Przejdź do zawartości

Fabryka Okuć Budowlanych braci Lubert w Warce: Różnice pomiędzy wersjami

brak opisu edycji
Nie podano opisu zmian
Nie podano opisu zmian
 
Linia 18: Linia 18:
Z Katalogów Fabryki Okuć Budowlanych i Odlewni Metali wynika, że produkowano w niej 100 różnego rodzaju detali okuć budowlanych (klamki, klucze, skoble, zamki, zasuwy, zatrzaski, zawiasy itd.). Znajdowały one nabywców w kraju i poza granicami. W latach trzydziestych, aby przeciwdziałać nieudolnym naśladownictwom, produkowane okucia oznaczano znakiem fabrycznym. Wiele z tych artykułów produkowano na podstawie fabrycznego patentu. W roku 1930 sprzedaż osiągnęła 1 368 404,01 zł, w 1934 – 852 476,96 zł, w 1936 – 1 250 000,00 zł, w 1938 – 1 650 000 zł. Zysk w 1932 roku wyniósł 40 151,35 zł, w 1935 dywidenda wynosiła 11%, w 1936 – 13%. W międzywojniu w fabryce działał Związek Zawodowy Metalowców „Praca Polska”, niektórzy robotnicy byli członkami partii politycznych m.in. [[Polska Partia Socjalistyczna|Polskiej Partii Socjalistycznej]] oraz nielegalnej [[Komunistyczna Partia Polski|Komunistycznej Partii Polski]].
Z Katalogów Fabryki Okuć Budowlanych i Odlewni Metali wynika, że produkowano w niej 100 różnego rodzaju detali okuć budowlanych (klamki, klucze, skoble, zamki, zasuwy, zatrzaski, zawiasy itd.). Znajdowały one nabywców w kraju i poza granicami. W latach trzydziestych, aby przeciwdziałać nieudolnym naśladownictwom, produkowane okucia oznaczano znakiem fabrycznym. Wiele z tych artykułów produkowano na podstawie fabrycznego patentu. W roku 1930 sprzedaż osiągnęła 1 368 404,01 zł, w 1934 – 852 476,96 zł, w 1936 – 1 250 000,00 zł, w 1938 – 1 650 000 zł. Zysk w 1932 roku wyniósł 40 151,35 zł, w 1935 dywidenda wynosiła 11%, w 1936 – 13%. W międzywojniu w fabryce działał Związek Zawodowy Metalowców „Praca Polska”, niektórzy robotnicy byli członkami partii politycznych m.in. [[Polska Partia Socjalistyczna|Polskiej Partii Socjalistycznej]] oraz nielegalnej [[Komunistyczna Partia Polski|Komunistycznej Partii Polski]].


