Lipie

Lipie - wieś w Polsce położona w województwie mazowieckim, w powiecie grójeckim, w gminie Błędów.

Około 12 km na południowy zachód od Grójca, niedaleko drogi Belsk Duży–Rawa Mazowiecka, przed wiekami rósł lipowy zagajnik, od którego nazwę wzięła wieś Lipie. Jest to gniazdo rodziny Lipskich h. Rogala. Jan Lipski miał już dość przedzierania się przez wiosenne roztopy i wylewającą Mogielankę do Błędowa na nabożeństwa. Poprosił w 1598 r. biskupa poznańskiego o erygowanie w Lipiu parafii, a w następnym roku zbudował kościół o trzech ołtarzach. Sprowadził franciszkanów, ale ci – uważając zagubioną w mazowieckich ostępach wioskę za zbyt szczupłe uposażenie – opuścili Lipie. Nie chcieli objąć parafii kameduli, nie chciał ksiądz świecki, aż ok. 1605 r. zrobili to karmelici trzewiczkowi z Krakowa. Po śmierci fundatora z roszczeniami do ziemi wystąpił jego brat, Krzysztof Lipski. Karmelici oddali mu połowę wsi, którą on zapisał brygidkom z Lublina. Brygidki pojawiły się w Lipiu ok. 1615 r., ale w latach 20. XVII w. przeniosły się – samowolnie – do Warszawy.

Historycy sztuki uważają, że budowę murowanego kościoła pw. Świętej Trójcy rozpoczęto w 1. ćw. XVII w., a ukończono po 1655 r.

Wówczas postawiono korpus nawowy, zakrystię, skarbiec i kruchty po bokach prezbiterium oraz murowany piętrowy klasztor. Na początku lat 70. XVII w. podróżnik Ulryk Werdum zauważył: Lipie jest to wieś z klasztorem karmelitów i kościołem, w którym po lewej ręce zapisaną jest fundacya pod portretem fundatora w tych słowach: Johannes Lipski (z) Lipia: Fundator Ojców Karmelitów. Prowadzone przez karmelitów trzewiczkowych inwestycje wspierał pobożny husarz Zygmunt Zbierzchowski. Zakonnicy opiekowali się parafią do 1864 r. Jako ostatni funkcje przeora i proboszcza pełnił o. Augustyn Jajko.

Kościół wraz z parafią objęli księża diecezjalni, a budynek klasztorny przeznaczono na urząd gminy, szkołę, plebanię, mieszkania kościelnego, organisty i nauczyciela. Do tutejszej szkoły na początku lat 70. XIX w. uczęszczał Tomasz Nocznicki, wówczas mieszkaniec Daszewic.

W lipcu 1915 r. Rosjanie przygotowali pozycje obronne we wsi Cesinów. W obawie, aby wieża kościelna w Lipiu nie stała się punktem obserwacyjnym, wysadzili świątynię. Wtedy też spaliła się cała wieś, uważana za dużą i zasobną.

W latach 1917–1918 odbudowano kościół pod kierunkiem architekta Konstantego Jakimowicza oraz rozebrano ruiny budynku klasztornego.

W dniu 23 lipca 1923 r. kościół zapalił się od pioruna. Znów wymagał żmudnego restaurowania. Znajdująca się wewnątrz tablica jest podziękowaniem dla ks. prałata Kazimierza Lipiaka (1948–2011) za długoletnią posługę, odnowienie świątyni, zbudowanie dzwonnicy i plebanii.