Związek Strzelecki - Historia wersji

Admin o 18:02, 6 sty 2025

2025-01-06T18:02:13Z

Admin: Utworzono nową stronę "'''Związek Strzelecki''' (Strzelec) – legalna organizacja przysposobienia wojskowego utworzona we Lwowie w 1910 roku (jako Związek Strzelecki) i w Krakowie (jako Towarzystwo Strzelec). Współorganizatorami ich i czołowymi działaczami byli m.in.: Józef Piłsudski (1867–1935), Kazimierz Sosnkowski (1885–1969), Władysław Sikorski (1881–1943), Edward Rydz-Śmigły (1886–1941), komendant Związku Strzeleckiego we Lwowie. Organizacje te działały też…"

2024-08-25T16:02:49Z

Utworzono nową stronę "'''Związek Strzelecki''' (Strzelec) – legalna organizacja przysposobienia wojskowego utworzona we Lwowie w 1910 roku (jako Związek Strzelecki) i w Krakowie (jako Towarzystwo Strzelec). Współorganizatorami ich i czołowymi działaczami byli m.in.: Józef Piłsudski (1867–1935), Kazimierz Sosnkowski (1885–1969), Władysław Sikorski (1881–1943), Edward Rydz-Śmigły (1886–1941), komendant Związku Strzeleckiego we Lwowie. Organizacje te działały też…"

Nowa strona

'''Związek Strzelecki''' (Strzelec) – legalna organizacja przysposobienia wojskowego utworzona we Lwowie w 1910 roku (jako Związek Strzelecki) i w Krakowie (jako Towarzystwo Strzelec). Współorganizatorami ich i czołowymi działaczami byli m.in.: Józef Piłsudski (1867–1935), Kazimierz Sosnkowski (1885–1969), Władysław Sikorski (1881–1943), Edward Rydz-Śmigły (1886–1941), komendant Związku Strzeleckiego we Lwowie. Organizacje te działały też nielegalnie w zaborze rosyjskim i pruskim. Kierował nimi Związek Walki Czynnej, politycznie związany z Polską Partią Socjalistyczną - Frakcja Rewolucyjna. Oficjalnie podlegały Tymczasowej Komisji Skonfederowanych Stronnictw Niepodległościowych (TKSSN). Organizacje strzeleckie powołane zostały w celu przygotowania się do walki z Rosją. 31 sierpnia 1911 Marian Januszajtis Żegota (1889–1973), Mieczysław Norwid Neugebauer (1884–1954), Henryk Bagiński (1888–1973) założyli w zaborze austriackim Polskie Drużyny Strzeleckie. 1 grudnia 1912 TKSSN wyznaczyła Józefa Piłsudskiego na Komendanta Głównego Związku Strzeleckiego i Polskich Drużyn Strzeleckich. Od 8 czerwca 1913 zamiast Komendanta Głównego, kierownictwo objął Wydział Wojskowy TKSSN, kierowany na przemian przez komendantów Związku Strzeleckiego i Polskich Drużyn Strzeleckich. Organami prasowymi związków były pisma: „Strzelec”, „Bellona Polska” i „Przegląd Wojskowy”.

W sierpniu 1914 organizacje strzeleckie poddały się pod komendę Józefa Piłsudskiego stwarzając Legiony Polskie.

W grudniu 1919, a więc po odzyskaniu przez Polskę niepodległości, Związek Strzelecki wznowił działalność i stał się paramilitarną organizacją społeczno-wychowawczą przysposobienia wojskowego, podległą bezpośrednio Ministrowi Spraw Wojskowych, a od 1927 pośrednio przez Państwowy Urząd Wychowania Fizycznego i Przysposobienia Wojskowego. Strzelec skupiał młodzież pozaszkolną, przedpoborową, głównie ze środowisk rzemieślniczych i chłopskich.

Zadaniem Związku Strzeleckiego było „pomnażanie wartości i mocy narodu w celu utrwalenia mocarstwowej potęgi odrodzonego państwa polskiego”. Zadanie to spełniał przez:

# „Wychowanie obywatelskie członków, oparte na ideologii państwowo-twórczej i karności społecznej według wskazówek Komendanta Józefa Piłsudskiego”;
# „Zaprawianie członków do służby wojskowej i rozwijanie w nich cnót żołnierskich, celem spotęgowania w społeczeństwie gotowości do obrony kraju”;
# „Prowadzenie wychowania fizycznego i sportów”.

