Tomasz Nocznicki - Historia wersji

Admin o 18:58, 15 lip 2024

2024-07-15T18:58:34Z

Admin o 16:46, 28 kwi 2024

2024-04-28T16:46:13Z

Admin o 21:23, 20 mar 2024

2024-03-20T21:23:08Z

Podgląd zmian

Admin o 21:11, 23 lut 2024

2024-02-23T21:11:51Z

← poprzednia wersja		Wersja z 23:11, 23 lut 2024
Linia 25:		Linia 25:

	== Linki zewnętrzne ==		== Linki zewnętrzne ==

			{{DEFAULTSORT:Nocznicki, Tomasz}}
			[[Kategoria:Rolnicy]]
			[[Kategoria:Politycy]]
			[[Kategoria:Działacze społeczni]]

Admin: Utworzono nową stronę "'''Tomasz Nocznicki''' (ur. 20 lub 28 grudnia 1862 w Warszawie, zm. 3 listopada 1944 w Słomnikach) – działacz ludowy, publicysta, propagator oświaty rolniczej, poseł i senator II Rzeczypospolitej. == Życiorys == Urodził się 20 grudnia 1862 r. z nieznanych rodziców. Wychowali go Karol Jóźwik i Magdalena z Plewaków, mieszkańcy grójeckiej wsi Czesinów (Cesinów) lub Jóźwików, rolników ze wsi Daszewice na Mazowszu. Przybrany ojciec nauczy…"

2023-11-18T13:14:32Z

Utworzono nową stronę "'''Tomasz Nocznicki''' (ur. 20 lub 28 grudnia 1862 w Warszawie, zm. 3 listopada 1944 w Słomnikach) – działacz ludowy, publicysta, propagator oświaty rolniczej, poseł i senator II Rzeczypospolitej. == Życiorys == Urodził się 20 grudnia 1862 r. z nieznanych rodziców. Wychowali go Karol Jóźwik i Magdalena z Plewaków, mieszkańcy grójeckiej wsi Czesinów (Cesinów) lub Jóźwików, rolników ze wsi Daszewice na Mazowszu. Przybrany ojciec nauczy…"

Nowa strona

'''Tomasz Nocznicki''' (ur. 20 lub 28 grudnia 1862 w Warszawie, zm. 3 listopada 1944 w Słomnikach) – działacz ludowy, publicysta, propagator oświaty rolniczej, poseł i senator II Rzeczypospolitej.

== Życiorys ==
Urodził się 20 grudnia 1862 r. z nieznanych rodziców. Wychowali go Karol Jóźwik i Magdalena z Plewaków, mieszkańcy grójeckiej wsi Czesinów ([[Cesinów]]) lub Jóźwików, rolników ze wsi [[Daszewice]] na Mazowszu.

Przybrany ojciec nauczył go czytać, a następnie posłał do szkoły elementarnej w [[Lipie|Lipiu]]. Chodził tam przez dwie zimy (1870-1872). Na tym w zasadzie skończyła się jego szkolna nauka. Wszystko, co potem osiągnął, zdobył drogą żmudnego, lecz nieustannego samouctwa. Duży wpływ na ukształtowanie się osobowości Nocznickiego miał również jego nauczyciel ze szkoły Kazimierz Dzierzbicki oraz proboszcz parafii Belsk Duży ksiądz [[Roch Wójcicki]], który umożliwił chłopcu korzystanie z parafialnej biblioteki.

Po śmierci opiekunów Nocznicki poszedł na służbę do majątku [[Głudna]]. Był tam pastuchem, potem pomocnikiem fornala. W [[Grójec|Grójcu]] pracował u inżyniera drogowego jako woźnica. Zwolniony z powodu choroby znalazł zatrudnienie u naczelnika poczty.

