Tajna Organizacja Nauczycielska - Historia wersji

Admin o 19:58, 12 sie 2024

2024-08-12T19:58:44Z

← poprzednia wersja		Wersja z 21:58, 12 sie 2024
Linia 1:		Linia 1:
	'''Tajna Organizacja Nauczycielska''' – konspiracyjny kryptonim [[Związek Nauczycielstwa Polskiego\|Związku Nauczycielstwa Polskiego]], przyjęty w październiku 1939. Aby nie ujawniać środowiska społecznego w przypadku zdekonspirowania organizacji treść jego rozszyfrowywano także jako: Towarzystwo Oświatowo-Niepodległościowe lub Tajna Organizacja Narodowa. TON zajmował się głównie organizowaniem [[Tajne nauczanie\|~~tajnego nauczania~~]], które prowadził w porozumieniu z innymi międzywojennymi organizacjami nauczycielskimi skupionymi w Międzystowarzyszeniowej Komisji Porozumiewawczej Organizacji i Stowarzyszeń Nauczycielskich powołanej 8 grudnia 1939. W skład jej weszli przedstawiciele: Towarzystwa Nauczycieli Szkół Średnich i Wyższych, Stowarzyszenia Chrześcijańsko-Narodowego Nauczycielstwa Szkół Powszechnych, Stowarzyszenia Nauczycieli Szkół Zawodowych, Stowarzyszenia Dyrektorów Szkół Średnich, Prywatnych i Samorządowych.		'''Tajna Organizacja Nauczycielska''' – konspiracyjny kryptonim [[Związek Nauczycielstwa Polskiego\|Związku Nauczycielstwa Polskiego]], przyjęty w październiku 1939. Aby nie ujawniać środowiska społecznego w przypadku zdekonspirowania organizacji treść jego rozszyfrowywano także jako: Towarzystwo Oświatowo-Niepodległościowe lub Tajna Organizacja Narodowa. TON zajmował się głównie organizowaniem tajnego nauczania (w zakresie [[Tajne nauczanie w zakresie szkoły podstawowej (1939–1945)\|szkoły podstawowej]] i [[Tajne nauczanie w zakresie szkoły średniej (1939–1945)\|szkoły średniej]]), które prowadził w porozumieniu z innymi międzywojennymi organizacjami nauczycielskimi skupionymi w Międzystowarzyszeniowej Komisji Porozumiewawczej Organizacji i Stowarzyszeń Nauczycielskich powołanej 8 grudnia 1939. W skład jej weszli przedstawiciele: Towarzystwa Nauczycieli Szkół Średnich i Wyższych, Stowarzyszenia Chrześcijańsko-Narodowego Nauczycielstwa Szkół Powszechnych, Stowarzyszenia Nauczycieli Szkół Zawodowych, Stowarzyszenia Dyrektorów Szkół Średnich, Prywatnych i Samorządowych.

	TON spełnił w Komisji rolę wiodącą w inicjowaniu, programowaniu i realizowaniu zadań oświatowych. Zajmował się opracowywaniem i rozpowszechnianiem instrukcji programowo-oświatowych, kolportażem podręczników szkolnych i tajnych broszur oświatowych, udzielaniem różnorodnej pomocy nauczycielom i ich rodzinom, m.in. wysiedlonym z zachodniej części Polski, ofiarom wojny i terroru. Fundusze na ten cel pochodziły z dobrowolnego opodatkowania się pracujących w szkole jawnej i tajnej (2-5% wynagrodzenia). Początkowo przyjęto piątkowy system organizacji, które powoływano odgórnie, a więc centrala powoływała okręgowe, a te powiatowe, powiatowe zaś – gminne.		TON spełnił w Komisji rolę wiodącą w inicjowaniu, programowaniu i realizowaniu zadań oświatowych. Zajmował się opracowywaniem i rozpowszechnianiem instrukcji programowo-oświatowych, kolportażem podręczników szkolnych i tajnych broszur oświatowych, udzielaniem różnorodnej pomocy nauczycielom i ich rodzinom, m.in. wysiedlonym z zachodniej części Polski, ofiarom wojny i terroru. Fundusze na ten cel pochodziły z dobrowolnego opodatkowania się pracujących w szkole jawnej i tajnej (2-5% wynagrodzenia). Początkowo przyjęto piątkowy system organizacji, które powoływano odgórnie, a więc centrala powoływała okręgowe, a te powiatowe, powiatowe zaś – gminne.