Związek Strzelecki zorganizowany był na sposób terytorialny. Podstawową komórką był oddział działający w gminie. Oddziały funkcjonujące na terenie powiatu tworzyły Powiatowy Związek Strzelecki, a te które istniały na terenie okręgu korpusu stanowiły Okręgowy Związek Strzelecki. Terenem zajęć była świetlica, sala wykładowa, boisko sportowe, strzelnica i obozy. Praca odbywała się w 4 grupach wiekowych: 14-16 lat (orlęta), 16-18 lat (junacy), 18-21 lat (strzelcy); czwartą grupę stanowili rezerwiści. Ci przedostatni i ostatni mogli osiągnąć stopień strzelca, starszego strzelca, sekcyjnego, drużynowego, sierżanta, starszego sierżanta, podchorążego, kompanijnego, starszego kompanijnego.

== Związek Strzelecki w powiecie grójeckim ==
Komendantami Związku Strzeleckiego w [[Powiat grójecki|powiecie grójeckim]] byli: [[Henryk Hołownia]], peowiak [[Tadeusz Olszewski|Tadeusz Juliusz Olszewski]] (1898–1944), późniejszy [[Burmistrzowie Grójca|burmistrz Grójca]] (1936–1939), zastępcą zaś Stanisław Parol (1900–1939), nauczyciel [[Publiczna Szkoła Podstawowa nr 1 im. Gabriela Narutowicza w Grójcu|Publicznej Szkoły Powszechnej nr 1]], powiatowym referentem wychowania obywatelskiego – Zygmunt Solarski (ur. 1912), nauczyciel Publicznej Szkoły Powszechnej nr 3 ([[Publiczna Szkoła Podstawowa nr 2 im. Józefa Wybickiego w Grójcu|obecnie nr 2]]) w Grójcu. Komendantem Oddziału w [[Grójec|Grójcu]] był L. Radecki.

Sporo miejsca w pracy Powiatowego Związku Strzeleckiego zajmowała praca nad „rozbudzeniem kultu dla najszczytniejszych tradycji narodu polskiego, przywiązania do państwa, umiłowania kraju oraz czci i miłości dla Józefa Piłsudskiego, Wielkiego Budowniczego Odrodzonej Polski”. Przedstawiano go jako symbol cnót obywatelskich i żołnierskich. Cele te realizowano przez urządzanie uroczystości, np. z okazji rocznicy rozbrojenia Niemców ([[Grójec]], 26 listopada 1922), imienin Marszałka (Grójec, 20 marca 1927). W pierwszej uczestniczył kapitan rezerwy Władysław Malski, komendant Główny Związku Strzeleckiego, drugą organizował specjalny Komitet, w skład którego, oprócz Zarządu Związku Powiatowego, weszli: poseł [[Kazimierz Dobrowolski]], starosta Wyszkowski, komendant Powiatowej Komendy Policji Państwowej, komisarz, Karol Ptasiński, burmistrz [[Antoni Wojdak]]. Uroczystość poprzedzona była defiladą 30 pułku Strzelców Kaniowskich oraz miejscowego hufca gimnazjalnego, po czym w Domu Ludowym przemówienie wygłosił prezes ([[Henryk Hołownia]]) a odczyt o Piłsudskim – kpt. Stanisław Lis-Błoński. W programie artystycznym (deklamacje, śpiew, kwartet smyczkowy, orkiestra dęta i inni) wystąpili miejscowi wykonawcy (Stefania Wiśniewska, Halina Balińska, Wanda i Jerzy Tatarkiewiczowie). W uroczystości wziął m.in. udział Zygmunt Dreszer, sekretarz generalny Związku Strzeleckiego, J. Niedziałkowski, prezes Okręgu Warszawskiego oraz wielu wysokiego szczebla oficerów.

Podobnie przebiegały Święta Niepodległości. Każdego roku, w przeddzień święta, odbywały się capstrzyki z udziałem Oddziałów Związku Strzeleckiego, Ochotniczej Straży Pożarnej, [[Towarzystwo Gimnastyczne „Sokół”|Towarzystwa Gimnastycznego „Sokół”]], niekiedy junaków z [[Junacki Hufiec Pracy w Jasieńcu|Junackiego Hufca Pracy w Jasieńcu]].