W 1882 r. ożenił się z Franciszką Piasek, ubogą dziewczyną z okolic [[Grójec|Grójca]]. Rok później został wcielony na 5 lat do armii carskiej. Służył w 35 brygadzie artylerii pieszej w Rostowie (gubernia jarosławska), gdzie uzyskał stopień podoficera. Zwolniony z wojska wrócił w rodzinne strony. Początkowo pracował w jednostce wojskowej stacjonującej w Grójcu, a od 1891 r. był zatrudniony jako kierownik i bufetowy miejscowego klubu towarzyskiego, założonego przez polsko-rosyjską inteligencję urzędniczą. W 1894 r. przeniósł się do [[Karolew|Karolewa]], gdzie założył sklep. Po pożarze domu i sklepu przeprowadził się do [[Belsk Duży|Belska Dużego]], gdzie ponownie uruchomił sklep. Prowadził go do 1908 r.

To właśnie w Belsku Dużym Nocznicki rozwinął swoją działalność społeczną. Tu nawiązał kontakt z Maksymilianem Malinowskim – redaktorem i założycielem czasopisma „Zorza”, na łamach którego zaczął publikować swoje listy i korespondencje. W 1902 r., wraz z Ludwikiem Górskim, założył spółkę dla wspólnych zakupów oraz został współzałożycielem spółdzielczej maślarni (mleczarni). W latach 1904-1906 był członkiem Towarzystwa Oświaty Narodowej oraz Ligi Narodowej. Popularyzował wśród chłopów czytelnictwo prasy, kolportował zabronione pisma. Na prośbę Towarzystwa Popierania Przemysłu Ludowego zbierał w powiecie grójeckim wiadomości o twórcach i twórczości ludowej np. o tkaczach. Jego działalność zwróciła uwagę władz carskich. W 1906 r. został aresztowany i przez 7 tygodni był więziony w Grójcu. Jednak ani aresztowanie, ani ciężka choroba nie zniechęciły go. Po powrocie do domu oraz do zdrowia dołączył do grona założycieli nowego czasopisma „Zaranie”, przeznaczonego dla mieszkańców wsi. Od 1907 r. regularnie zamieszczał w nim swoje artykuły. Nabył 12-morgowe gospodarstwo w [[Lipie|Lipiu]] pod [[Grójec|Grójcem]] i z dumą donosił czytelnikom „Zarania”, że jest już rolnikiem. Jedną z pierwszych inwestycji jakie poczynił Nocznicki w swym gospodarstwie, było założenie 2-hektarowego sadu. W 1908 r. został prezesem Koła Rolniczego im. Stanisława Staszica w Belsku Dużym, a w następnym roku stanął na czele Zarządu Głównego tego stowarzyszenia (prezesem Towarzystwa Kółek Rolniczych im. Stanisława Staszica był do 1914 r.). Prezesowanie Staszicowskim Kołom Rolniczym i publikacje w „Zaraniu” wywołały gwałtowny atak ze strony ziemian oraz duchowieństwa.

W czasie I wojny światowej Nocznicki rozwinął aktywną działalność polityczną. W latach 1915-1917 był członkiem Centralnego Komitetu Narodowego, od 14 stycznia do 30 czerwca 1917 r. pracował w Komisji Sejmowo-Konstytucyjnej przy Radzie Departamentu Spraw Wewnętrznych będącej agendą Tymczasowej Rady Stanu. Uczestniczył też w pracach Polskiej Organizacji Narodowej. W 1915 r. wspólnie ze Stanisławem Osieckim, Klemensem Pawlikowskim i pisarką Marią Dąbrowską współorganizował Polskie Stronnictwo Ludowe. Został jego pierwszym prezesem (1915-1918) oraz wydawcą i redaktorem bardzo popularnego na wsi organu prasowego partii pt. „Wyzwolenie”. W latach 1918-1923 oraz 1929-1931 pełnił funkcję wiceprezesa PSL „Wyzwolenie”, a w latach 1923-1929 był członkiem Zarządu Głównego.

