzego Niedoszyńskiego. Operował on w pełnym składzie, w większych lub mniejszych grupach, zwykle z zaskoczenia i przy użyciu grupy kolarzy lub konnych, nierzadko w mundurach niemieckich formacji wojskowych lub specjalnych. W czasie od drugiej dekady czerwca do 14 lipca 1943 przeprowadził ok. 10 akcji sabotażowych i odwetowych, w tym m.in. zniszczono posterunek policji w [[Drwalew|Drwalewie]] (20/21 czerwca), wylano mleko dostarczone do zlewni w [[Tarczyn|Tarczynie]] (23/24 czerwca), zniszczono zlewnię mleka w [[Kruszew|Kruszewie]] (26 czerwca), żniwiarki i młocarnie w majątku Liegenschaftu w [[Pawłowice|Pawłowicach]] (4 lipca). | Około 10 czerwca 1943 r. z powiatu błońskiego, z okolic Skuł i Radziejowa, z Rawy Mazowieckiej, na zachodnie tereny [[Powiat grójecki|powiatu grójeckiego]], przeszedł kilkudziesięcioosobowy [[Oddział partyzancki Gwardii Ludowej Jerzego Niedoszyńskiego|partyzancki oddział Gwardii Ludowej Jerzego Niedoszyńskiego]] „Pepika”, dezertera z armii niemieckiej, byłego Obergefreitera 45 pp. wirtemberskiego, z pochodzenia Czecha (Iżi Mudry). Komendant powiatowy Gwardii Ludowej Władysław Czajka oddał mu do dyspozycji grupy wypadowe Stanisława Fijałkowskiego „Michał”, Ryszarda Jakusa „Kozub” i Stanisława Majewskiego „Kucharz” (1918–1943) z Biejkowa (dziś powiat białobrzeski). Weszły one w skład 2 plutonu Oddziału Partyzanckiego im. Kazimierza Pułaskiego dowodzonego przez Jerzego Niedoszyńskiego. Operował on w pełnym składzie, w większych lub mniejszych grupach, zwykle z zaskoczenia i przy użyciu grupy kolarzy lub konnych, nierzadko w mundurach niemieckich formacji wojskowych lub specjalnych. W czasie od drugiej dekady czerwca do 14 lipca 1943 przeprowadził ok. 10 akcji sabotażowych i odwetowych, w tym m.in. zniszczono posterunek policji w [[Drwalew|Drwalewie]] (20/21 czerwca), wylano mleko dostarczone do zlewni w [[Tarczyn|Tarczynie]] (23/24 czerwca), zniszczono zlewnię mleka w [[Kruszew|Kruszewie]] (26 czerwca), żniwiarki i młocarnie w majątku Liegenschaftu w [[Pawłowice|Pawłowicach]] (4 lipca). | ||
Od chwili wejścia oddziału „Pepika” na teren [[Powiat grójecki|powiatu grójeckiego]] był on tropiony przez Niemców i dlatego 12 (wg innych 14) lipca 1943 opuścił go, oddalił się w rejon Grodziska i pod wsią Adamów został dopadnięty i tam zginął. W raporcie wywiadu [[Obwód Grójec Armii Krajowej|Armii Krajowej Obwodu Grójec-„Głuszec”]] za miesiąc lipiec 1943 zanotowano, że przed odejściem z Grójeckiego oddział („banda”) liczący 100 ludzi (?) uzbrojonych w karabiny i rewolwery, o godz. 5 rano skoncentrował się w zagrodzie Konstantego Bogdańskiego w Świętochowie, gmina Komorniki (dziś gmina Tarczyn). Posiadał on 3 konie pod siodłem i jednego luzem. Połowa ludzi miała rowery, większość była w mundurach wojskowych, 9 miało niemieckie, stalowe hełmy. O godz. 14 zgłosiła się grupa Żydów, proszących o przyjęcie do oddziału. | Od chwili wejścia oddziału „Pepika” na teren [[Powiat grójecki|powiatu grójeckiego]] był on tropiony przez Niemców i dlatego 12 (wg innych 14) lipca 1943 opuścił go, oddalił się w rejon Grodziska i pod wsią Adamów został dopadnięty i tam zginął. W raporcie wywiadu [[Obwód Grójec Armii Krajowej|Armii Krajowej Obwodu Grójec-„Głuszec”]] za miesiąc lipiec 1943 zanotowano, że przed odejściem z Grójeckiego oddział („banda”) liczący 100 ludzi (?) uzbrojonych w karabiny i rewolwery, o godz. 5 rano skoncentrował się w zagrodzie Konstantego Bogdańskiego w Świętochowie, gmina Komorniki (dziś gmina Tarczyn). Posiadał on 3 konie pod siodłem i jednego luzem. Połowa ludzi miała rowery, większość była w mundurach wojskowych, 9 miało niemieckie, stalowe hełmy. O godz. 14 zgłosiła się grupa Żydów, proszących o przyjęcie do oddziału. | ||
