Tadeusz Olszewski: Różnice pomiędzy wersjami

brak opisu edycji
Nie podano opisu zmian
Nie podano opisu zmian
Linia 1: Linia 1:
'''Tadeusz Juliusz Olszewski''' ps. „Sępiński”, „Nurski”, „Wojtek” (ur. 12 kwietnia 1898 w [[Grójec|Grójcu]], zm. 16 września 1944 w [[Warszawa|Warszawie]]) – burmistrz [[Grójec|Grójca]] w latach 1934-1939 (ostatni przedwojenny burmistrz tego miasta), członek Polskiej Organizacji Wojskowej. Urzędnik Starostwa w Grójcu. W czasie powstania warszawskiego służył w Wojskowej Służbie Ochrony Powstania Obwodu V Mokotów w stopniu porucznika<ref name=":0">Bądź w stopniu kapitana AK, tu źródła nie są zgodne.</ref>. Brat [[Czesław Olszewski|Czesława Olszewskiego]], znanego fotografa architektury.
'''Tadeusz Juliusz Olszewski''' ps. „Sępiński”, „Nurski”, „Wojtek” (ur. 12 kwietnia 1898 w [[Grójec|Grójcu]], zm. 16 września 1944 w [[Warszawa|Warszawie]]) – burmistrz [[Grójec|Grójca]] w latach 1934-1939 (ostatni przedwojenny burmistrz tego miasta), członek [[Polska Organizacja Wojskowa|Polskiej Organizacji Wojskowej]]. Urzędnik Starostwa w Grójcu. W czasie powstania warszawskiego służył w Wojskowej Służbie Ochrony Powstania Obwodu V Mokotów w stopniu porucznika<ref name=":0">Bądź w stopniu kapitana AK, tu źródła nie są zgodne.</ref>. Brat [[Czesław Olszewski|Czesława Olszewskiego]], znanego fotografa architektury.


== Życiorys ==
== Życiorys ==


=== Młodość ===
=== Młodość ===
Urodził się 12 kwietnia 1898 roku w rodzinie urzędnika grójeckiego Starostwa Hilarego Olszewskiego. Jego matką była Władysława z Morchnierów. Młody Juliusz Tadeusz edukację rozpoczął w miejscowej szkole powszechnej i kontynuował ją w piotrkowskim Gimnazjum Męskim. To właśnie w tym okresie rozpoczęła się jego działalność w organizacjach niepodległościowych i skautingu.
Urodził się 12 kwietnia 1898 roku w rodzinie urzędnika grójeckiego Starostwa Hilarego Olszewskiego. Jego matką była Władysława z Morchnierów. Młody Tadeusz rozpoczął edukację w miejscowej szkole powszechnej i kontynuował ją w piotrkowskim Gimnazjum Męskim. To właśnie w tym okresie rozpoczęła się jego działalność w organizacjach niepodległościowych i skautingu.


Wybuch I wojny światowej (1914) zbiegł się ze śmiercią ojca Tadeusza, co zmusiło go do przerwania edukacji i podjęcia pracy w [[Grójec|Grójcu]]. Praca zawodowa nie przeszkodziła w kontynuowaniu konspiracji.
Wybuch I wojny światowej (1914) zbiegł się ze śmiercią ojca Tadeusza, co zmusiło go do przerwania edukacji i podjęcia pracy w [[Grójec|Grójcu]]. Praca zawodowa nie przeszkodziła w kontynuowaniu konspiracji.