	W skład powiatowego kierownictwa Tajnej Organizacji Nauczycielskiej w [[Grójec\|Grójcu]] wchodzili: [[Władysław Janus]] („Jawor”, „Wrzos”) – prezes; w czasie okupacji kierownik [[Szkoła Powszechna nr 2 w Warce\|Szkoły Powszechnej nr 2 w Warce]], członek ZWZ, a potem [[Armia Krajowa\|Armii Krajowej]], kierownik Biura Informacji i Propagandy w komendzie [[Ośrodek IV ZWZ-AK Warka\|IV Ośrodka ZWZ/AK (Warka)]]; [[Kazimierz Lewkowski]] („Mat”, „Matkowski”) – organizacja i nadzór [[Tajne nauczanie w zakresie szkoły średniej\|tajnego nauczania w zakresie szkoły średniej]]; przed 1 września 1939 – nauczyciel matematyki w [[Gimnazjum i Liceum Sejmiku Powiatowego w Grójcu]], w latach okupacji członek ZWZ/AK, członek [[Powiatowa Delegatura Rządu RP na Kraj\|Powiatowej Delegatury Rządu RP na Kraj]], szef Kierownictwa [[Akcja Oporu Cywilnego\|Akcji Oporu Cywilnego]]; [[Bronisław Starczewski]] – organizacja i nadzór tajnego nauczania w zakresie szkoły powszechnej; kierownik Szkoły Powszechnej nr 2 w Grójcu, członek ZWZ/AK; Ignacy Grzywacz („Siejba”) – zabezpieczenie przed zniszczeniem księgozbiorów polskich; w Iatach 1932–1945 kierownik szkoły w [[Coniew\|Coniewie]] k. [[Czersk\|Czerska]], w czasie okupacji członek ZWZ/AK, od połowy 1943 dowódca VIII plutonu AK w [[Czersk\|Czersku]]; członkowie: [[Wincenty Ziemacki]], w czasie okupacji inspektor szkolny; [[Władysław Kołodziejek]] – w latach okupacji kierownik [[Publiczna Szkoła Podstawowa im. Władysława Rosłońca w Przybyszewie\|Szkoły Powszechnej w Przybyszewie]], członek ZWZ/AK.		== Organizacja TON na terenie powiatu grójeckiego ==
			W skład powiatowego kierownictwa Tajnej Organizacji Nauczycielskiej w [[Grójec\|Grójcu]] wchodzili:

			* [[Władysław Janus]] („Jawor”, „Wrzos”) – prezes; w czasie okupacji kierownik [[Szkoła Powszechna nr 2 w Warce\|Szkoły Powszechnej nr 2 w Warce]], członek ZWZ, a potem [[Armia Krajowa\|Armii Krajowej]], kierownik Biura Informacji i Propagandy w komendzie [[Ośrodek IV ZWZ-AK Warka\|IV Ośrodka ZWZ/AK (Warka)]];
			* [[Kazimierz Lewkowski]] („Mat”, „Matkowski”) – organizacja i nadzór [[Tajne nauczanie w zakresie szkoły średniej (1939–1945)\|tajnego nauczania w zakresie szkoły średniej]]; przed 1 września 1939 – nauczyciel matematyki w [[Gimnazjum i Liceum Sejmiku Powiatowego w Grójcu]], w latach okupacji członek ZWZ/AK, członek [[Powiatowa Delegatura Rządu RP na Kraj\|Powiatowej Delegatury Rządu RP na Kraj]], szef Kierownictwa [[Akcja Oporu Cywilnego\|Akcji Oporu Cywilnego]];
			* [[Bronisław Starczewski]] – organizacja i nadzór [[Tajne nauczanie w zakresie szkoły podstawowej (1939–1945)\|tajnego nauczania w zakresie szkoły powszechnej]]; kierownik [[Publiczna Szkoła Powszechna nr 2 w Grójcu\|Szkoły Powszechnej nr 2 w Grójcu]], członek ZWZ/AK;
			* Ignacy Grzywacz („Siejba”) – zabezpieczenie przed zniszczeniem księgozbiorów polskich; w Iatach 1932–1945 kierownik szkoły w [[Coniew\|Coniewie]] k. [[Czersk\|Czerska]], w czasie okupacji członek ZWZ/AK, od połowy 1943 dowódca VIII plutonu AK w [[Czersk\|Czersku]];
			* członkowie: [[Wincenty Ziemacki]], w czasie okupacji inspektor szkolny; [[Władysław Kołodziejek]] – w latach okupacji kierownik [[Publiczna Szkoła Podstawowa im. Władysława Rosłońca w Przybyszewie\|Szkoły Powszechnej w Przybyszewie]], członek ZWZ/AK.

