Ostrołęka: Różnice pomiędzy wersjami

Sto lat później Ostrołęka w rejestrach poborowych wymieniana jest (1540) jako wieś, podobnie w 1589, kiedy to liczba mieszkańców nie przekroczyła 150. Była to więc efemeryda, przykład nieudanej (niedokończonej?) lokacji, czego m.in. dowodzi dzisiejsza ulicówka - bez śladów miejskiego rozplanowania. O samej lokacji zadecydowały zapewne bardziej względy prestiżowe niż warunki gospodarcze i perspektywy rozwoju. Tej szansy nie dawała pobliska [[Warka]], rzemieślniczo-handlowe, portowe miasto. Miasto, które ponadto Ziemowit III uczynił ośrodkiem jednostki terytorialnej zwanej - wzorem Korony - powiatem. Nie bez wpływu na rozwój Ostrołęki pozostały zapewne kolejne działy dóbr rodowych Ciołków w 1439 i 1488. Mieli oni i w [[Warka|Warce]] swoje 4 włóki i 15 domów, zwane „ciołkowszczyzną”, które też z czasem zaniedbali, a komisarze królewscy zobaczyli w 1661, że „tylko same place puste zostają”. W drugiej połowie XVI w. Ostrołękę oraz Zakrzew i Wschowo wraz z ręką Małgorzaty Ciołkówny, córki Jana (jej brat Stanisław, zmarł bezpotomnie w 1569 r.) otrzymał pisarz ziemi nurskiej Jędrzej Święcicki. Prawdopodobnie w tu zaczętej ''Topografii czyli opisie Mazowsza'' Święcicki nie nazywa Ostrołęki miastem, ale wieś ta według niego „''ze względu na urok miejsca zasługuje ... aby stała się siedzibą muz''”. Ze względów niewątpliwie prestiżowych Święcicki odkupuje w 1596 dobra posagowe żony z Ostrołęką włącznie, po to, by w roku następnym scedować je na żonę. Przy tej okazji dowiadujemy się, że w owym czasie kmiecie ostrołęccy zobowiązani byli do 10 dni robocizny na rzecz właściciela tych dóbr, a ten z kolei miał obowiązek prezenty proboszczów ostrołęckich. W 1597 Ostrołęka i Zakrzewo, oddane zostają za 5000 złotych polskich zastawu Szałapskiemu z Powsina, a w roku następnym Święcicki przenosi się w rodzinne strony, do Sitna. Po niełatwym procesie z Szałapskim w 1614 powraca do Ostrołęki syn Święcickiego, Jan, z żoną oraz braćmi Maciejem, Aleksandrem i Trojanem. Wizytacja dekanatu wareckiego z 1603 stwierdza, że uposażenie plebana Ostrołęki składa się z roli i jednego kmiecia, nieco zaś późniejsza lustracja starostwa wareckiego (1661) stwierdza, że Ostrołęka graniczy ze wsią Stara Warka, a „dziesięcina po tej wsi do Ostrołęki wytyczna należy”. W tymże XVII w. wzniesiony wstaje w Ostrołęce kościół murowany, rozbudowany w 1872, całkowicie zniszczony w czasie działań wojennych w 1944.

W okresie II Rzeczypospolitej w Ostrołęce (gmina Konary) działała, zwłaszcza po 1931, jedna z najaktywniejszych komórek Stronnictwa Ludowego. Pod koniec II wojny światowej wieś przechodziła z rąk do rąk stron walczących, a w efekcie ofensywy wojsk polskich i radzieckich 14–16 stycznia 1945 Ostrołęka „całkowicie zniknęła z powierzchni ziemi”. Po latach (9 maja 1977) obok kościoła odsłonięty został obelisk z inskrypcją: „''Żołnierzom 7 i 9 pułku 3 dywizji piechoty im. // Romualda Traugutta // I Armii Wojska Polskiego, // którzy 1 września 1944 // sforsowali Pilicę // zajęli Ostrołękę // oraz wdarli się w pozycje // obronne wojsk hitlerowskich''”. W 1958 na miejscowym cmentarzu pochowany został [[Wawrzyniec Lenarczyk]], poeta, zbieracz pieśni i przysłów z okolic Ostrołęki. Mieszkał w sąsiedniej wsi [[Pilica (gmina Warka)|Pilica]], miał swój udział w budowie i rozbudowie szkoły w Ostrołęce. Na tym samym cmentarzu znajduje się grób Franciszka Lessela herbu Grabie (1780–1838), kompozytora, pianisty i pedagoga, w latach 1823–1836 plenipotenta Marii Anny księżnej Wirtemberskiej z Czartoryskich w jej dobrach w pobliskiej Pilicy. Nieopodal, we wspólnej mogile spoczywa 4 polskich lotników poległych we wrześniu 1939, a także mogiły ofiar terroru okupanta niemieckiego z lat 1939–1945. Na miejscu zniszczonego w 1944 kościoła w 1962 wybudowano nową murowaną świątynię p.w. NMP i św. Jana Chrzciciela. Otoczona jest murkiem z pierwszej połowy XIX w., mającym w narożach ceglane kapliczki, w których wnętrzu pomieszczono wówczas obrazy na blasze, przedstawiające czterech ewangelistów. W 1986 osiadł na parafii w „zapadłej i cichej” Ostrołęce poeta, laureat wielu nagród, ks. [[Paweł Heintsch]].

== Bibliografia ==