Dużo miejsca w działalności Powiatowego Związku zajmowały ćwiczenia wojskowe, np. podczas koncentracji oddziałów. Tylko w 1934 odbywały się one w [[Wilków Pierwszy|Wilkowie]] (4 marca), [[Tarczyn|Tarczynie]] (5 marca), [[Łęczeszyce|Łęczeszycach]] (25 marca – wzięli udział Strzelcy z [[Belsk Duży|Belska Dużego]], [[Błędów|Błędowa]], [[Goszczyn|Goszczyna]]), Prażmowie (11 marca – wzięli udział Strzelcy z [[Gościeńczyce|Gościeńczyc]], Nowego Prażmowa, Uwielin, Prażmowa). W [[Wilków Pierwszy|Wilkowie]] ćwiczenia 70 osób obserwował gen. Janusz Gąsiorowski (1889–1949), szef Sztabu Generalnego Wojska Polskiego, a prowadził je por. Jacyna, komendant powiatowy Przysposobienia Wojskowego i Wychowania Fizycznego. Inspekcje w pozostałych miejscowościach przeprowadzili: powiatowy komendant Związku Strzeleckiego i jego zastępca, który zwykle wygłaszał referat na temat wychowania obywatelskiego.

Członkowie Związku Strzeleckiego uczestniczyli w kursie społeczno-oświatowym dla przodowników wsi zorganizowanym przez Komitet Oświaty Pozaszkolnej (1934); brali udział w powszechnych zawodach strzeleckich odbywający się pod hasłem „Dziesięć strzałów ku chwale Ojczyzny” ([[Warka]], 19 marca 1934). W [[Grójec|Grójcu]] Związek Strzelecki oddał do użytku strzelnicę dla broni małokalibrowej. 7 października 1934 Komenda Powiatowa Związku Strzeleckiego przy pomocy miejscowego oddziału Strzelnica zorganizowała w Warce zawody lekkoatletyczne pod hasłem „Szukajmy olimpijczyków”. Uczestniczyło w nich ponad 30 zawodników. Dyplomy i nagrody wręczał prezes Strzelca, płk Pączkowski. I nagrodę za bieg na 100 metrów w postaci srebrnej papierośnicy ufundował B. Kosmahl, miejscowy właściciel firmy młynarskiej.

W 1933 staraniem [[Tadeusz Olszewski|Tadeusza Olszewskiego]], komendanta Powiatowego Związku Strzeleckiego, na terenie [[Grójec|Grójca]] zorganizowano sekcję sportową Związku pod nazwą „Legion”, obejmującą piłkę nożną, koszykówkę i siatkówkę. Trenowano na nowo zbudowanym boisku (m.in. przez Przysposobienie Wojskowe).

W 1936 Związek Strzelecki zorganizował 6-tygodniowy kurs gotowania dla strzelczyń.

W 1939 ci członkowie, którzy wezwani zostali do wojska, wzięli udział w kampanii wrześniowej. Niektórzy z nich polegli w niej, np. Stanisław Parol. W Miednoje przez służby NKWD rozstrzelany został starszy posterunkowy; członek Związku Strzeleckiego, Józef Ejmocki (1896–1940). W Katyniu zamordowano zmobilizowanego oficera rezerwy, nauczyciela Szkoły Podstawowej w [[Bodzew|Bodzewie]], członka Związku Strzeleckiego, Henryka Trojanowskiego.

Podczas okupacji niemieckiej 1939–1945 członkowie Związku Strzeleckiego wzięli udział w konspiracji politycznej i zbrojnej, głównie jako żołnierze [[Armia Krajowa|Związku Walki Zbrojnej/Armii Krajowej]]. Pełnili często ważne funkcje. Tak np.:

