Admin: Utworzono nową stronę "'''Władysław Kononowicz''' (ur. 1820, zm. 1863) – oficer armii rosyjskiej, dowódca oddziału w powstaniu styczniowym. == Życiorys == Jego rodowód i działalność przed 1863 rokiem nie są dotąd znane. Wiadomo tylko, że jako oficer armii carskiej walczył na Kaukazie. Według niektórych przekazów ożenił się z Polką, która w 1863 skłoniła go do opowiedzenia się po stronie powstańców. Według innych, zdymisjonowanego maj…"

2025-01-11T16:47:01Z

Utworzono nową stronę "'''Władysław Kononowicz''' (ur. 1820, zm. 1863) – oficer armii rosyjskiej, dowódca oddziału w powstaniu styczniowym. == Życiorys == Jego rodowód i działalność przed 1863 rokiem nie są dotąd znane. Wiadomo tylko, że jako oficer armii carskiej walczył na Kaukazie. Według niektórych przekazów ożenił się z Polką, która w 1863 skłoniła go do opowiedzenia się po stronie powstańców. Według innych, zdymisjonowanego maj…"

Nowa strona

'''Władysław Kononowicz''' (ur. 1820, zm. 1863) – oficer armii rosyjskiej, dowódca oddziału w [[Powstanie styczniowe|powstaniu styczniowym]].

== Życiorys ==
Jego rodowód i działalność przed 1863 rokiem nie są dotąd znane. Wiadomo tylko, że jako oficer armii carskiej walczył na Kaukazie. Według niektórych przekazów ożenił się z Polką, która w 1863 skłoniła go do opowiedzenia się po stronie powstańców. Według innych, zdymisjonowanego majora pozyskali powstańcy, awansowali go na podpułkownika i wyznaczyli na naczelnika wojskowego, organizatora oddziałów w [[Ziemia Czerska|Ziemi Czerskiej]], powiatu czerskiego. Tworzył je przy pomocy organizacji cywilnej. Przez pewien czas ukrywał się na plebanii w Piasecznie, potem objął dowództwo oddziału po majorze Władysławie Turkiettym (Turkettym) obozującym w głębi lasów, w otoczonej mokradłami, trudno dostępnej kępie pod Rozniszewem, w widłach Pilicy i Wisły. W okolicznych wsiach zorganizował sieć wywiadowców i ściągał tu ochotników, z którymi urządzał m.in. wypady na magazyny solne w Magnuszewie, Ryczywole oraz do [[Warka|Warki]] lub do [[Nowe Miasto nad Pilicą|Nowego Miasta]], po czym wracał do obozowiska. Gdy zachodziła potrzeba, łączył swój oddział z oddziałem płka Dionizego Czachowskiego lub dowódcy oddziału Józefa Jankowskiego, zawsze jednak zachowywał swoją odrębność, co było czasem źródłem nieporozumień między nim a Czachowskim. Był człowiekiem spokojnym, zrównoważonym, lubianym przez powstańców. W walce z dużym talentem stosował partyzancką metodę walki, przyjętą od górali kaukaskich. Polegała ona na zaskakiwaniu nieprzyjaciela, który ciągnął przeciw niemu.

W kwietniu 1863 oddział Kononowicza liczył 546 powstańców i wciąż się rozrastał. Stoczył kilka potyczek, np. 25 marca pod [[Chynów|Chynowem]] walczył z kolumną ppłka Ustiużaninowa, której część zmusił do wycofania się do Radomia; 15 kwietnia wspólnie z oddziałem Czachowskiego i majora Faustyna Grylińskiego przeszedł przez Puszczę Kozienicką i zajął Grabowiec; 19 kwietnia oddział Kononowicza pod dowództwem Ludwika Michalskiego stoczył zwycięską potyczkę z trzykrotnie silniejszym nieprzyjacielem pod Grzybową Wolą koło Wąchocka; 20 kwietnia pod Wąchockiem zorganizował zasadzkę na kolumnę powracającą do Kielc, rozbił ją i wziął 180 karabinów; 22 kwietnia razem z Czachowskim stoczył zwycięską potyczkę pod Stefankowem; 4/5 maja pod Magnuszewem pokonał duży oddział nieprzyjacielski; 14 maja pod Rozniszewem rozbił ścigającą go kolumnę płka Ernrotha, posłaną z Radomia; 19 maja, aby odbić jeńców z potyczki pod Nową Wsią, zorganizował zasadzkę w lesie pod Chojnowem. W czasie, gdy oczekiwał na konwój ciągnący z Góry Kalwarii, od Piaseczna pojawiły się spieszące na pomoc gen. Mikołajowi J. Meller-Zakomelskiemu 2 szwadrony i 2 kompanie Leibgwardii pułku litewskiego, dowodzone przez płka Nisukiewicza. W potyczce obie strony poniosły straty (Polacy: 6 zabitych, 15 rannych, Rosjanie: 3 zabitych). Gen. Meller-Zakomelski pozbywszy się jeńców rozpoczął pościg za Kononowiczem, który 27 maja przeprawił się przez Pilicę w [[Warka|Warce]].