Rozwój fabryki odbywał się nie bez wstrząsów społecznych, bez strajków organizowanych przez robotników w celu wymuszenia poprawy warunków pracy (np. urlopów), podwyższenia płac. Pierwszy większy zorganizowany został w 1926 r., załamał się wskutek represji, m.in. aresztowania przywódcy. 2 stycznia 1934 w związku z redukcją zatrudnienia ciężko raniono inż. Ziepulta („Echo Grójeckie” 1934, nr 2, s. 10). W końcu stycznia 1935 Fabryka Bracia Lubert wymówiła pracę wszystkim robotnikom w celu wprowadzenia nowych warunków. W wyniku strajku do 20 lutego przyjęto 170 robotników, a w marcu - wszystkich. W 1936 roku odbył się strajk okupacyjny, który po trzech dniach załamał się. 8 lutego 1937 roku dla uzyskania podwyżki plac robotniczy Związek Zawodowy Metalowców „Praca Polska” zorganizował kolejny jednodniowy strajk okupacyjny; który zakończył się częściowym zwycięstwem (podwyżką płac dla najmniej zarabiających). 22 marca 1937 po odrzuceniu przez Zarząd Fabryki żądania podwyżki o 18-20% przeprowadzono kolejny strajk; trwał on do 12 kwietnia.
Rozwój fabryki odbywał się nie bez wstrząsów społecznych, bez strajków organizowanych przez robotników w celu wymuszenia poprawy warunków pracy (np. urlopów), podwyższenia płac. Pierwszy większy zorganizowany został w 1926 r., załamał się wskutek represji, m.in. aresztowania przywódcy. 2 stycznia 1934 w związku z redukcją zatrudnienia ciężko raniono inż. Ziepulta („[[Echo Grójeckie]]” 1934, nr 2, s. 10). W końcu stycznia 1935 Fabryka Bracia Lubert wymówiła pracę wszystkim robotnikom w celu wprowadzenia nowych warunków. W wyniku strajku do 20 lutego przyjęto 170 robotników, a w marcu - wszystkich. W 1936 roku odbył się strajk okupacyjny, który po trzech dniach załamał się. 8 lutego 1937 roku dla uzyskania podwyżki plac robotniczy Związek Zawodowy Metalowców „Praca Polska” zorganizował kolejny jednodniowy strajk okupacyjny; który zakończył się częściowym zwycięstwem (podwyżką płac dla najmniej zarabiających). 22 marca 1937 po odrzuceniu przez Zarząd Fabryki żądania podwyżki o 18-20% przeprowadzono kolejny strajk; trwał on do 12 kwietnia.


Podczas okupacji niemieckiej fabryka nadal była czynna. Aby ułatwić sobie zaopatrywanie się m.in. w produkty przydziałowe pracownicy założyli Spółdzielnię Spożywców „Rozwój”. Znaczna część pracowników należała do konspiracyjnej [[Armia Krajowa|Armii Krajowej]], nieliczni do Związku Walki Wyzwoleńczej (później wszedł w skład [[Polska Partia Robotnicza|Polskiej Partii Robotniczej]]). W fabryce najpewniejsi członkowie Armii Krajowej, na nocnej zmianie, naprawiali broń, wykonali dwa miotacze ognia, a w 1944 roku uruchomili produkcję próbnej serii angielskiego pistoletu automatycznego „Sten”. Wszystko to działo się za zgodą dyrektora. Fabryką kierowali wówczas Jerzy Lubert jako dyrektor naczelny, mec. Wacław Lubert jako dyrektor administracyjny i Janusz Lubert jako główny inżynier. Spektakularnym osiągnięciem dyrektora, a zarazem przewodniczącego [[Rada Główna Opiekuńcza|Rady Głównej Opiekuńczej]] w [[Warka|Warce]] było przyjęcie przez miasto około 100 rodzin wysiedlonych z Pomorza, które w 1941 odmówiły podpisania volkslisty. Większość z nich znalazła zatrudnienie w Fabryce Okuć Budowlanych. W 1942 roku Jerzy Lubert zapewnił mieszkanie i zatrudnił inż. Jana Stefańskiego, geodetę, który opracował plan rozwoju miasta po zakończeniu wojny.
Podczas okupacji niemieckiej fabryka nadal była czynna. Aby ułatwić sobie zaopatrywanie się m.in. w produkty przydziałowe pracownicy założyli Spółdzielnię Spożywców „Rozwój”. Znaczna część pracowników należała do konspiracyjnej [[Armia Krajowa|Armii Krajowej]], nieliczni do Związku Walki Wyzwoleńczej (później wszedł w skład [[Polska Partia Robotnicza|Polskiej Partii Robotniczej]]). W fabryce najpewniejsi członkowie Armii Krajowej, na nocnej zmianie, naprawiali broń, wykonali dwa miotacze ognia, a w 1944 roku uruchomili produkcję próbnej serii angielskiego pistoletu automatycznego „Sten”. Wszystko to działo się za zgodą dyrektora. Fabryką kierowali wówczas Jerzy Lubert jako dyrektor naczelny, mec. Wacław Lubert jako dyrektor administracyjny i Janusz Lubert jako główny inżynier. Spektakularnym osiągnięciem dyrektora, a zarazem przewodniczącego [[Rada Główna Opiekuńcza (1940–1945)|Rady Głównej Opiekuńczej]] w [[Warka|Warce]] było przyjęcie przez miasto około 100 rodzin wysiedlonych z Pomorza, które w 1941 odmówiły podpisania volkslisty. Większość z nich znalazła zatrudnienie w Fabryce Okuć Budowlanych. W 1942 roku Jerzy Lubert zapewnił mieszkanie i zatrudnił inż. Jana Stefańskiego, geodetę, który opracował plan rozwoju miasta po zakończeniu wojny.