Jednocześnie, po odzyskaniu niepodległości, został ministrem bez teki w Tymczasowym Rządzie Ludowym Republiki Polskiej Ignacego Daszyńskiego, a następnie w rządzie Jędrzeja Moraczewskiego. Jego lewicowe poglądy, niechęć do niego ziemiaństwa, kleru i Narodowej Demokracji sprawiły, że przegrał wybory do Sejmu Ustawodawczego w 1919 r. W latach 1922-1927 został posłem na Sejm I kadencji z listy PSL „Wyzwolenie”, a w latach 1928-1930 senatorem Senatu II kadencji. Zaangażował się w obronę aresztowanych przywódców Centrolewu. W 1930 r. przeniósł się do Warszawy. Gdy w 1931 r. utworzono Stronnictwo Ludowe, został jego członkiem. Po 1935 r. odsunął się od działalności publicznej i rozpoczął pracę w różnych organizacjach społecznych, np. w Warszawskiej Spółdzielni Mieszkaniowej. W czasie okupacji wiek i choroba nie pozwoliły mu uczestniczyć w konspiracji. W jego mieszkaniu odbywały się tajne komplety. Po upadku Powstania Warszawskiego, wraz z ludnością Żoliborza, został wysiedlony. Zatrzymał się w Słomnikach pod Krakowem, gdzie zmarł w 1944 r. i został pochowany. W 1947 r. staraniem władz naczelnych Stronnictwa Ludowego został ekshumowany i pochowany na cmentarzu w [[Lipie|Lipiu]].

Przez całe życie Tomasz Nocznicki nie rozstawał się z książkami. Był zapalonym bibliofilem. Systematycznie bez względu na sytuację materialną, kupował książki. Jego zbiór w latach 30-tych liczył ok. 5000 pozycji. Była to literatura polska i europejska, powieści, poezje, dramaty, a także prace z zakresu historii, filozofii, socjologii, ekonomii, etnografii, prawa, religii. Z czasem Nocznicki zaczął udostępniać swój księgozbiór innym osobom. Jego biblioteka była pierwszą większą, starannie dobraną, na poły publiczną bezpłatną biblioteką w Grójeckiem. Potem zbiór został przeniesiony do Warszawy. W 1939 r. część książek spłonęła. Po wojnie część ocalałego księgozbioru trafiła do tworzącej się Wyższej Szkoły Rolniczej w Łodzi. Dziś reszta księgozbioru znajduje się w Bibliotece Sejmowej, zaś roczniki „Wyzwolenia” są w Bibliotece Publicznej m. st. Warszawy.

Tomasz Nocznicki był też człowiekiem pióra. W ciągu swego długiego życia napisał ponad 2 tys. artykułów drukowanych na łamach kilkudziesięciu czasopism, np. cykl artykułów „Ziemia dla ludu, władza dla ludu”, w których domagał się radykalnej zmiany położenia materialnego mieszkańców wsi (1920). Opublikował kilka broszur, m.in. „Sprawa przyszłości ludu rolnego Polski” (1919), „O „Zaraniu” i zaraniarzach” (1927) oraz pamiętniki „Moje wspomnienia z ubiegłego życia” (1947). W publicystyce wiele miejsca poświęcił zwalczaniu pijaństwa, propagował budowę szkół na wsi, zakładanie kółek rolniczych, w II RP domagał się oświaty i ziemi dla chłopów, krytykował stosunki panujące na wsi, zwalczał duchowieństwo, partie prawicowe, wspierał opozycję centrową, propagował spółdzielczość, bronił zasad demokracji. W czasie choroby w 1907 r. zaczął pisać wiersze i czynił to odtąd przez całe życie. Większość z nich ma charakter okazjonalny, okolicznościowo-autobiograficzny. Są one rozproszone po wielu czasopismach.