1 czerwca 1863 walczące oddziały spotkały się w lasach k. Grabowej Woli (8 km od Warki). Po krótkiej potyczce z przeważającymi siłami gen. Meller-Zakomelskiego, nie widząc możliwości przełamania okrążenia podzielił powstańców na mniejsze grupy. Po ponownym połączeniu się ich i będąc otoczonym, polecił zakopać broń, rozejść się i udać w nowy rejon koncentracji w Puszczy Kozienickiej. 2 czerwca podczas noclegu w Zawadach k. Jedlińska wraz z dwoma adiutantami: kpt. Edmundem Nałęcz-Sadowskim (lat 24) i podoficerem Feliksem Łabędzkim (lat 21), warszawianinem, uczniem Szkoły Głównej, został schwytany i odwieziony do [[Warka|Warki]]. Tu mocą wyroku sądu polowego z 4 czerwca, w święto Bożego Ciała, wszyscy trzej zostali publicznie rozstrzelani na nadpilickich błoniach. Podczas egzekucji zachowywał się godnie, czym wzbudził podziw mieszkańców Warki i wrogów. Na miejscu tym Oddział [[Ochotnicza Straż Pożarna w Warce|Ochotniczej Straży Pożarnej w Warce]] w 1927 usypał pamiątkowy kopiec, zwieńczony żelaznym krzyżem, wykonanym przez pracowników [[Fabryka Okuć Budowlanych braci Lubert w Warce|Fabryki Okuć Budowlanych]]. Prawdopodobnie tu spoczywają prochy powstańców.

W latach okupacji oddział partyzancki [[Gwardia Ludowa|Gwardii Ludowej]], Tadeusza Grunkiewicza, działający w okolicach Grabowa, przybrał imię płka Władysława Kononowicza. W setną rocznicę wybuchu powstania Prezydium Miejskiej Rady Narodowej w [[Warka|Warce]] nadało imię Kononowicza jednej z ulic w dzielnicy Ostrówek.

== Bibliografia ==

* Zofia Romanowska, ''Kononowicz Władysław'', [w:] ''Słownik wiedzy o Grójeckiem – zeszyt szósty'', Towarzystwo Literackie im. Adama Mickiewicza - oddział w Grójcu, 1997, s. 42-44 – na podstawie źródeł:
* „Czas” 1863, nr 1 32: 13 czerwca;
* „Wiadomości z pola walki” 1863, nr 13: 20 czerwca. Przedruk: ''Prasa tajna z lat 1863-1864'', Wrocław 1966, t. 1-2;
* Józef Chołodecki Białynia, ''Dowódcy oddziałów w powstaniu styczniowym'', Lwów 1907, s. 40-42;
* Leonard Ratajczyk, ''Kononowicz Władysław'', Polski Słownik Biograficzny, t. 13: 1968, s. 541-542;
* Jadwiga Borkowska, ''Raporty, protokoły i korespondencja burmistrza miasta Piaseczna i powiatu piaseczyńskiego'', Warszawa 1973;
* Witold Dąbkowski, ''Powstanie styczniowe w Puszczy Kozienickiej'', Warszawa 1974, s. 170-189;
* Aleksander Gajewski, ''W hołdzie bohaterom powstania styczniowego 1863 r.'', [w:] ''Powstanie styczniowe na Zachodnim Mazowszu''. Praca zbiorowa pod red. Anny Słoniowej, Warszawa 1987, s. 79-81.

[[Kategoria:Wojskowi]]
{{DEFAULTSORT:Kononowicz, Władysław}}

Władysław Kononowicz - Historia wersji