Józef Cieślak

Józef Cieślak (ur. 2 marca 1917 w Podgórzycach, zm. 11 kwietnia 1997) – sadownik, lokalny działacz społeczny i gospodarczy. Syn pioniera grójeckiego sadownictwa, Jana Cieślaka z Podgórzyc.

Życiorys

Urodził się 2 marca 1917 roku we wsi Podgórzyce koło Warki (wówczas gmina Konary, dziś gmina Warka), syn Jana Cieślaka i Ludwiki z Piekarniaków. Ukończył Publiczną Szkołę Powszechną w Konarach (1924–1929) i Gimnazjum Męskie Księży Marianów na Bielanach w Warszawie (1937). Wyniósł z niego dobrą znajomość języka niemieckiego oraz zamiłowanie do historii, socjologii i psychologii. Po maturze przez rok słuchał wykładów z historii na Uniwersytecie Warszawskim (1937/1938), potem mając do wyboru studia lub pracę w rodzinnym gospodarstwie — wybrał to drugie. W 1941 ojciec zakupił dla niego od Ireny Marii Wickenhagenowej ziemię (5,52 ha) we wsi Mieczysławówka pod Grójcem. Do 1943 mieszkał w Podgórzycach, następnie z żoną w Mieczysławówce.

Józef Cieślak cale swe życie poświęcił sadownictwu. W prowadzeniu upraw drzew owocowych korzystał z wiedzy zawartej w polskich i niemieckich książkach o sadownictwie oraz z wiedzy przekazywanej na specjalistycznych szkoleniach organizowanych dla sadowników przez Instytut Sadownictwa w Skierniewicach i jego Zakład Naukowo-Badawczy w Nowej Wsi (później znanego jako Sadowniczy Zakład Doświadczalny).

Józef Cieślak zainicjował upowszechnienie tabeli Millsa, amerykańskiego uczonego, będącej instrukcją walki z parchem – najgroźniejszą chorobą sadów. Ponadto opracował wersję tej tabeli w formie obrazowo-tarczowej, co wywołało podziw samego Millsa. Przyczynił się także do powstania w 1962 r. grójeckiego systemu sygnalizacji pojawu i natężenia typowania chorób i szkodników w sadach”. (Józef Cieślak, „Ogrodnictwo” 1997, nr 3, s. 17). W swoim gospodarstwie prowadził liczne badania wdrożeniowe, zlecane m.in. przez Instytut Sadownictwa i Kwiaciarstwa w Skierniewicach, z wyników których korzystali zarówno pracownicy naukowi Instytutu, jak i studenci uczelni rolniczych. Józef Cieślak często gościł u siebie krajowe i zagraniczne wycieczki rolników. Systematycznie wiele lat współpracował z Zakładem Naukowo-Badawczym w Nowej Wsi (szczególnie z mgr Teresą Mrozowską) oraz Spółdzielnią Ogrodniczą i Stacją Kwarantanny i Ochrony Roślin przy Powiatowej Radzie Narodowej w Grójcu.

Józef Cieślak położył znaczne zasługi w upowszechnianiu wiedzy o sadownictwie. Na kolejnych sejmikach sadowniczych np. w roku 1959, 1960 organizowanych m.in. w związku z Grójeckimi Dniami Kwitnących Jabłoni wygłaszał referaty dotyczące aktualnego stanu i przyszłości sadownictwa na ziemiach (wówczas) byłego powiatu grójeckiego. Dużą wagę przywiązywał do szerzenia wiedzy sadowniczej. Brał udział w szkoleniu producentów, przekazywał im wiedzę m.in. o chorobach i szkodnikach drzew owocowych. Prelekcje swoje urozmaicał przeźroczami i fotografiami własnego autorstwa. „Miał wyjątkowo bogate zbiory fotogramów; slajdów i filmów, które umożliwiały prześledzenie rozwoju grójeckiego sadownictwa od 1962 r.” (Józef Cieślak, „Ogrodnictwo”, 1997, nr 3, s. 17).

W latach 1977–1990 był jednym z członków Rady Programowej miesięcznika „Ogrodnictwo”. Prenumerował liczne czasopisma o tematyce sadowniczej m.in.: „Ogrodnictwo”, „Owoce Warzywa Kwiaty”, „Sad Nowoczesny”, „Przegląd Ogrodniczy”.