== Przypisy ==

== Bibliografia ==

== Linki zewnętrzne ==

← poprzednia wersja		Wersja z 18:46, 28 kwi 2024
Linia 4:		Linia 4:
	Urodził się 20 grudnia 1862 r. z nieznanych rodziców. Od niemowlęctwa wychowali go Karol Jóźwik i Magdalena z Plewaków, mieszkańcy grójeckiej wsi Czesinów ([[Cesinów]]) lub Jóźwików, rolników ze wsi [[Daszewice]] na Mazowszu.		Urodził się 20 grudnia 1862 r. z nieznanych rodziców. Od niemowlęctwa wychowali go Karol Jóźwik i Magdalena z Plewaków, mieszkańcy grójeckiej wsi Czesinów ([[Cesinów]]) lub Jóźwików, rolników ze wsi [[Daszewice]] na Mazowszu.

	Przybrany ojciec, jedyny piśmienny wieśniak w okolicy, nauczył go czytać (z ośmiostronicowego elementarza zakupionego na targu w Grójcu), a następnie posłał do szkoły elementarnej w [[Lipie\|Lipiu]], mieszczącej się w poklasztornym budynku karmelitów. Chodził tam przez dwie zimy (~~1870-1872~~). Na tym w zasadzie skończyła się jego szkolna nauka. Wszystko, co potem osiągnął, zdobył drogą żmudnego, lecz nieustannego samouctwa. Duży wpływ na ukształtowanie się osobowości Nocznickiego miał również jego nauczyciel ze szkoły, Kazimierz Dzierzbicki, patriota i demokrata, oraz ksiądz [[Roch Wójcicki]] (proboszcz parafii Belsk Duży w latach ~~1858-1883~~), który umożliwił chłopcu korzystanie z parafialnej biblioteki.		Przybrany ojciec, jedyny piśmienny wieśniak w okolicy, nauczył go czytać (z ośmiostronicowego elementarza zakupionego na targu w [[Grójec\|Grójcu]]), a następnie posłał do szkoły elementarnej w [[Lipie\|Lipiu]], mieszczącej się w poklasztornym budynku karmelitów. Chodził tam przez dwie zimy (1870–1872). Na tym w zasadzie skończyła się jego szkolna nauka. Wszystko, co potem osiągnął, zdobył drogą żmudnego, lecz nieustannego samouctwa. Duży wpływ na ukształtowanie się osobowości Nocznickiego miał również jego nauczyciel ze szkoły, Kazimierz Dzierzbicki, patriota i demokrata, oraz ksiądz [[Roch Wójcicki]] (proboszcz parafii Belsk Duży w latach 1858–1883), który umożliwił chłopcu korzystanie z parafialnej biblioteki.

	Po śmierci przybranych rodziców (matki w 1873 i ojca w 1877) Nocznicki poszedł na służbę do majątku [[Głudna]]. Był tam pastuchem, potem pomocnikiem fornala. W [[Grójec\|Grójcu]] pracował u inżyniera drogowego jako woźnica. Zwolniony z powodu choroby znalazł zatrudnienie jako woźnica miejscowej poczty.		Po śmierci przybranych rodziców (matki w 1873 i ojca w 1877) Nocznicki poszedł na służbę do majątku [[Głudna]]. Był tam pastuchem, potem pomocnikiem fornala. W [[Grójec\|Grójcu]] pracował u inżyniera drogowego jako woźnica. Zwolniony z powodu choroby znalazł zatrudnienie jako woźnica miejscowej poczty.
Linia 12:		Linia 12:
	● ''Więcej w osobnym artykule: [[Biblioteka Tomasza Nocznickiego]].''		● ''Więcej w osobnym artykule: [[Biblioteka Tomasza Nocznickiego]].''

