Żydowski Komitet Opiekuńczy Powiatowy w Grójcu
Żydowski Komitet Opiekuńczy Powiatowy w Grójcu (ŻKOP) – terytorialna jednostka Żydowskiej Samopomocy Społecznej (ŻSS), organizacji powołanej przez władze niemieckie w maju 1940 roku. Do jej statutowych zadań należała pomoc uchodźcom i wysiedleńcom, rodzinom bezrobotnych i jeńców wojennych oraz opieka nad sierotami poprzez dożywianie w kuchniach i innych placówkach, rozdawnictwo żywności, odzieży, lekarstw i zasiłków oraz tworzenie i prowadzenie zakładów opieki zamkniętej. Żydowska Samopomoc Społeczna była upoważniona do przeprowadzania zbiórek pieniężnych i pozyskiwania środków państwowych i gminnych na prowadzenie pomocy. Żydowski Komitet Opiekuńczy Powiatowy w Grójcu podlegał bezpośrednio Prezydium organizacji w Krakowie – teczka z korespondencją pomiędzy obiema jednostkami, dotycząca głównie składu osobowego grójeckiego komitetu Żydowskiej Samopomocy Społecznej, jest przechowywana w Archiwum Żydowskiego Instytutu Historycznego.
Żydowska Samopomoc Społeczna w Grójeckiem, została powołana jesienią 1940 roku na życzenie ówczesnego starosty powiatu grójeckiego – Wernera Zimmermanna. W piśmie z 19 października 1940 roku skierowanym do Prezydium Żydowskiej Samopomocy Społecznej, poinformowano, iż grójecki Komitet utworzyli[1]:
- dr med. Boim Nachman, Grójec, Piłsudskiego 4
- Krotowski Fajwel, lekarz, Grójec, Skargi 2
- Ejchelt Nachman, buchalter, Grójec, Piłsudskiego 16 b
- Józefowicz Samuel, techn.-dent., Grójec, Warszawska 14
- Lewkowicz Izaak, urzędnik. pryw., Grójec, Piłsudskiego 18
Urodzony w 1907 r. dr Boim został zapamiętany jako osoba bardzo w Grójcu ceniona: (...) lekarz i człowiek zacnego serca, który od ubogich pacjentów nie tylko nie brał pieniędzy, ale często pozostawiał sumę potrzebną na lekarstwo[2]. O doktorze Fajbuszu Krotowskim wiadomo, że urodził się w roku 1907 i był prezesem Stowarzyszenia Linas-Hacholim działającego przed wojną na terenie Grójca oraz aktywnym działaczem syjonistycznym, z kolei Samuel Józefowicz przed wojną działał w skrajnej lewicy.
Centrala Żydowskiej Samopomocy Społecznej uznała oficjalnie istnienie ŻSS ŻKOP w Grójcu 9 stycznia 1941 roku.
W archiwach Żydowskiego Instytutu Historycznego nie zachowały się żadne dokumenty opisujące zadania podejmowane przez Żydowski Komitet Opiekuńczy Powiatowy w Grójcu w ramach opieki społecznej, nie sposób więc ocenić jego działalności.
23 maja 1941 roku Prezydium Żydowskiej Samopomocy Społecznej skierowało ostatnie pismo do ŻSS ŻKOP w Grójcu. Brzmiało ono (...) rozwiązujemy Żydowski Komitet Opiekuńczy Powiatowy w Waszej miejscowości wobec wysiedlenia Żydów z tamtejszego powiatu[3].
Przypisy
- ↑ Archiwum Żydowskiego Instytutu Historycznego - Żydowska Samopomoc Społeczna, sygn. 211/436, k. 7.
- ↑ Jadwiga Buczelska, Los Żydów grójeckich, [w:] Grójeckie we wspomnieniach. Antologia. Seria pierwsza, Zdzisław Szeląg (wybór i opracowanie), Grójec 1999, s. 89.
- ↑ Archiwum Żydowskiego Instytutu Historycznego - Żydowska Samopomoc Społeczna, sygn. 211/436, k. 26.
Bibliografia
- Karolina Panz, Żydowski Komitet Opiekuńczy Powiatowy w Grójcu, [w:] Żydzi w Grójeckiem. Słownik: historia, kultura, gospodarka, Towarzystwo Literackie im. Adama Mickiewicza - oddział w Grójcu, Grójec 2007, s. 105-106 – na podstawie źródeł:
- Archiwum Żydowskiego Instytutu Historycznego: Żydowska Samopomoc Społeczna, teczka 211/1 i 211/436;
- Jadwiga Buczelska, Los Żydów grójeckich, [w:] Grójeckie we wspomnieniach. Antologia. Seria pierwsza, Zdzisław Szeląg (wybór i opracowanie), Grójec 1999, s. 87-89;
- P. Szapiro, Żydowska Samopomoc Społeczna, [w:] Polski słownik judaistyczny. Dzieje, kultura, religia, ludzie, t. 1, Oprac. Z. Borzymińska i R. Żebrowski, Warszawa 2003.