* S. Olszewski współorganizował ZWZ/AK,
* inżynier rolnictwa Mieczysław Piątek (1900–1967), kierownik Okręgowego Towarzystwa Organizacji i Kółek Rolniczych (1925–1935), kierownik [[Szkoła Rolnicza w Mogielnicy|Szkoły Rolniczej]] (od 1938) w [[Mogielnica|Mogielnicy]], był komendantem [[Ośrodek VII ZWZ-AK Mogielnica|Ośrodka VII ZWZ/AK (Mogielnica)]],
* Tadeusz Żenczykowski (1907–1997), przez pewien czas notariusz w [[Góra Kalwaria|Górze Kalwarii]], od 1922 działacz Związku Strzeleckiego (redaktor naczelny „Strzelca” do 15 kwietnia 1937), od listopada 1938 poseł na Sejm z listy [[Obóz Zjednoczenia Narodowego|Obozu Zjednoczenia Narodowego]], członek ZWZ/AK, kierownik [[Akcja N|Akcji N]], w powstaniu warszawskim szef propagandy, po 1945 zastępca dyrektora Rozgłośni Polskiej Radia Wolna Europa,
* Zygmunt Solarski, członek ZWZ/AK, m.in. współuczestniczył w organizacji procesu technicznego powielania konspiracyjnego tygodnika [[Szare Szeregi|Szarych Szeregów]] „[[Na Posterunku]]”.

W związku z działalnością konspiracyjną polegli: [[Władysław Pietrusiak]] „Zenek”, członek [[Gwardia Ludowa|Gwardii Ludowej]]. W powstaniu warszawskim zginął [[Tadeusz Olszewski]] (16 września 1944).

== Bibliografia ==

* Zofia Romanowska, ''Związek Strzelecki'', [w:] ''Słownik wiedzy o Grójeckiem - zeszyt ósmy'', Towarzystwo Literackie im. Adama Mickiewicza - oddział w Grójcu, 1999, s. 114-118 – na podstawie źródeł:
* ''Związek Strzelecki. Geneza, organizacja, działalność, tradycje'', Warszawa 1934;
* „Strzelec” 1923, nr 1-2, s. 15; 1927, nr 12, s. 20-21; 1933, nr 25 (Tu W. Olbrycht, ''Strzelcy grójeccy pod znakiem gier sportowych'');
* „[[Echo Grójeckie]]” 1934, ''Kronika'', nr 4, s. 10; nr 5, s. 9; nr 7, s. 7; „Strzelczyni” dodatek do „Strzelca” 1936, nr 5; 10 maja, s. 8. Tu: J. K., ''Kurs gotowania w Grójcu''.

[[Kategoria:Organizacje]]

← poprzednia wersja		Wersja z 20:02, 6 sty 2025
Linia 18:		Linia 18:
	Sporo miejsca w pracy Powiatowego Związku Strzeleckiego zajmowała praca nad „rozbudzeniem kultu dla najszczytniejszych tradycji narodu polskiego, przywiązania do państwa, umiłowania kraju oraz czci i miłości dla Józefa Piłsudskiego, Wielkiego Budowniczego Odrodzonej Polski”. Przedstawiano go jako symbol cnót obywatelskich i żołnierskich. Cele te realizowano przez urządzanie uroczystości, np. z okazji rocznicy rozbrojenia Niemców ([[Grójec]], 26 listopada 1922), imienin Marszałka (Grójec, 20 marca 1927). W pierwszej uczestniczył kapitan rezerwy Władysław Malski, komendant Główny Związku Strzeleckiego, drugą organizował specjalny Komitet, w skład którego, oprócz Zarządu Związku Powiatowego, weszli: poseł [[Kazimierz Dobrowolski]], starosta Wyszkowski, komendant Powiatowej Komendy Policji Państwowej, komisarz, Karol Ptasiński, burmistrz [[Antoni Wojdak]]. Uroczystość poprzedzona była defiladą 30 pułku Strzelców Kaniowskich oraz miejscowego hufca gimnazjalnego, po czym w Domu Ludowym przemówienie wygłosił prezes ([[Henryk Hołownia]]) a odczyt o Piłsudskim – kpt. Stanisław Lis-Błoński. W programie artystycznym (deklamacje, śpiew, kwartet smyczkowy, orkiestra dęta i inni) wystąpili miejscowi wykonawcy (Stefania Wiśniewska, Halina Balińska, Wanda i Jerzy Tatarkiewiczowie). W uroczystości wziął m.in. udział Zygmunt Dreszer, sekretarz generalny Związku Strzeleckiego, J. Niedziałkowski, prezes Okręgu Warszawskiego oraz wielu wysokiego szczebla oficerów.		Sporo miejsca w pracy Powiatowego Związku Strzeleckiego zajmowała praca nad „rozbudzeniem kultu dla najszczytniejszych tradycji narodu polskiego, przywiązania do państwa, umiłowania kraju oraz czci i miłości dla Józefa Piłsudskiego, Wielkiego Budowniczego Odrodzonej Polski”. Przedstawiano go jako symbol cnót obywatelskich i żołnierskich. Cele te realizowano przez urządzanie uroczystości, np. z okazji rocznicy rozbrojenia Niemców ([[Grójec]], 26 listopada 1922), imienin Marszałka (Grójec, 20 marca 1927). W pierwszej uczestniczył kapitan rezerwy Władysław Malski, komendant Główny Związku Strzeleckiego, drugą organizował specjalny Komitet, w skład którego, oprócz Zarządu Związku Powiatowego, weszli: poseł [[Kazimierz Dobrowolski]], starosta Wyszkowski, komendant Powiatowej Komendy Policji Państwowej, komisarz, Karol Ptasiński, burmistrz [[Antoni Wojdak]]. Uroczystość poprzedzona była defiladą 30 pułku Strzelców Kaniowskich oraz miejscowego hufca gimnazjalnego, po czym w Domu Ludowym przemówienie wygłosił prezes ([[Henryk Hołownia]]) a odczyt o Piłsudskim – kpt. Stanisław Lis-Błoński. W programie artystycznym (deklamacje, śpiew, kwartet smyczkowy, orkiestra dęta i inni) wystąpili miejscowi wykonawcy (Stefania Wiśniewska, Halina Balińska, Wanda i Jerzy Tatarkiewiczowie). W uroczystości wziął m.in. udział Zygmunt Dreszer, sekretarz generalny Związku Strzeleckiego, J. Niedziałkowski, prezes Okręgu Warszawskiego oraz wielu wysokiego szczebla oficerów.