	7 lutego 1882 r. ożenił się z Franciszką Gwiazdą ze wsi [[Karolew]] pod [[Grójec\|Grójcem]] (zm. 1934). Rok później został wcielony na 5 lat do armii carskiej. Służył w 35. brygadzie artylerii pieszej w Rostowie (gubernia jarosławska). Ze służby uwolniono go w stopniu starszego podoficera w 1886. Zwolniony z wojska wrócił w rodzinne strony. Nie znalazłszy pracy w Grójcu wstąpił do wojska stacjonującego w tym mieście jako nadterminowy instruktor 4 baterii 6 brygady (~~1886-1891~~), a od 1891 r. był zatrudniony jako kierownik i bufetowy miejscowego klubu towarzyskiego, założonego przez polsko-rosyjską inteligencję urzędniczą. W styczniu 1894 r. przeniósł się do [[Karolew\|Karolewa]], gdzie założył sklep. Po dość tajemniczym pożarze domu i sklepu w 1895 r. przeprowadził się do [[Belsk Duży\|Belska Dużego]], gdzie ponownie uruchomił sklep. Prowadził go do 1908 r.		7 lutego 1882 r. ożenił się z Franciszką Gwiazdą ze wsi [[Karolew]] pod [[Grójec\|Grójcem]] (zm. 1934). Rok później został wcielony na 5 lat do armii carskiej. Służył w 35. brygadzie artylerii pieszej w Rostowie (gubernia jarosławska). Ze służby uwolniono go w stopniu starszego podoficera w 1886. Zwolniony z wojska wrócił w rodzinne strony. Nie znalazłszy pracy w Grójcu wstąpił do wojska stacjonującego w tym mieście jako nadterminowy instruktor 4 baterii 6 brygady (1886–1891), a od 1891 r. był zatrudniony jako kierownik i bufetowy miejscowego klubu towarzyskiego, założonego przez polsko-rosyjską inteligencję urzędniczą. W styczniu 1894 r. przeniósł się do [[Karolew\|Karolewa]], gdzie założył sklep. Po dość tajemniczym pożarze domu i sklepu w 1895 r. przeprowadził się do [[Belsk Duży\|Belska Dużego]], gdzie ponownie uruchomił sklep. Prowadził go do 1908 r.

	To właśnie w Belsku Dużym Nocznicki rozwinął swoją działalność społeczną. Tu nawiązał kontakt z Maksymilianem Malinowskim – redaktorem i założycielem czasopisma „Zorza”, na łamach którego zaczął publikować swoje listy i korespondencje. W 1902 r., wraz z [[Ludwik Górski\|Ludwikiem Górskim]], założył spółkę dla wspólnych zakupów oraz został współzałożycielem spółdzielczej maślarni (mleczarni). W latach 1904-1906 był członkiem Towarzystwa Oświaty Narodowej oraz Ligi Narodowej. Popularyzował wśród chłopów czytelnictwo prasy (m.in. „Zorzy”), kolportował zabronione pisma. Tajny punkt kolportażu tych pism (m.in. „Polaka”) znajdował się w jego sklepie. W 1905 roku, na prośbę Towarzystwa Popierania Przemysłu Ludowego zbierał w powiecie grójeckim wiadomości o twórcach i twórczości ludowej np. o tkaczach. Jego działalność zwróciła uwagę władz carskich, w tym policji, która kilkakrotnie przeprowadzała rewizję w jego mieszkaniu i w sklepie.		To właśnie w Belsku Dużym Nocznicki rozwinął swoją działalność społeczną. Tu nawiązał kontakt z Maksymilianem Malinowskim – redaktorem i założycielem czasopisma „Zorza”, na łamach którego zaczął publikować swoje listy i korespondencje. W 1902 r., wraz z [[Ludwik Górski\|Ludwikiem Górskim]], założył spółkę dla wspólnych zakupów oraz został współzałożycielem spółdzielczej maślarni (mleczarni). W latach 1904-1906 był członkiem Towarzystwa Oświaty Narodowej oraz Ligi Narodowej. Popularyzował wśród chłopów czytelnictwo prasy (m.in. „Zorzy”), kolportował zabronione pisma. Tajny punkt kolportażu tych pism (m.in. „Polaka”) znajdował się w jego sklepie. W 1905 roku, na prośbę Towarzystwa Popierania Przemysłu Ludowego zbierał w powiecie grójeckim wiadomości o twórcach i twórczości ludowej np. o tkaczach. Jego działalność zwróciła uwagę władz carskich, w tym policji, która kilkakrotnie przeprowadzała rewizję w jego mieszkaniu i w sklepie.

