Budki Petrykowskie: Różnice pomiędzy wersjami

Aktualna wersja na dzień 20:40, 11 maj 2026

Budki Petrykowskie – wieś położona w województwie mazowieckim, w powiecie grójeckim, w gminie Pniewy, ok. 21 km na północny zachód od Grójca. Przez wieś przebiega droga krajowa nr 50.

W 2006 roku wieś zamieszkiwało 80 osób.

Historia

Miejscowość po raz pierwszy zanotowana została na mapie kwatermistrzowskiej z roku 1839, w formie Petrykowskie Budy. Pierwszy jej człon określa charakter osady. Budami zwano osady leśne, „których mieszkańcy trudnili się przetwórstwem drewna, pszczelarstwem, myślistwem”. Po wykarczowaniu lasu stawała się osadą rolną. Wyraz buda zapożyczony został z języka niemieckiego, Bude = buda, ciupka. Człon drugi nazwy miejscowości lokalizuje ją w pobliżu wsi Petrykozy. Pierwszy człon uległ zdrobnieniu i od 1921 r. brzmi Budki Petrykowskie.

Wieś powstała za sprawą właściciela ziemskiego Karola Wohlhübnera, który w 1825 sprowadził osadników niemieckich. 30 września 1921 w 15 budynkach mieszkało 98 osób, w tym 25 katolików, 66 ewangelików, 7 innych wyznań chrześcijańskich. Wszyscy zadeklarowali narodowość polską.

● Więcej w osobnym artykule: Ewangelicy.

W końcu lipca 1944 r. potomkowie osadników opuścili małą ojczyznę (Heimat) i wyjechali do III Rzeszy (Vaterland).

Mord w Budkach Petrykowskich

● Więcej w osobnym artykule: Mord w Budkach Petrykowskich.

1 grudnia 1945 r. we wsi doszło do skrytobójczego mordu politycznego dokonanego przez funkcjonariuszy Milicji Obywatelskiej - zamordowano działaczy Polskiego Stronnictwa Ludowego: Zbigniewa Tadeusza Hanke (sędziego Sądu Grodzkiego w Grójcu i delegata Rządu na Kraj, przewidywanego przez rząd RP w Londynie na wojewodę warszawskiego), Bolesława Łukowskiego, kierownika Spółdzielni Rolniczo-Handlowej „Rolnik” i Tadeusza Liszkiewicza, żołnierza Armii Krajowej i nauczyciela grójeckiego liceum. Czwarty z aresztowanych, rolnik z Kolonii Krobów, Józef Sikorski, przeżył. Kiedy usłyszał strzał, upadł, a później wygrzebał się z płytkiego grobu. To dzięki niemu prawda o zbrodni wyszła na jaw – zawiadomił władze PSL i złożył zeznanie przed sądem.

Bibliografia

Zdzisław Szeląg, Budki Petrykowskie, [w:] Osadnictwo niemieckie w Grójeckiem. Słownik: historia, kultura, gospodarka, Towarzystwo Literackie im. Adama Mickiewicza - oddział w Grójcu, Grójec 2011, s. 10 – na podstawie źródeł:
Skorowidz miejscowości Rzeczypospolitej Polskiej. Opracowany na podstawie wyników pierwszego powszechnego spisu ludności z dn. 30 września 1921 r. i innych źródeł urzędowych, t. 1: M.st. Warszawa, województwo warszawskie, Warszawa 1925, s. 45;
Urszula Bijak, Nazwy miejscowe powiatu grójeckiego. Słownik historyczno-etymologiczny, Grójec 2001, s. 17.

@@ Linia 1: / Linia 1: @@
-'''Budki Petrykowskie''' – wieś położona w województwie mazowieckim, w [[Powiat grójecki|powiecie grójeckim]], w [[Gmina Pniewy|gminie Pniewy]], ok. 21 km na północny zachód od [[Grójec|Grójca]]. Przez wieś przebiega droga krajowa DK 50.
+'''Budki Petrykowskie''' – wieś położona w województwie mazowieckim, w [[Powiat grójecki|powiecie grójeckim]], w [[Gmina Pniewy|gminie Pniewy]], ok. 21 km na północny zachód od [[Grójec|Grójca]]. Przez wieś przebiega droga krajowa nr 50.
 W 2006 roku wieś zamieszkiwało 80 osób.
@@ Linia 15: / Linia 15: @@
 ● ''Więcej w osobnym artykule: [[Mord w Budkach Petrykowskich]].''
-grudnia 1945 r. we wsi doszło do [[Mord w Budkach Petrykowskich|skrytobójczego mordu politycznego]] dokonanego przez funkcjonariuszy Milicji Obywatelskiej - zamordowano działaczy Polskiego Stronnictwa Ludowego: Zbigniewa Tadeusza Hanke (sędziego Sądu Grodzkiego w Grójcu i delegata Rządu na Kraj, przewidywanego przez rząd RP w Londynie na wojewodę warszawskiego), Bolesława Łukowskiego, kierownika Spółdzielni Rolniczo-Handlowej „Rolnik” i Tadeusza Liszkiewicza, żołnierza Armii Krajowej i nauczyciela grójeckiego liceum. Czwarty z aresztowanych, rolnik z Kolonii Krobów, Józef Sikorski, przeżył. Kiedy usłyszał strzał, upadł, a później wygrzebał się z płytkiego grobu. To dzięki niemu prawda o zbrodni wyszła na jaw – zawiadomił władze PSL i złożył zeznanie przed sądem.
+grudnia 1945 r. we wsi doszło do [[Mord w Budkach Petrykowskich|skrytobójczego mordu politycznego]] dokonanego przez funkcjonariuszy Milicji Obywatelskiej - zamordowano działaczy Polskiego Stronnictwa Ludowego: Zbigniewa Tadeusza Hanke (sędziego Sądu Grodzkiego w Grójcu i delegata Rządu na Kraj, przewidywanego przez rząd RP w Londynie na wojewodę warszawskiego), Bolesława Łukowskiego, kierownika Spółdzielni Rolniczo-Handlowej „Rolnik” i Tadeusza Liszkiewicza, żołnierza Armii Krajowej i nauczyciela grójeckiego liceum. Czwarty z aresztowanych, rolnik z [[Krobów|Kolonii Krobów]], Józef Sikorski, przeżył. Kiedy usłyszał strzał, upadł, a później wygrzebał się z płytkiego grobu. To dzięki niemu prawda o zbrodni wyszła na jaw – zawiadomił władze PSL i złożył zeznanie przed sądem.
 == Bibliografia ==
+* [[Zdzisław Szeląg]], ''Budki Petrykowskie'', [w:] ''Osadnictwo niemieckie w Grójeckiem. Słownik: historia, kultura, gospodarka'', [[Towarzystwo Literackie im. Adama Mickiewicza. Oddział w Grójcu|Towarzystwo Literackie im. Adama Mickiewicza - oddział w Grójcu]], Grójec 2011, s. 10 – na podstawie źródeł:
+* ''Skorowidz miejscowości Rzeczypospolitej Polskiej. Opracowany na podstawie wyników pierwszego powszechnego spisu ludności z dn. 30 września 1921 r. i innych źródeł urzędowych'', t. 1: ''M.st. Warszawa, województwo warszawskie'', Warszawa 1925, s. 45;
+* Urszula Bijak, ''Nazwy miejscowe powiatu grójeckiego. Słownik historyczno-etymologiczny'', Grójec 2001, s. 17.
 [[Kategoria:Miejscowości]]