Antoni Samuel Dąbrowski

Antoni Samuel Dąbrowski (Dąmbrowski) (ur. 10 czerwca 1774 w Turowicach, zm. 22 czerwca 1838 w Warszawie) – malarz krajobrazów i portretów, dekorator.

Życiorys

Urodził się 10 czerwca 1774 w Turowicach, w powiecie grójeckim. Nauki początkowe pobierał w szkole pijarskiej w Warszawie, potem uczył się malarstwa u braci Franciszka (1745–1807) i Antoniego (1740–1810) Smuglewiczów, a następnie u cudzoziemskich architektów i malarzy przebywających wówczas w Warszawie, Jana Bogumiła Plerscha (1732–1817), Vincenza Brenny i Antonia Tombariego, przy których wykształcił się w zakresie malarstwa ściennego (al fresco).

Po tych studiach, a zapewne i udanej praktyce, zaprosił go do swej rezydencji w Słonimie w Grodzieńskiem (dziś Białoruś) i powołał na malarza nadwornego hetman wielki litewski, znany mecenas sztuki i kompozytor muzyki teatralnej Michał Kazimierz Ogiński (1728–1800). Tam wykonał dekorację w zamkowym teatrze. W 1783 z Brenną malował salę asesorską w Departamencie Skarbu Koronnego w Pałacu Lubomirskich w Natolinie, a od marca do lipca 1788 z Plerschem salę widowiskową w Łazienkach, za co otrzymał znaczne wynagrodzenie 20 dukatów miesięcznie. W 1799 r. pracował w pałacu hetmana w Wilejce, a w 1800 r. zapewne w Warszawie w jego rezydencji na ulicy Miodowej, o czym świadczą zachowane rachunki. Po śmierci hetmana w 1800 r. został zaproszony przez cystersów do Oliwy, gdzie miał pracować do końca 1803 r., choć nowsze opracowania pobyt ten podają w wątpliwość, jednak nie dokumentując swych racji. W końcu 1803 r. wrócił do Warszawy i podjął się wykonania polichromii u zleceniodawców prywatnych. Najpierw u Tadeusza Antoniego Mostowskiego (1766–1842) w zbudowanym przez niego na początku XIX w. pałacu klasycystycznym w Tarchominie, później u Walentego Sobolewskiego (1770–1831) w pałacu w Młochowie koło Warszawy. Jego noty biograficzne informują też o innych jego pracach, jednak bez ich wymieniania. W 1806 pracował w Wilanowie, o czym świadczy zachowana w pałacu, wykonana przezeń kopia obrazu sygnowana tą datą.

Jego dzieła nie są dobrze znane, często przypisywane innym malarzom noszącym to popularne nazwisko i tworzącym w tym samym czasie. W Muzeum Narodowym w Warszawie zachowała się jego teka, zawierająca 17 rysunków, a w zbiorach Pawlikowskich, przechowywanych w Zakładzie Narodowym im. Ossolińskich we Wrocławiu – 2 rysunki. Na wystawie w Muzeum Narodowym w Warszawie w 1962 r. wystawiono z wymienionych zbiorów cztery najcelniejsze jego rysunki: Chrystus wśród chorych, kopia z akwaforty Rembrandta (1792), Dekoracja teatralna (1803), Dwie grupy osób (1803) i Rysunek humorystyczny – para idących Francuzów (bez daty). Prace malarskie Dąbrowskiego nie są znane, choć informują o nich bez wymieniania tytułów notujące go encyklopedie (najszerzej Kazimierz Władysław Wójcicki w opisie Cmentarza Powązkowskiego), nie należy zatem wykluczać ich identyfikacji w przyszłości. Być może znajdowały się we dworze w Turowicach, bo Julian Suski w swych wspomnieniach pisze: „Było w Turowicach wiele obrazów, sztychów i pamiątek z czasów napoleońskich i z roku 1831”.

Antoni Dąbrowski zmarł 22 czerwca 1838 w Warszawie i został pochowany na Cmentarzu Świętokrzyskim (nieistniejącym). Żoną jego była Katarzyna Scheynat, z którą miał syna Bonawenturę (1807–1862), także malarza, który pierwsze prace rozpoczął u boku ojca.

Bibliografia

• Stanisław Zieliński, Dąbrowski Antoni Samuel, [w:] Słownik wiedzy o Grójeckiem – zeszyt dwunasty, Towarzystwo Literackie im. Adama Mickiewicza - oddział w Grójcu, 2002, s. 25-27 – na podstawie źródeł:
• Edward Rastawiecki, Słownik malarzów polskich, t. 1, Warszawa 1850 (przedruk fotoofs. Warszawa 1979), s. 140-141;
• Kazimierz Władysław Wójcicki, Cmentarz Powązkowski, t. 3, Warszawa 1858, s. 36;
• Mieczysław Orłowicz, Przewodnik po cmentarzach warszawskich, Warszawa 1921, s. 41;
• Stanisław Lorentz, Natolin, Warszawa 1948, s. 40, 65, 66, 309;
• Realistyczny rysunek polski XIX wieku. Katalog wystawy, opracowanie J. Sienkiewicz, Poznań 1954, maszynopis. powiel., egzemplarz w Muzeum Narodowym w Warszawie;
• Władysław Tatarkiewicz, Łazienki warszawskie, Warszawa 1957, s. 73, 75, 84, 271;
• Barbara Król, W sprawie autorstwa malowideł w Pomarańczarni, „Biuletyn Historii Sztuki” T. 20, 1958, z. 3/4, s. 312-319;
• Maria Grońska, Maria Ochońska, Zbiory Pawlikowskich. Katalog rysunków w zbiorach Biblioteki Zakładu Narodowego im. Ossolińskich, t. 1, Wrocław 1960;
• Barbara Król-Kaczorowska, Łazienkowski teatr w Pomarańczarni, Warszawa 1961;
• Andrzej Ciechanowiecki, Michał Kazimierz Ogiński und sein Musenhof zu Słonim, Köln-Graz 1961;
• Sztuka warszawska od średniowiecza do połowy XX wieku. Katalog wystawy jubileuszowej zorganizowanej w stulecie powstania Muzeum Narodowego w Warszawie 1862-1962, t. 2, Warszawa 1962, s. 126-127;
• Słownik artystów polskich i obcych w Polsce działających. Malarze, rzeźbiarze, graficy. Red. nauk. Andrzej Ryszkiewicz, t. 2, Wrocław 1975, s. 25;
• Julian Suski, W służbie publicznej na dwóch kontynentach, Warszawa 1988, s. 19.