| Linia 57: | Linia 57: | ||
* Szymon Michalczyk (ur. 1905) z [[Branków|Brankowa]] (dziś gmina Warka), | * Szymon Michalczyk (ur. 1905) z [[Branków|Brankowa]] (dziś gmina Warka), | ||
* Kazimierz Rewicki (ur. 1923) z [[Goszczyn|Goszczyna]], | * Kazimierz Rewicki (ur. 1923) z [[Goszczyn|Goszczyna]], | ||
* Antoni Małek z Otalęży (gmina Borowe, dziś gmina Mogielnica). | * Antoni Małek z [[Otaląż|Otalęży]] (gmina Borowe, dziś gmina Mogielnica). | ||
13 sierpnia 1943 w boju pod [[Gościeńczyce|Gościeńczycami]] (gmina Kobylin, dziś Grójec) poległ Henryk Łuczak (ur. 1924) z [[Mięsy|Mięs]]. | 13 sierpnia 1943 w boju pod [[Gościeńczyce|Gościeńczycami]] (gmina Kobylin, dziś Grójec) poległ Henryk Łuczak (ur. 1924) z [[Mięsy|Mięs]]. | ||
| Linia 65: | Linia 65: | ||
* Władysław Dudek „Czajka”, | * Władysław Dudek „Czajka”, | ||
* Stanisław Kornatko z [[Michałów Górny|Michałowa Górnego]], | * Stanisław Kornatko z [[Michałów Górny|Michałowa Górnego]], | ||
* Stanisław Majewski „Kucharz” (ur. 1918) z Biejkowa (dziś powiat białobrzeski), | * Stanisław Majewski „Kucharz” (ur. 1918) z [[Biejków|Biejkowa]] (dziś powiat białobrzeski), | ||
* Jan Narożniak „Pocisk” (ur. 1923) ze wsi [[Mięsy]] k. Grójca, | * Jan Narożniak „Pocisk” (ur. 1923) ze wsi [[Mięsy]] k. Grójca, | ||
* Tadeusz Piątkowski z [[Warszawa|Warszawy]], | * Tadeusz Piątkowski z [[Warszawa|Warszawy]], | ||
| Linia 81: | Linia 81: | ||
Rozstrzelani zostali m.in.: Kazimierz Jaworski „Lis” z Biejkowa (czerwiec 1943) i Henryk Bedyński (ur. 1923) z [[Goszczyn|Goszczyna]] (Wilcze Piętki, powiat Skierniewice, 8 marca 1944), [[Władysław Pietrusiak]] (24 czerwca 1944 [[Warszawa]]). | Rozstrzelani zostali m.in.: Kazimierz Jaworski „Lis” z Biejkowa (czerwiec 1943) i Henryk Bedyński (ur. 1923) z [[Goszczyn|Goszczyna]] (Wilcze Piętki, powiat Skierniewice, 8 marca 1944), [[Władysław Pietrusiak]] (24 czerwca 1944 [[Warszawa]]). | ||
== Przypisy == | |||
<references /> | |||
== Bibliografia == | == Bibliografia == | ||
| Linia 94: | Linia 97: | ||
* Roman Masny, ''Działalność PPR-GL-AL w powiecie grójeckim w Iatach 1939-1945'' w: ''Warszawa Lewa-Podmiejska 1942-1945.'' ''Z walk PPR, GL-AL.'' Red. naukowy Benon Dymek, Warszawa 1971, s. 244-256, zob. tu i inne opracowania; | * Roman Masny, ''Działalność PPR-GL-AL w powiecie grójeckim w Iatach 1939-1945'' w: ''Warszawa Lewa-Podmiejska 1942-1945.'' ''Z walk PPR, GL-AL.'' Red. naukowy Benon Dymek, Warszawa 1971, s. 244-256, zob. tu i inne opracowania; | ||
* Władysław Ważniewski, ''Na przedpolach stolicy 1939-1945'', Warszawa 1974, s. 156-160, 193-194, 238, 299-300, 302, 313-320, 326-328; | * Władysław Ważniewski, ''Na przedpolach stolicy 1939-1945'', Warszawa 1974, s. 156-160, 193-194, 238, 299-300, 302, 313-320, 326-328; | ||
* Leon Nawrocki, ''Ruch oporu w powiecie grójeckim w latach okupacji hitlerowskiej, ze szczególnym uwzględnieniem Warki'' w: ''Dzieje Warki. 1321-1971. Studia i materiały''. Praca zbiorowa. Warszawa 1975, s. 90-102; | * [[Leon Nawrocki]], ''Ruch oporu w powiecie grójeckim w latach okupacji hitlerowskiej, ze szczególnym uwzględnieniem Warki'' w: ''Dzieje Warki. 1321-1971. Studia i materiały''. Praca zbiorowa. Warszawa 1975, s. 90-102; | ||
* ''Pasażer Sonderzugu'' [O Ludwiku Wosiu „Słowik”], „Gazeta Robotnicza”, nr 32 (4220), s. 4; | * ''Pasażer Sonderzugu'' [O Ludwiku Wosiu „Słowik”], „Gazeta Robotnicza”, nr 32 (4220), s. 4; | ||
* Jerzy Fronczak, ''Rogulski Józef pseud. Wilk (1907-1943)'' w: Polski Słownik Biograficzny, t. 31 (1988), s. 477-478; | * Jerzy Fronczak, ''Rogulski Józef pseud. Wilk (1907-1943)'' w: Polski Słownik Biograficzny, t. 31 (1988), s. 477-478; | ||