Mając zaledwie 16 lat, brał udział w współtworzeniu Polskiej Organizacji Wojskowej (POW) na terenie Grójca. Pełnił nawet funkcję jej komendanta. Szkolił żołnierzy, woził meldunki, tworzył sieć placówek. Za działalność w POW w październiku 1917 roku trafił do Cytadeli Warszawskiej, gdzie był więziony przez ponad dwa miesiące. Po opuszczeniu twierdzy nie zaprzestał walki o niepodległość. Uczestniczył w akcjach dywersyjnych, a po zakończeniu działań wojennych rozbrajał Niemców. Niedługo jednak cieszył się pokojem, bo w 1920 roku musiał stawić czoła kolejnemu wrogowi i bronić ziem polskich przed bolszewikami jako żołnierz 36 Pułku Piechoty. Odniósł rany i był kontuzjowany. Do domu wrócił dopiero w 1921 po zakończeniu wojny.
Mając zaledwie 16 lat, brał udział w współtworzeniu [[Polska Organizacja Wojskowa|Polskiej Organizacji Wojskowej]] (POW) na terenie Grójca. Pełnił nawet funkcję jej komendanta. Szkolił żołnierzy, woził meldunki, tworzył sieć placówek. Za działalność w POW w październiku 1917 roku trafił do Cytadeli Warszawskiej, gdzie był więziony przez ponad dwa miesiące. Po opuszczeniu twierdzy nie zaprzestał walki o niepodległość. Uczestniczył w akcjach dywersyjnych, a po zakończeniu działań wojennych rozbrajał Niemców. Niedługo jednak cieszył się pokojem, bo w 1920 roku musiał stawić czoła kolejnemu wrogowi i bronić ziem polskich przed bolszewikami jako żołnierz 36 Pułku Piechoty. Odniósł rany i był kontuzjowany. Do domu wrócił dopiero w 1921 po zakończeniu wojny.


=== Działalność w okresie międzywojennym ===
=== Działalność w okresie międzywojennym ===
W okresie międzywojennym Olszewski parał się różnymi zajęciami, pracując w wielu firmach. Zatrudniony był m.in. w zrzeszeniu Kooperatyw Warszawskich, w Urzędzie Skarbowym Podatków i Opłat Skarbowych w Grójcu, w Urzędzie Miasta czy też w Państwowej Hurtowni Wódek.  
W okresie międzywojennym Olszewski parał się różnymi zajęciami, pracując w wielu firmach. Zatrudniony był m.in. w zrzeszeniu Kooperatyw Warszawskich, w Urzędzie Skarbowym Podatków i Opłat Skarbowych w Grójcu, w Urzędzie Miasta czy też w Państwowej Hurtowni Wódek.  


W roku 1930 ożenił się z Haliną Łoza-Łozińską primo voto Filipowiczową. Małżeństwo nie doczekało się potomstwa. W Grójcu mieszkali przy ulicy Piłsudskiego, a potem Lewiczyńskiej. ??? "Mieszkał w nieistniejącym obecnie domu przy ul. Starostwo 8 w Grójcu, na jego miejscu obecnie stoi blok mieszkalny.">?  
W roku 1930 ożenił się z Haliną Łoza-Łozińską primo voto Filipowiczową. Małżeństwo nie doczekało się potomstwa. W Grójcu mieszkali przy ulicy Piłsudskiego, a potem Lewiczyńskiej.
 
"Mieszkał w nieistniejącym obecnie domu przy ul. Starostwo 8 w Grójcu, na jego miejscu obecnie stoi blok mieszkalny." ???  


=== Na stanowisku burmistrza Grójca ===
=== Na stanowisku burmistrza Grójca ===
Linia 22: Linia 24:
Burmistrz Olszewski popierał prywatne inicjatywy budowy, lub remontów domów w mieście ułatwiając im zdobycie kredytów dzięki zgodzie nowo powstałego Komitetu Rozbudowy Miasta. Planował także przeniesienie w inne miejsce aresztu usytuowanego dość nieszczęśliwie w pobliżu kościoła i szkoły.
Burmistrz Olszewski popierał prywatne inicjatywy budowy, lub remontów domów w mieście ułatwiając im zdobycie kredytów dzięki zgodzie nowo powstałego Komitetu Rozbudowy Miasta. Planował także przeniesienie w inne miejsce aresztu usytuowanego dość nieszczęśliwie w pobliżu kościoła i szkoły.