	Spotkania powiatowego kierownictwa TON odbywały się w różnych mieszkaniach, zwykle raz w miesiącu, w razie potrzeby częściej, m.in. u [[Wincenty Ziemacki\|Wincentego Ziemackiego]] (Poświętne 5). Łączność wewnętrzną Tajnej Organizacji Nauczycielskiej w powiecie utrzymywał za pośrednictwem skrzynek (punktów) kontaktowych, w których łącznicy składali sprawozdania, meldunki, odbierali instrukcje, niekiedy pieniądze. Jedna z nich znajdowała się w sklepie spożywczym Marii Lewkowskiej („Anna”), żony Kazimierza. Bezpośredni kontakt z okręgowym kierownictwem utrzymywał prezes TON w Grójcu oraz [[Kazimierz Lewkowski]]. Do [[Grójec\|Grójca]] najczęściej przyjeżdżał w przebraniu kolejarza Marian Jaworski („Mariański”), kierownik szkoły w Garwolinie.		Spotkania powiatowego kierownictwa TON odbywały się w różnych mieszkaniach, zwykle raz w miesiącu, w razie potrzeby częściej, m.in. u [[Wincenty Ziemacki\|Wincentego Ziemackiego]] (Poświętne 5). Łączność wewnętrzną Tajnej Organizacji Nauczycielskiej w powiecie utrzymywał za pośrednictwem skrzynek (punktów) kontaktowych, w których łącznicy składali sprawozdania, meldunki, odbierali instrukcje, niekiedy pieniądze. Jedna z nich znajdowała się w sklepie spożywczym Marii Lewkowskiej („Anna”), żony Kazimierza. Bezpośredni kontakt z okręgowym kierownictwem utrzymywał prezes TON w Grójcu oraz [[Kazimierz Lewkowski]]. Do [[Grójec\|Grójca]] najczęściej przyjeżdżał w przebraniu kolejarza Marian Jaworski („Mariański”), kierownik szkoły w Garwolinie.

Admin o 18:56, 25 lip 2024

2024-07-25T18:56:39Z

← poprzednia wersja		Wersja z 20:56, 25 lip 2024
Linia 10:		Linia 10:

	== Bibliografia ==		== Bibliografia ==

			* Wanda Szeląg, ''Tajna Organizacja Nauczycielska'', [w:] ''Słownik wiedzy o Grójeckiem - zeszyt pierwszy'', Towarzystwo Literackie im. Adama Mickiewicza - oddział w Grójcu, 1993, s. 85–88 - na podstawie źródeł:
			* ''Niezwyciężona szkoła. Tajne nauczanie w czasie okupacji na terenie Okręgu Szkolnego Warszawskiego'', Warszawa 1947, s. 97, 118;
			* [[Zdzisław Szeląg]], ''Tajne nauczanie w powiecie grójeckim'', [„Pięć”] „5 Rzek”, 1966, nr 4, s. 9-10;
			* W. Dusza, ''TON – Tajna Organizacja Nauczycielska w województwie warszawskim w latach 1939-1945'', „Przegląd Historyczno-Oświatowy” 1975, nr 3, s. 413-426;
			* ''Skład osobowy kierowników tajnej oświaty w czasie okupacji hitlerowskiej. 1939-1945'', wstęp i red. Tomasz Szczechura, „Przegląd Historyczno-Oświatowy” 1975, nr 4, s. 558;
			* [[Henryk Świderski]], ''Okupacja i konspiracja w obwodzie AK Grójec – „Głuszec” w latach 1939-1945'', Warszawa 1989, s. 39-44.