	Podobnie przebiegały Święta Niepodległości. Każdego roku, w przeddzień święta, odbywały się capstrzyki z udziałem Oddziałów Związku Strzeleckiego, Ochotniczej Straży Pożarnej, [[Towarzystwo Gimnastyczne „Sokół”\|Towarzystwa Gimnastycznego „Sokół”]], niekiedy junaków z [[Junacki Hufiec Pracy w Jasieńcu\|Junackiego Hufca Pracy w Jasieńcu]].		Podobnie przebiegały Święta Niepodległości. Każdego roku, w przeddzień święta, odbywały się capstrzyki z udziałem Oddziałów Związku Strzeleckiego, Ochotniczej Straży Pożarnej, [[Polskie Towarzystwo Gimnastyczne „Sokół”. Okręg Grójec\|Towarzystwa Gimnastycznego „Sokół”]], niekiedy junaków z [[Junacki Hufiec Pracy w Jasieńcu\|Junackiego Hufca Pracy w Jasieńcu]].

	Dużo miejsca w działalności Powiatowego Związku zajmowały ćwiczenia wojskowe, np. podczas koncentracji oddziałów. Tylko w 1934 odbywały się one w [[Wilków Pierwszy\|Wilkowie]] (4 marca), [[Tarczyn\|Tarczynie]] (5 marca), [[Łęczeszyce\|Łęczeszycach]] (25 marca – wzięli udział Strzelcy z [[Belsk Duży\|Belska Dużego]], [[Błędów\|Błędowa]], [[Goszczyn\|Goszczyna]]), Prażmowie (11 marca – wzięli udział Strzelcy z [[Gościeńczyce\|Gościeńczyc]], Nowego Prażmowa, Uwielin, Prażmowa). W [[Wilków Pierwszy\|Wilkowie]] ćwiczenia 70 osób obserwował gen. Janusz Gąsiorowski (1889–1949), szef Sztabu Generalnego Wojska Polskiego, a prowadził je por. Jacyna, komendant powiatowy Przysposobienia Wojskowego i Wychowania Fizycznego. Inspekcje w pozostałych miejscowościach przeprowadzili: powiatowy komendant Związku Strzeleckiego i jego zastępca, który zwykle wygłaszał referat na temat wychowania obywatelskiego.		Dużo miejsca w działalności Powiatowego Związku zajmowały ćwiczenia wojskowe, np. podczas koncentracji oddziałów. Tylko w 1934 odbywały się one w [[Wilków Pierwszy\|Wilkowie]] (4 marca), [[Tarczyn\|Tarczynie]] (5 marca), [[Łęczeszyce\|Łęczeszycach]] (25 marca – wzięli udział Strzelcy z [[Belsk Duży\|Belska Dużego]], [[Błędów\|Błędowa]], [[Goszczyn\|Goszczyna]]), Prażmowie (11 marca – wzięli udział Strzelcy z [[Gościeńczyce\|Gościeńczyc]], Nowego Prażmowa, Uwielin, Prażmowa). W [[Wilków Pierwszy\|Wilkowie]] ćwiczenia 70 osób obserwował gen. Janusz Gąsiorowski (1889–1949), szef Sztabu Generalnego Wojska Polskiego, a prowadził je por. Jacyna, komendant powiatowy Przysposobienia Wojskowego i Wychowania Fizycznego. Inspekcje w pozostałych miejscowościach przeprowadzili: powiatowy komendant Związku Strzeleckiego i jego zastępca, który zwykle wygłaszał referat na temat wychowania obywatelskiego.
Linia 28:		Linia 28:
	W 1936 Związek Strzelecki zorganizował 6-tygodniowy kurs gotowania dla strzelczyń.		W 1936 Związek Strzelecki zorganizował 6-tygodniowy kurs gotowania dla strzelczyń.