	17 grudnia 1905 na zjeździe działaczy wiejskich zorganizowanym przez endecję (w Warszawie) wygłosił przemówienie pełne solidaryzmu narodowego. W tym samym roku zaproponował zgromadzeniu gminy Belsk podjęcie uchwały, postulującej wprowadzenie języka polskiego do szkół, sądów i urzędów oraz domagającej się zorganizowania samoobrony wsi przed nocnymi napadami kryminalistów (tzw. „pobytowców”, „pobytnioków”), tzn. ludzi, którzy karnie skazywani byli na czasowy, przymusowy pobyt w okolicach Grójca. Jako inicjator tej uchwały został w 1906 roku aresztowany i przez 7 tygodni (od stycznia do marca) był więziony w Grójcu. Jednak ani aresztowanie, ani ciężka choroba nie zniechęciły go.		17 grudnia 1905 na zjeździe działaczy wiejskich zorganizowanym przez endecję (w Warszawie) wygłosił przemówienie pełne solidaryzmu narodowego. W tym samym roku zaproponował zgromadzeniu gminy Belsk podjęcie uchwały, postulującej wprowadzenie języka polskiego do szkół, sądów i urzędów oraz domagającej się zorganizowania samoobrony wsi przed nocnymi napadami kryminalistów (tzw. „pobytowców”, „pobytnioków”), tzn. ludzi, którzy karnie skazywani byli na czasowy, przymusowy pobyt w okolicach [[Grójec\|Grójca]]. Jako inicjator tej uchwały został w 1906 roku aresztowany i przez 7 tygodni (od stycznia do marca) był więziony w Grójcu. Jednak ani aresztowanie, ani ciężka choroba nie zniechęciły go.

	Po powrocie do domu oraz do zdrowia dołączył do grona założycieli nowego czasopisma „Zaranie”, przeznaczonego dla mieszkańców wsi; tytuł pisma zaproponował Nocznicki i od pierwszego numeru (28 listopada 1907) zamieszczał w nim swoje korespondencje i problemowe artykuły.		Po powrocie do domu oraz do zdrowia dołączył do grona założycieli nowego czasopisma „Zaranie”, przeznaczonego dla mieszkańców wsi; tytuł pisma zaproponował Nocznicki i od pierwszego numeru (28 listopada 1907) zamieszczał w nim swoje korespondencje i problemowe artykuły.

	W 1907 kupił w Lipiu domek i dwie morgi ziemi, a w lutym 1908 - 10 mórg z parcelowanego majątku Lipie we wsi Sakówka. 1 lipca tego roku przeniósł się do Lipia i zajął uprawą ziemi a także wzmożoną działalnością społeczną i polityczną. W 1908 r. został prezesem [[Koło Rolnicze im. Stanisława Staszica w Belsku Dużym\|Koła Rolniczego im. Stanisława Staszica w Belsku Dużym]], a w następnym roku stanął na czele Zarządu Głównego tego stowarzyszenia (prezesem Towarzystwa Kółek Rolniczych im. Stanisława Staszica był do 1914 r.). Popierał zakładanie szkół rolniczych, inicjował wycieczki krajoznawcze. Był też współorganizatorem i wiceprezesem nowo powstałego Towarzystwa Wstrzemięźliwości „Trzeźwość” w Warszawie (od 1911), które zwalczało alkoholizm na wsi. [[Karol Klimek]], współorganizator i w latach 1912-1918 przewodniczący tajnej Organizacji Nauczycieli Niepodległościowych (ONN) świadczy, że z J. Wybrańcem, nauczycielem szkoły elementarnej w Lipiu, działaczem ONN, Nocznicki kolportował ulotki tej organizacji na terenie powiatu grójeckiego.		W 1907 kupił w Lipiu domek i dwie morgi ziemi, a w lutym 1908 - 10 mórg z parcelowanego majątku Lipie we wsi [[Sakówka]]. 1 lipca tego roku przeniósł się do Lipia i zajął uprawą ziemi a także wzmożoną działalnością społeczną i polityczną. W 1908 r. został prezesem [[Koło Rolnicze im. Stanisława Staszica w Belsku Dużym\|Koła Rolniczego im. Stanisława Staszica w Belsku Dużym]], a w następnym roku stanął na czele Zarządu Głównego tego stowarzyszenia (prezesem Towarzystwa Kółek Rolniczych im. Stanisława Staszica był do 1914 r.). Popierał zakładanie szkół rolniczych, inicjował wycieczki krajoznawcze. Był też współorganizatorem i wiceprezesem nowo powstałego Towarzystwa Wstrzemięźliwości „Trzeźwość” w Warszawie (od 1911), które zwalczało alkoholizm na wsi. [[Karol Klimek]], współorganizator i w latach 1912-1918 przewodniczący tajnej Organizacji Nauczycieli Niepodległościowych (ONN) świadczy, że z J. Wybrańcem, nauczycielem szkoły elementarnej w Lipiu, działaczem ONN, Nocznicki kolportował ulotki tej organizacji na terenie [[Powiat grójecki\|powiatu grójeckiego]].