Kasa miejska nie była zbyt obfita. Jednak dzięki zaangażowaniu społecznemu udało się zmienić wygląd miasta. Ulice (nazwy współczesne) Poświętne, Armii Krajowej i Mogielnicka dostały nowe nawierzchnie. wybrukowano również ul. Lewiczyńską i Laskową, Wybudowano nową siedzibę ośrodka zdrowia przy ulicy Kościelnej i łaźnię miejską, wyremontowano Ratusz Miejski. Miasto pomagało remontować kamienice prywatne. Z kasy miejskiej w 1937 roku wyasygnowano fundusze na zakup działki pod budowę obecnego [[Liceum Ogólnokształcące im. Piotra Skargi w Grójcu|Liceum Ogólnokształcącego w Grójcu]]. Dodatkowa suma pieniędzy zebrana przez komitet społeczny i ówczesny Samorząd Powiatowy pozwoliła wybudować budynek szkoły do II piętra. Niestety wybuch wojny spowodował, że rozwój miasta - w tym budowa szkoły - został na wiele lat wstrzymany.
Kasa miejska nie była zbyt obfita. Jednak dzięki zaangażowaniu społecznemu udało się zmienić wygląd miasta. Ulice (nazwy współczesne) Poświętne, Armii Krajowej i Mogielnicka dostały nowe nawierzchnie. wybrukowano również ul. Lewiczyńską i Laskową, Wybudowano nową siedzibę ośrodka zdrowia przy ulicy Kościelnej i łaźnię miejską, wyremontowano Ratusz Miejski. Miasto pomagało remontować kamienice prywatne. Z kasy miejskiej w 1937 roku wyasygnowano fundusze na zakup działki pod budowę obecnego [[Liceum Ogólnokształcące im. Piotra Skargi w Grójcu|Liceum Ogólnokształcącego w Grójcu]]. Dodatkowa suma pieniędzy zebrana przez komitet społeczny i ówczesny Samorząd Powiatowy pozwoliła wybudować budynek szkoły do drugiego piętra. Niestety wybuch wojny spowodował, że rozwój miasta - w tym budowa szkoły - został na wiele lat wstrzymany.


Jako tytan pracy, potrafił pogodzić obowiązki włodarza miasta z pracą na rzecz patriotycznego wychowania grójeckiej młodzieży i propagowania przysposobienia wojskowego, czy zdrowego trybu życia. Na otwartej z jego inicjatywy strzelnicy broni małokalibrowej wielokrotnie pełnił funkcję instruktora strzelectwa. Sporty drużynowe: siatkówkę, piłkę nożną i koszykówkę młodzi Grójczanie uprawiali w sekcji sportowej „Legion”. To także była inicjatywa burmistrza.
Jako tytan pracy, potrafił pogodzić obowiązki włodarza miasta z pracą na rzecz patriotycznego wychowania grójeckiej młodzieży i propagowania przysposobienia wojskowego, czy zdrowego trybu życia. Na otwartej z jego inicjatywy strzelnicy broni małokalibrowej wielokrotnie pełnił funkcję instruktora strzelectwa. Sporty drużynowe: siatkówkę, piłkę nożną i koszykówkę młodzi Grójczanie uprawiali w sekcji sportowej „Legion”. To także była inicjatywa burmistrza.
Linia 29: Linia 31:
Pracę samorządową przerwał wybuch II wojny światowej.  
Pracę samorządową przerwał wybuch II wojny światowej.  


Burmistrz Grójca był czynnym uczestnikiem walk wrześniowych i po klęsce wrócił do domu. Natychmiast podjął działalność konspiracyjną biorąc udział w spotkaniu na którym powołano do życia zalążki grójeckiej Służby Zwycięstwu Polski. Był to początek późniejszego [[Obwód Grójec Armii Krajowej|Obwodu AK Grójec-Głuszec]].
Burmistrz Grójca był czynnym uczestnikiem walk wrześniowych i po klęsce wrócił do domu. Natychmiast podjął działalność konspiracyjną, biorąc udział w spotkaniu, na którym powołano do życia zalążki grójeckiej Służby Zwycięstwu Polski. Był to początek późniejszego [[Obwód Grójec Armii Krajowej|Obwodu AK Grójec-Głuszec]].


Olszewski, w obawie przed aresztowaniem, udał się do Warszawy. Tam nawiązał kontakt z Armią Krajową i przyjął pseudonim „Wojtek Nurski”. Walczył w powstaniu warszawskim w V Obwodzie (Mokotów) Warszawskiego Okręgu Armii Krajowej - WSOP (Wojskowa Służba Ochrony Powstania) w stopniu porucznika<ref name=":0" />. Dowodzone przez niego oddziały walczyły na Mokotowie w rejonie ulic Puławskiej, Malczewskiego i Krasickiego.  
Olszewski, w obawie przed aresztowaniem, udał się do Warszawy. Tam nawiązał kontakt z Armią Krajową i przyjął pseudonim „Wojtek Nurski”. Walczył w powstaniu warszawskim w V Obwodzie (Mokotów) Warszawskiego Okręgu Armii Krajowej - WSOP (Wojskowa Służba Ochrony Powstania) w stopniu porucznika<ref name=":0" />. Dowodzone przez niego oddziały walczyły na Mokotowie w rejonie ulic Puławskiej, Malczewskiego i Krasickiego.  


