Wilczogóra

Wilczogóra – wieś położona w województwie mazowieckim, w powiecie grójeckim, w gminie Belsk Duży. Leży nad Molnicą.

Miejscowość sąsiaduje ze wsiami Rosochów, Złota Góra, Odrzywołek i Belsk; położona jest na niewielkich wzniesieniach - stąd nazwa Wilczogóra.

Historia

Dawna wieś szlachecka Wilcza Góra. Pierwsza znana wzmianka źródłowa o wsi pochodzi z 1605 roku – w aktach metrykalnych parafii w Grójcu wymieniony jest szlachcic Wojciech Belski z Wilczogóry. W XVIII w. majątek Wilczogóra i Byczyna był własnością kościelną. Na pocz. XIX w. należał do Justyny ze Święcickich zamężnej (jako druga żona po śmierci pierwszej) za Michałem Ambrożym Józefem Korwin-Kochanowskim (1757-1832).

Od Kochanowskich Wilczogórę w posagu otrzymała ich córka Julianna zamężna za Leonem Dembowskim (1789-1878), posłem na Sejm i senatorem z tytułem kasztelana w Królestwie Kongresowym, ministrem skarbu Rządu Narodowego Królestwa Polskiego. Po śmierci Kochanowskich majątek na krótko (do 1838) znalazł się w rękach ich wnuka Edwarda Dembowskiego (1822-1846), który z racji radykalnych poglądów społecznych kontrastujących z jego szlacheckim pochodzeniem był nazywany „czerwonym kasztelanicem”. Po 1838 r. dobra te wielokrotnie zmieniały właścicieli.

W pierwszym trzydziestoleciu XIX wieku właściciele i współwłaściciele majątku Wilczogóra nie mieszkali w nim na stałe, traktując go jako źródło dochodu.

Dwór w Wilczogórze

Dwór powstał ok. 1840 roku, dobudowany do starszego parterowego dworu, zniszczonego w czasie I wojny światowej.

W 1838 roku majętność nabył na publicznej licytacji Władysław Miniewski (1793-1865), były referendarz stanu w Komisji Rządowej Przychodów i Skarbu, poeta, dramatopisarz, krytyk literacki, tłumacz, który zapewne wybudował późnoklasycystyczny dwór. Przez 16 lat (od 1848) był sędzią powiatu czerskiego, a od 1854 - członkiem Rady Opiekuńczej Szpitala św. Piotra w Grójcu. W Wilczogórze napisał co najmniej 11 wierszy, z których w jednym (Dzień 9 po urodzeniu Józia) przedstawił piękno wsi (Strofy o Grójeckiem). W niej też urodził się syn Władysława Józef Miniewski (1841-1926), uczestnik powstania w 1863 roku, pamiętnikarz i publicysta. Prawdopodobnie około 1840 Władysław Miniewski wybudował zachowaną do dziś piętrową część dworu.

W latach 1862-1879 dobrami Wilczogóra gospodarował Ireneusz Radyszkiewicz, a następnie wdowa po nim Karolina z Miniewskich, która w 1885 sprzedała je Władysławowi Wołowskiemu. Od 1909 właścicielem dworku został Stefan Bolesław Otto. Podczas I Wojny Światowej dwór został zniszczony, do dziś zachował się tylko zdewastowany fragment.

W okresie międzywojennym dwór należał do Wojciecha i Marianny Durajów.

Po drugiej wojnie światowej znajdowała się tam publiczna jednoklasowa szkoła elementarna, potem mieszkali tam nauczyciele i pracownicy szkół gminy Belsk. Nie remontowany, uległ silnej dewastacji.

Obecnie po reprywatyzacji należy do Stanisława i Anny Durajów, potomków ostatnich właścicieli. Zachowana do dziś piętrowa część dworu została wzniesiona prawdopodobnie ok. 1840 r., przybudowana od str. pd. do istniejącego wówczas dworu parterowego, który uległ zniszczeniu podczas I wojny światowej.

Opis obecnego stanu dworu

Budynek późnoklasycystyczny zbudowany na niewielkim wzniesieniu z doskonałym widokiem na okolicę, murowany z cegły na planie prostokąta zbliżonego do kwadratu, otynkowany, z boniowaniem na narożach parteru, piętrowy, z trzema trójosiowymi elewacjami z jednoosiowymi ryzalitami pośrodku. Od wschodu i południa w ryzalitach na pierwszym piętrze balkony osadzone we wnękach. Układ wnętrz dwutraktowy częściowo przekształcony, z sienią od wschodu, z której schody wiodą na piętro. Dach namiotowy kryty dachówką. Obecnie (stan na 2023) obiekt wygląda na opuszczony, silnie zdewastowany, na progu ruiny. Niedaleko dworu figura NMP na postumencie (z tekstem wezwania oraz nazwiskiem fundatorów, Michała i Małgorzaty Adamowiczów oraz rokiem fundacji 1919).

Ciekawostki

Przez Wilczogórę prowadzi okrężny szlak pieszy niebieski (na niemal całej długości dostępny także dla rowerzystów) z Wólki Pogroszewskiej do Łęczeszyc wyznakowany w 2018 r.

W Wilczogórze urodził się Stefan Bibrowski, Lionel, zwany człowiekiem o lwiej twarzy.