	[[Kategoria:Organizacje]]		[[Kategoria:Organizacje]]

Admin o 17:31, 7 lip 2024

2024-07-07T17:31:03Z

← poprzednia wersja		Wersja z 19:31, 7 lip 2024
Linia 10:		Linia 10:

	== Bibliografia ==		== Bibliografia ==
			[[Kategoria:Organizacje]]

Admin: Utworzono nową stronę "'''Tajna Organizacja Nauczycielska''' – konspiracyjny kryptonim Związku Nauczycielstwa Polskiego, przyjęty w październiku 1939. Aby nie ujawniać środowiska społecznego w przypadku zdekonspirowania organizacji treść jego rozszyfrowywano także jako: Towarzystwo Oświatowo-Niepodległościowe lub Tajna Organizacja Narodowa. TON zajmował się głównie organizowaniem tajnego nauczania, które prowadz…"

2024-05-11T13:19:44Z

Utworzono nową stronę "'''Tajna Organizacja Nauczycielska''' – konspiracyjny kryptonim Związku Nauczycielstwa Polskiego, przyjęty w październiku 1939. Aby nie ujawniać środowiska społecznego w przypadku zdekonspirowania organizacji treść jego rozszyfrowywano także jako: Towarzystwo Oświatowo-Niepodległościowe lub Tajna Organizacja Narodowa. TON zajmował się głównie organizowaniem tajnego nauczania, które prowadz…"

Nowa strona

'''Tajna Organizacja Nauczycielska''' – konspiracyjny kryptonim [[Związek Nauczycielstwa Polskiego|Związku Nauczycielstwa Polskiego]], przyjęty w październiku 1939. Aby nie ujawniać środowiska społecznego w przypadku zdekonspirowania organizacji treść jego rozszyfrowywano także jako: Towarzystwo Oświatowo-Niepodległościowe lub Tajna Organizacja Narodowa. TON zajmował się głównie organizowaniem [[Tajne nauczanie|tajnego nauczania]], które prowadził w porozumieniu z innymi międzywojennymi organizacjami nauczycielskimi skupionymi w Międzystowarzyszeniowej Komisji Porozumiewawczej Organizacji i Stowarzyszeń Nauczycielskich powołanej 8 grudnia 1939. W skład jej weszli przedstawiciele: Towarzystwa Nauczycieli Szkół Średnich i Wyższych, Stowarzyszenia Chrześcijańsko-Narodowego Nauczycielstwa Szkół Powszechnych, Stowarzyszenia Nauczycieli Szkół Zawodowych, Stowarzyszenia Dyrektorów Szkół Średnich, Prywatnych i Samorządowych.

TON spełnił w Komisji rolę wiodącą w inicjowaniu, programowaniu i realizowaniu zadań oświatowych. Zajmował się opracowywaniem i rozpowszechnianiem instrukcji programowo-oświatowych, kolportażem podręczników szkolnych i tajnych broszur oświatowych, udzielaniem różnorodnej pomocy nauczycielom i ich rodzinom, m.in. wysiedlonym z zachodniej części Polski, ofiarom wojny i terroru. Fundusze na ten cel pochodziły z dobrowolnego opodatkowania się pracujących w szkole jawnej i tajnej (2-5% wynagrodzenia). Początkowo przyjęto piątkowy system organizacji, które powoływano odgórnie, a więc centrala powoływała okręgowe, a te powiatowe, powiatowe zaś – gminne.