W Iatach 1973–1985 opublikował pięć artykułów o tematyce sadowniczej:

• Mechanizacja to dobra jakość owoców („Owoce Warzywa Kwiaty”, 1973, nr 3, s. 3–4);
• Gospodarczej dyskusji ciąg dalszy („Owoce Warzywa Kwiaty”, 1980, nr 19–20, s. 4–5);
• Cena skutecznym bodźcem rozwoju produkcji („Ogrodnictwo”, 1982, nr 2, s. 33);
• O problemach produkcji sadowniczej („Ogrodnictwo”, 1983, nr 5, s. 5–6);
• Uwagi o etyce ogrodnika („Ogrodnictwo”, 1985, nr 1, s. 3–4).

Ponadto w Poradniku młodych rolników pod red. Jerzego Grzybczaka, Zygmunta Markowicza i Jana Sochy (Warszawa 1970) zamieścił rozdział pt. „Ogólne wiadomości o sadownictwie” (s. 225–236). „Swoje kredo etyczne skreślił w pięknym artykule „Uwagi o etyce ogrodnika”. W zawartych tam swoich rozważaniach wyszedł od naczelnej zasady porządku moralnego: należy czynić dobro, a zła unikać. I ta zasada powinna obowiązywać również w pracy społecznie użytecznej.” (Józef Cieślak, „Ogrodnictwo”, 1997, nr 3, s. 17).

Józef Cieślak pracę zawodową łączył z aktywną pracą społeczną. W Iatach 1957–1958 pełnił funkcje: sekretarza Zarządu Powiatowego Związku Ogrodniczego, od 1959 do końca istnienia Związku, tzn. do 1961 – prezesa Zarządu. Był członkiem Rady Nadzorczej Spółdzielni Ogrodniczej w Grójcu (od 1960); przewodniczącym Komisji Rozwoju Ogrodnictwa Rady Spółdzielni Ogrodniczej (1969–1973), Zarządu Koła Producentów Sadowników (1975–1982). 2 lutego 1977 stanął na czele Komitetu Organizacyjnego Muzeum Sadownictwa w Grójcu. Otwarte zostało ono w maju 1980 podczas uroczystości XXXV-Iecia istnienia miejscowej Spółdzielni Ogrodniczej. Po 1983 jego zbiory uległy rozproszeniu. Był także członkiem komitetu budowy Domu Ogrodnika (budowę rozpoczęto w 1982); Dom Ogrodnika do dziś jest siedzibą Spółdzielni Ogrodniczej.

Za osiągnięcia w pracy zawodowej i społecznej wyróżniony został odznakami: Zasłużonego Działacza Ruchu Spółdzielczego (1963) Za Ofiarną Pracę w Spółdzielczości Ogrodniczo-Pszczelarskiej (1966), złotą odznaką Za Zasługi dla Województwa Warszawskiego (1966), odznaką Za Zasługi dla Województwa Radomskiego (1980), odznaką Zasłużonego dla Spółdzielni Ogrodniczej w Grójcu (1985).

W 1943 ożenił się (za indultem) z Zofią Cieślak (ur. 1919). Zmarł bezpotomnie 11 kwietnia 1997, pochowany został na cmentarzu parafialnym w Konarach. Był człowiekiem skromnym, rzetelnym, małomównym i wielkiego serca, zawsze służył ludziom pomocą i dobrą radą. Wraz z żoną chętnie i często wspierał finansowo przeróżne instytucje, np. Zakład dla Ociemniałych w Laskach czy Sierociniec w Kozienicach. Czynił to cicho i bez rozgłosu. Podobnie jak wcześniej jego ojciec, pozostawił swój ślad w rozwoju grójeckiego sadownictwa.

Bibliografia

• Małgorzata Sztokinier, Cieślak Jan, [w:] Słownik wiedzy o Grójeckiem - zeszyt ósmy, Towarzystwo Literackie im. A. Mickiewicza - oddział w Grójcu, 1999, s. 16–19 - na podstawie źródeł:
• Dokumenty w posiadaniu żony Zofii;
• Grójeckiego jabłka wczoraj, dziś i jutro, Grójec 1980, s. 30;
• 40 lat Spółdzielni Ogrodniczej w Grójcu, Warszawa 1985, s. 41-44, 47, 54, 60, 72-74, 78-79, 84, 102-103, 109-110, 112-113, 116, 124;
• Józef Cieślak, „Ogrodnictwo”, 1997, nr 3, s. 17;
• Edward Niemczyk, Pamięci Józefa Cieślaka, „Owoce Warzywa Kwiaty”, 1997, nr 19, s. 6.