=== Śmierć ===
=== Śmierć ===
Tadeusz Juliusz Olszewski zginął 16 września 1944 r. w Warszawie pod gruzami kamienicy przy ul. Puławskiej 128 w trakcie bombardowania Mokotowa przez Niemców.
Tadeusz Juliusz Olszewski zginął 16 września 1944 r. w Warszawie pod gruzami kamienicy przy ul. Puławskiej 128 w trakcie bombardowania Mokotowa przez Niemców. Został pochowany na [[Cmentarz parafialny ("stary") w Grójcu|„starym” cmentarzu w Grójcu]].


== Uhonorowanie zasług ==
== Uhonorowanie zasług ==


=== Obchody 600-lecia miasta ===
=== Obchody 600-lecia miasta ===
16 września 2019 przy udziale Wojska Polskiego, z pełnym ceremoniałem, odbyło się uroczyste odsłonięcie grobu Tadeusza Olszewskiego na „starym” cmentarzu w Grójcu po uprzedniej gruntownej renowacji zaniedbanego grobowca.  
16 września 2019 przy udziale Wojska Polskiego, z pełnym ceremoniałem, odbyło się uroczyste odsłonięcie grobu Tadeusza Olszewskiego na [[Cmentarz parafialny ("stary") w Grójcu|„starym” cmentarzu w Grójcu]] po uprzedniej gruntownej renowacji zaniedbanego grobowca.  


Inicjatorem przedsięwzięcia jest burmistrz Dariusz Gwiazda, który już w 2017 roku, gdy pełnił jeszcze funkcję radnego miasta Grójca, apelował o odrestaurowanie grobu, wówczas bezskutecznie. Dzięki wsparciu księdza Zbigniewa Stefaniaka, proboszcza [[Kościół św. Mikołaja Biskupa w Grójcu|parafii pw. Św. Mikołaja w Grójcu]], oraz zakładu kamieniarsko-betoniarskiego Miet-Mar udało się wreszcie zrealizować ten plan po wcześniejszym uzyskaniu zgody na przeprowadzenie prac od profesora Andrzeja Olszewskiego, bratanka śp. Tadeusza Olszewskiego.
Inicjatorem przedsięwzięcia był burmistrz [[Dariusz Gwiazda]], który już w 2017 roku, gdy pełnił jeszcze funkcję radnego miasta Grójca, apelował o odrestaurowanie grobu, wówczas bezskutecznie. Dzięki wsparciu księdza Zbigniewa Stefaniaka, proboszcza [[Kościół św. Mikołaja Biskupa w Grójcu|parafii pw. Św. Mikołaja w Grójcu]], oraz zakładu kamieniarsko-betoniarskiego Miet-Mar udało się wreszcie zrealizować ten plan po wcześniejszym uzyskaniu zgody na przeprowadzenie prac od profesora Andrzeja Olszewskiego, bratanka śp. Tadeusza Olszewskiego.


Pracownicy zakładu Miet-Mar usunęli dwa potężne krzewy, które stanowiły problem - zasłaniały dużą część pomnika, a ich korzenie niszczyły grób. Zdemontowali również popękane betonowe płyty. Harmonogram prac przewidywał wypiaskowanie metalowego płotu, pomalowanie i ponowne zamontowanie go, położenie nowych płyt granitowych z napisami, odświeżenie elementów wykonanych z piaskowca i wykonanie ogrodzenia z parapetów granitowych. Z kolei teren wokół grobowca został pokryty zbrojonym betonem i kostką brukową.  
Pracownicy zakładu Miet-Mar usunęli dwa potężne krzewy, które stanowiły problem - zasłaniały dużą część pomnika, a ich korzenie niszczyły grób. Zdemontowali również popękane betonowe płyty. Harmonogram prac przewidywał wypiaskowanie metalowego płotu, pomalowanie i ponowne zamontowanie go, położenie nowych płyt granitowych z napisami, odświeżenie elementów wykonanych z piaskowca i wykonanie ogrodzenia z parapetów granitowych. Z kolei teren wokół grobowca został pokryty zbrojonym betonem i kostką brukową.