Żydowska Służba Porządkowa w getcie grójeckim

Żydowska Służba Porządkowa (niem. Jüdischer Ordnungsdienst) w getcie grójeckim – utworzona została na zasadzie zaciągu ochotniczego przez Judenrat z polecenia władz niemieckich w drugiej dekadzie listopada (?) 1940 r., to znaczy w przededniu zorganizowania getta w Grójcu. Zarządzenie w sprawie wydzielenia „żydowskiej dzielnicy mieszkaniowej" wydane zostało 14 listopada 1940 r. Utworzono ją między 25 a 28 listopada 1940. Straż była częściowo umundurowana, wyposażona w drewniane lub gumowe pałki, nie posiadała broni. Miała ona sprawować służbę porządkową, egzekwować przymus pracy, dokonywać rekwizycji, walczyć ze szmuglem itd. Podlegała Radzie Żydowskiej (Judenratowi), formalnie należała do polskiej policji. Wg ustaleń historyków, początkowo Żydowska Służba Porządkowa oceniana była pozytywnie, ponieważ miała zastąpić organa niemieckie i co niemniej ważne, miała zapobiegać przestępczości wewnątrz getta. W jej szeregi dostały się osoby o kryminalnej przeszłości, szukające lepszych warunków życia i nadużywające swej władzy. W zachowanych wspomnieniach oceniana jest na ogół negatywnie. O Żydowskiej Służbie Porządkowej w grójeckim getcie wiemy niewiele. Z fragmentów Księgi Pamięci Grójca (Megilat Gritze), przetłumaczonej dla potrzeb pracy magisterskiej Karoliny Panz, przez Monikę Polit, wiemy, że w szeregach jej służyli m.in.: Nachman Amberg, Jozef Bitter, Eli Mejer Eremiasz, Zelig Maszer, Icze Mordefeld, Izaak Shmidt i Simche Rubinowicz.

Bibliografia

• Zdzisław Szeląg, Żydowska Służba Porządkowa w getcie grójeckim, [w:] Żydzi w Grójeckiem. Słownik: historia, kultura, gospodarka, Towarzystwo Literackie im. Adama Mickiewicza - oddział w Grójcu, Grójec 2007, s. 102-103 – na podstawie źródeł:
• Karolina Panz, Losy żydowskich mieszkańców Grójca - historia zagłady. Między pamięcią a zapomnieniem, Warszawa 2006, s. 75 (Praca magisterska).