	Prezesowanie Staszicowskim Kołom Rolniczym i publikacje w „Zaraniu” wywołały gwałtowny atak ze strony ziemian oraz duchowieństwa, np. proboszczów w Belsku (Franciszek Grabowski, Mieczysław Gruchalski) i Lipiu (Majewski), co znalazło wyraz w ówczesnej prasie (np. „Rola" 1909, nr 8; „Zaranie" 1909 nr 8, 9).		Prezesowanie Staszicowskim Kołom Rolniczym i publikacje w „Zaraniu” wywołały gwałtowny atak ze strony ziemian oraz duchowieństwa, np. proboszczów w Belsku (Franciszek Grabowski, Mieczysław Gruchalski) i Lipiu (Majewski), co znalazło wyraz w ówczesnej prasie (np. „Rola" 1909, nr 8; „Zaranie" 1909 nr 8, 9).

	Poglądy jego ewoluowały od tych, które ukształtował sobie pod wpływem Narodowej Demokracji ku głoszonym przez Związek Młodej Polski Ludowej, [[ruch siewbiarski]], [[ruch zaraniarski]]. W 1913 Nocznicki nielegalnie wyjechał do Galicji (był w Krakowie i we Lwowie); utrzymywał bliskie kontakty z tamtejszymi działaczami ludowymi i niepodległościowymi.		Poglądy jego ewoluowały od tych, które ukształtował sobie pod wpływem Narodowej Demokracji ku głoszonym przez Związek Młodej Polski Ludowej, [[ruch siewbiarski]], [[Zaraniarze\|ruch zaraniarski]]. W 1913 Nocznicki nielegalnie wyjechał do Galicji (był w Krakowie i we Lwowie); utrzymywał bliskie kontakty z tamtejszymi działaczami ludowymi i niepodległościowymi.