	W 1939 ci członkowie, którzy wezwani zostali do wojska, wzięli udział w kampanii wrześniowej. Niektórzy z nich polegli w niej, np. Stanisław Parol. W Miednoje przez służby NKWD rozstrzelany został starszy posterunkowy; członek Związku Strzeleckiego, Józef Ejmocki (1896–1940). W Katyniu zamordowano zmobilizowanego oficera rezerwy, nauczyciela Szkoły Podstawowej w [[Bodzew\|Bodzewie]], członka Związku Strzeleckiego, Henryka Trojanowskiego.		W 1939 ci członkowie, którzy wezwani zostali do wojska, wzięli udział w kampanii wrześniowej. Niektórzy z nich polegli w niej, np. Stanisław Parol. W Miednoje przez służby NKWD rozstrzelany został starszy posterunkowy, członek Związku Strzeleckiego, Józef Ejmocki (1896–1940). W Katyniu zamordowano zmobilizowanego oficera rezerwy, nauczyciela Szkoły Podstawowej w [[Bodzew\|Bodzewie]], członka Związku Strzeleckiego, Henryka Trojanowskiego.

	Podczas okupacji niemieckiej 1939–1945 członkowie Związku Strzeleckiego wzięli udział w konspiracji politycznej i zbrojnej, głównie jako żołnierze [[Armia Krajowa\|Związku Walki Zbrojnej/Armii Krajowej]]. Pełnili często ważne funkcje. Tak np.:		Podczas okupacji niemieckiej 1939–1945 członkowie Związku Strzeleckiego wzięli udział w konspiracji politycznej i zbrojnej, głównie jako żołnierze [[Armia Krajowa\|Związku Walki Zbrojnej/Armii Krajowej]]. Pełnili często ważne funkcje. Tak np.:
Linia 44:		Linia 44:
	* ''Związek Strzelecki. Geneza, organizacja, działalność, tradycje'', Warszawa 1934;		* ''Związek Strzelecki. Geneza, organizacja, działalność, tradycje'', Warszawa 1934;
	* „Strzelec” 1923, nr 1-2, s. 15; 1927, nr 12, s. 20-21; 1933, nr 25 (Tu W. Olbrycht, ''Strzelcy grójeccy pod znakiem gier sportowych'');		* „Strzelec” 1923, nr 1-2, s. 15; 1927, nr 12, s. 20-21; 1933, nr 25 (Tu W. Olbrycht, ''Strzelcy grójeccy pod znakiem gier sportowych'');
	* „[[Echo Grójeckie]]” 1934, ''Kronika'', nr 4, s. 10; nr 5, s. 9; nr 7, s. 7; „Strzelczyni” dodatek do „Strzelca” 1936, nr 5; 10 maja, s. 8. Tu: J. K., ''Kurs gotowania w Grójcu''.		* „[[Echo Grójeckie]]” 1934, ''Kronika'', nr 4, s. 10; nr 5, s. 9; nr 7, s. 7;
			* „Strzelczyni” dodatek do „Strzelca” 1936, nr 5; 10 maja, s. 8. Tu: J. K., ''Kurs gotowania w Grójcu''.

	[[Kategoria:Organizacje]]		[[Kategoria:Organizacje]]