W skład powiatowego kierownictwa Tajnej Organizacji Nauczycielskiej w [[Grójec|Grójcu]] wchodzili: [[Władysław Janus]] („Jawor”, „Wrzos”) – prezes; w czasie okupacji kierownik [[Szkoła Powszechna nr 2 w Warce|Szkoły Powszechnej nr 2 w Warce]], członek ZWZ, a potem [[Armia Krajowa|Armii Krajowej]], kierownik Biura Informacji i Propagandy w komendzie [[Ośrodek IV ZWZ-AK Warka|IV Ośrodka ZWZ/AK (Warka)]]; [[Kazimierz Lewkowski]] („Mat”, „Matkowski”) – organizacja i nadzór [[Tajne nauczanie w zakresie szkoły średniej|tajnego nauczania w zakresie szkoły średniej]]; przed 1 września 1939 – nauczyciel matematyki w [[Gimnazjum i Liceum Sejmiku Powiatowego w Grójcu]], w latach okupacji członek ZWZ/AK, członek [[Powiatowa Delegatura Rządu RP na Kraj|Powiatowej Delegatury Rządu RP na Kraj]], szef Kierownictwa [[Akcja Oporu Cywilnego|Akcji Oporu Cywilnego]]; [[Bronisław Starczewski]] – organizacja i nadzór tajnego nauczania w zakresie szkoły powszechnej; kierownik Szkoły Powszechnej nr 2 w Grójcu, członek ZWZ/AK; Ignacy Grzywacz („Siejba”) – zabezpieczenie przed zniszczeniem księgozbiorów polskich; w Iatach 1932–1945 kierownik szkoły w [[Coniew|Coniewie]] k. [[Czersk|Czerska]], w czasie okupacji członek ZWZ/AK, od połowy 1943 dowódca VIII plutonu AK w [[Czersk|Czersku]]; członkowie: [[Wincenty Ziemacki]], w czasie okupacji inspektor szkolny; [[Władysław Kołodziejek]] – w latach okupacji kierownik [[Publiczna Szkoła Podstawowa im. Władysława Rosłońca w Przybyszewie|Szkoły Powszechnej w Przybyszewie]], członek ZWZ/AK.

Spotkania powiatowego kierownictwa TON odbywały się w różnych mieszkaniach, zwykle raz w miesiącu, w razie potrzeby częściej, m.in. u [[Wincenty Ziemacki|Wincentego Ziemackiego]] (Poświętne 5). Łączność wewnętrzną Tajnej Organizacji Nauczycielskiej w powiecie utrzymywał za pośrednictwem skrzynek (punktów) kontaktowych, w których łącznicy składali sprawozdania, meldunki, odbierali instrukcje, niekiedy pieniądze. Jedna z nich znajdowała się w sklepie spożywczym Marii Lewkowskiej („Anna”), żony Kazimierza. Bezpośredni kontakt z okręgowym kierownictwem utrzymywał prezes TON w Grójcu oraz [[Kazimierz Lewkowski]]. Do [[Grójec|Grójca]] najczęściej przyjeżdżał w przebraniu kolejarza Marian Jaworski („Mariański”), kierownik szkoły w Garwolinie.

Tajna Organizacja Nauczycielska w ówczesnym [[Powiat grójecki|powiecie grójeckim]] rozpoczęła działalność od przeciwdziałania realizacji zarządzenia zobowiązującego Polaków do oddania okupantom podręczników oraz książek z bibliotek szkolnych. Wówczas to m.in. Wincenty Ziemacki zasugerował nauczycielom zniszczenie ksiąg inwentarzowych i kart katalogowych, oddanie starych zniszczonych książek, oraz ukrycie lub rozdanie ludności cenniejszych pozycji. Równocześnie kierownictwo TON zaleciło organizowanie tajnego nauczania w zakresie szkoły powszechnej i nieco później w zakresie szkoły średniej. W końcu 1940 i na początku 1941 w ramach Delegatury Rządu RP na Kraj powstał Departament Oświaty i Kultury, który zajął się tajną oświatą w skali kraju, a w powiatach [[Powiatowa Komisja Oświaty i Kultury]], później z dodatkiem „oraz Akcji Oporu Cywilnego”, z którą ściśle współpracował TON. PKOiK w powiecie grójeckim zorganizowana została w trzecim kwartale 1941 roku.

== Bibliografia ==