	W czasie I wojny światowej Nocznicki rozwinął aktywną działalność polityczną. W czasie działań wojennych w Lipiu spłonął dom i budynki gospodarcze Nocznickiego (19 lipca 1915). W latach 1915-1917 był członkiem Centralnego Komitetu Narodowego i organizatorem takiego Komitetu w gminie Lipie: od 14 stycznia do 30 czerwca 1917 r. pracował w Komisji Sejmowo-Konstytucyjnej przy Radzie Departamentu Spraw Wewnętrznych będącej agendą Tymczasowej Rady Stanu. Uczestniczył też w pracach [[Polska Organizacja Narodowa\|Polskiej Organizacji Narodowej]]. W 1915 r. wspólnie ze Stanisławem Osieckim, Klemensem Pawlikowskim i pisarką Marią Dąbrowską współorganizował Polskie Stronnictwo Ludowe „Wyzwolenie”. Został jego pierwszym prezesem (1915-1918) oraz wydawcą i redaktorem bardzo popularnego na wsi organu prasowego partii pt. „Wyzwolenie”. W pierwszym numerze (23 grudnia 1916) opublikował odezwę żądającą Polski niepodległej, ludowej, z własnym sejmem, rządem i wojskiem. W 1915 zaniedbując osobiste interesy jeździł po kraju, nawiązywał ponownie kontakty z zaraniarzami zerwane po ich aresztowaniu. W końcu grudnia 1915 powrócił do Lipia, zajął się odbudową spalonego domu i zabudowań gospodarczych. W latach 1918-1923 oraz 1929-1931 pełnił funkcję wiceprezesa PSL „Wyzwolenie”, a w latach 1923-1929 był członkiem Zarządu Głównego.		W czasie I wojny światowej Nocznicki rozwinął aktywną działalność polityczną. W czasie działań wojennych w Lipiu spłonął dom i budynki gospodarcze Nocznickiego (19 lipca 1915). W latach 1915-1917 był członkiem Centralnego Komitetu Narodowego i organizatorem takiego Komitetu w gminie Lipie: od 14 stycznia do 30 czerwca 1917 r. pracował w Komisji Sejmowo-Konstytucyjnej przy Radzie Departamentu Spraw Wewnętrznych będącej agendą Tymczasowej Rady Stanu. Uczestniczył też w pracach [[Polska Organizacja Narodowa\|Polskiej Organizacji Narodowej]]. W 1915 r. wspólnie ze Stanisławem Osieckim, Klemensem Pawlikowskim i pisarką Marią Dąbrowską współorganizował Polskie Stronnictwo Ludowe „Wyzwolenie”. Został jego pierwszym prezesem (1915-1918) oraz wydawcą i redaktorem bardzo popularnego na wsi organu prasowego partii pt. „Wyzwolenie”. W pierwszym numerze (23 grudnia 1916) opublikował odezwę żądającą Polski niepodległej, ludowej, z własnym sejmem, rządem i wojskiem. W 1915 zaniedbując osobiste interesy jeździł po kraju, nawiązywał ponownie kontakty z [[Zaraniarze\|zaraniarzami]] zerwane po ich aresztowaniu. W końcu grudnia 1915 powrócił do Lipia, zajął się odbudową spalonego domu i zabudowań gospodarczych. W latach 1918-1923 oraz 1929-1931 pełnił funkcję wiceprezesa PSL „Wyzwolenie”, a w latach 1923-1929 był członkiem Zarządu Głównego.

	Jednocześnie, po odzyskaniu niepodległości, został ministrem bez teki w Tymczasowym Rządzie Ludowym Republiki Polskiej Ignacego Daszyńskiego (Lublin 7-17 listopada 1918), a następnie w rządzie Jędrzeja Moraczewskiego (17 listopada 1918-16 stycznia 1919). Jego lewicowe poglądy, niechęć do niego ziemiaństwa, kleru i Narodowej Demokracji sprawiły, że przegrał wybory do Sejmu Ustawodawczego w 1919 r.		Jednocześnie, po odzyskaniu niepodległości, został ministrem bez teki w Tymczasowym Rządzie Ludowym Republiki Polskiej Ignacego Daszyńskiego (Lublin 7-17 listopada 1918), a następnie w rządzie Jędrzeja Moraczewskiego (17 listopada 1918-16 stycznia 1919). Jego lewicowe poglądy, niechęć do niego ziemiaństwa, kleru i Narodowej Demokracji sprawiły, że przegrał wybory do Sejmu Ustawodawczego w 1919 r.
Linia 57:		Linia 57:

	== Bibliografia ==		== Bibliografia ==

	~~== Linki zewnętrzne ==~~

	{{DEFAULTSORT:Nocznicki, Tomasz}}		{{DEFAULTSORT:Nocznicki, Tomasz}}