W związku z działaniami na [[Przyczółek warecko-magnuszewski|przyczółku warecko-magnuszewskim]], ludność [[Warka|Warki]] została wysiedlona. Z inicjatywy dyrektora Jerzego Luberta część młodych robotników pozostała w fabryce pod pozorem przygotowania maszyn i wywiezienia ich do Niemiec. W ten sposób ocalili oni halę produkcyjną, a wywożone maszyny skierowali wagonami kolejowymi przez Radom do Piotrkowa Trybunalskiego (ok. 10 października 1944).
W związku z działaniami na [[Przyczółek warecko-magnuszewski|przyczółku warecko-magnuszewskim]], ludność [[Warka|Warki]] została wysiedlona. Z inicjatywy dyrektora Jerzego Luberta część młodych robotników pozostała w fabryce pod pozorem przygotowania maszyn i wywiezienia ich do Niemiec. W ten sposób ocalili oni halę produkcyjną, a wywożone maszyny skierowali wagonami kolejowymi przez Radom do Piotrkowa Trybunalskiego (ok. 10 października 1944).
Linia 36: Linia 36:
* ''Katalog Fabryki Okuć Budowlanych i Odlewni Metali, Bracia Lubert. Spółka'' (co najmniej 5 wydań nieopatrzonych miejscem i rokiem wydania), tamże, s. 91;
* ''Katalog Fabryki Okuć Budowlanych i Odlewni Metali, Bracia Lubert. Spółka'' (co najmniej 5 wydań nieopatrzonych miejscem i rokiem wydania), tamże, s. 91;
* Izabela Klarner, ''Warka w okresie dwudziestolecia międzywojennego'', [w:] ''Dzieje Warki 1321-1971. Studia i materiały. Praca zbiorowa'', Warszawa 1975, s. 84-85, 88;
* Izabela Klarner, ''Warka w okresie dwudziestolecia międzywojennego'', [w:] ''Dzieje Warki 1321-1971. Studia i materiały. Praca zbiorowa'', Warszawa 1975, s. 84-85, 88;
* Leon Nawrocki, ''Ruch oporu w powiecie grójeckim w latach okupacji hitlerowskiej ze szczególnym uwzględnieniem Warki'', [w:] ''Dzieje Warki 1321-1971. Studia i materiały. Praca zbiorowa'', Warszawa 1975, s. 91;
* [[Leon Nawrocki]], ''Ruch oporu w powiecie grójeckim w latach okupacji hitlerowskiej ze szczególnym uwzględnieniem Warki'', [w:] ''Dzieje Warki 1321-1971. Studia i materiały. Praca zbiorowa'', Warszawa 1975, s. 91;
* Janina Borkowska, ''Warka i okolice w latach 1944-1950'', [w:] ''Dzieje Warki 1321-1971. Studia i materiały. Praca zbiorowa'', Warszawa 1975, s. 140-141.  
* Janina Borkowska, ''Warka i okolice w latach 1944-1950'', [w:] ''Dzieje Warki 1321-1971. Studia i materiały. Praca zbiorowa'', Warszawa 1975, s. 140-141.  


[[Kategoria:Gospodarka]]
[[Kategoria:Gospodarka]]