Słoń a sprawa grójecka

Słoń a sprawa grójecka - strona doszukująca się w każdej sprawie związków z ziemią grójecką.

Kultura

Muzyka

• W piosence Agnieszki Osieckiej z 1982 roku pt. „Mława” znajdują się nawiązania do Grójca.

Film

• W polskim przedwojennym filmie pt. „Przez łzy do szczęścia” w reżyserii Jana Fethke znajduje się dziesięciosekundowe ujęcie grójeckiego rynku w filmie. Film realizowany był latem 1939 roku, lecz swoją premierę miał dopiero w roku 1941, już w czasie niemieckiej okupacji. Już w dwóch pierwszych ujęciach Grójec „gra” fikcyjne miasteczko Zasielsk. Doskonale widoczny jest na nich cały rynek.
• W Grójcu realizowane były ujęcia do filmu pt. „Skrzypce Rotszylda” z 1988 roku w reżyserii Ewy Bilińskiej.
• Przy produkcji filmu „Wesele” z 2004 roku w reżyserii Wojciecha Smarzowskiego za plenery posłużyły m.in. miejscowości Pieczyska, Gościeńczyce i Grójec.
• Zdjęcia do polskiego serialu komediowego „Emigracja XD” stacji CANAL+ zdjęcia były realizowane m.in. na grójeckim rynku (Plac Wolności), efekt końcowy można dostrzec w odcinku 1 (cały odcinek dostępny na https://www.youtube.com/watch?v=CW2q1s1BMtU).
• Tematy związane z okolicami Grójca przewijały się wielokrotnie w Polskiej Kronice Filmowej:
  • wydanie 57/51A (o przywarach mieszkańców Grójca, wizyta ekipy filmowej na rynku w Grójcu)
  • wydanie 62/21B (o uprawie tulipanów w Pawłowicach koło Mogielnicy)
  • wydanie 67/21A (o Święcie Kwitnących Jabłoni w Grójcu)
  • wydanie 71/09B (o przedłużającej się budowie hali produkcyjnej w Fabryce Foteli Samochodowych w Grójcu)
  • wydanie 76/12B (o Zakładach Tapicerki Samochodowej w Grójcu)
  • wydanie 78/33A (o żniwach w gminach Mogielnica i Nowe Miasto nad Pilicą)
  • wydanie 87/42 (o Zakładach Przemysłu Owocowo-Warzywnego w Tarczynie)
  • wydanie 94/45 (o giełdzie samochodowej w Słomczynie)

Pozostałe

Przysłowia

Nazwa miasta Grójca pojawia się w wielu przysłowiach i wyrażeniach przysłowiowych:

• w 1855 zanotowano – „Grają, jak Żydzi z Grójca” (Orkiestra Żydowska w Grójcu);
• w 1857 – „Od Grójca ja parobeczek, nie mam szczęścia do dzieweczek”;
• 1886 – „Grójecki byk” (ociężały, nierozgarnięty, głupi, tęgi mężczyzna);
• 1947 – „Taki bajer to na Grójec” (takie próby nabierania, kłamstwa, schlebiania, taka blaga może uszłaby w Grójcu, ale nie tu), „Grójeckie bajery” (gadanina, blagowanie, zmyślanie), „Ćwok z Grójca” (gbur, gnojek);
• 1957 – „Nie bądź z Grójca” (nie bądź głupi, naiwny, tępy); „Czyś pan z Grójca przyjechał?” (tzn. z miasta głupców; „O! Święta Trójca, coś pani z Grójca? // Bez różnicy, ja z Mogielnicy”; „O, Święto Trójca, i jo tyż z Grójca”.

Wszystkie przytoczone tu przysłowia i wyrażenia przysłowiowe mają charakter negatywny i lokalny. Większość z nich prawdopodobnie powstała w Warszawie, z którą Grójec miał i ma wielowiekowe, wielostronne różnego rodzaju kontakty i związki. Po 1945 roku za sprawą Wiecha (Stefana Wiecheckiego) Grójec awansował do rangi mazowieckiego Pacanowa. Mieszkańcy stolicy patrzyli i patrzą z góry na mieszkańców małego, podstołecznego miasteczka. Niektóre przysłowia i wyrażenia ujawniają nie tyle głupotę, naiwność, co życiowy spryt i zaradność grójczan.

Kosmos

• Krater uderzeniowy na powierzchni Marsa o średnicy 37,31 km nosi nazwę Grójec. Nadana w 1976 nazwa nawiązuje do nazwy polskiego miasta Grójec.

Bibliografia

• Zdzisław Szeląg, Grójec w przysłowiach i wyrażeniach przysłowiowych, [w:] Słownik wiedzy o Grójeckiem - zeszyt czwarty, Towarzystwo Literackie im. Adama Mickiewicza - oddział w Grójcu, 1996, s. 77–84 – na podstawie źródeł:
• T. Lipiński, Przysłowia i wyrażenia od miast i wsi, „Biblioteka Warszawska” 1832 IV, s. 236-274;
• A. W. Darowski, Przysłowia polskie odnoszące się do nazw szlacheckich i miejscowości, Poznań 1874, s. 135;
• Wiech, Cafe pod minogą, Katowice 1950, s. 126;
• O. Kolberg, Dzieła wszystkie, Warszawa 1960, t. 1, s. 410, t. 19, s. 118;
• S. Świrko, Mazowsze w przysłowiach, „Literatura Ludowa” 1960, nr 1, s. 19-26;
• Nowa księga przysłów i wyrażeń przysłowiowych polskich. W oparciu o dzieło Samuela Adalberga oprac. zespół red. pod red. Juliana Krzyżanowskiego, Warszawa 1969, t. 1, s. 749;
• W. Kopaliński, Słownik mitów i tradycji kultury, Warszawa 1985, hasła: Grójec, s. 341, Pacanów; s. 815.