https://www.jabcok.org/jabcok/index.php?action=history&feed=atom&title=Ryszki 2026-06-07T19:31:45Z Historia wersji tej strony wiki MediaWiki 1.40.0 https://www.jabcok.org/jabcok/index.php?title=Ryszki&diff=1272&oldid=prev 2024-08-03T16:38:12Z

<p></p> <table style="background-color: #fff; color: #202122;" data-mw="interface"> <col class="diff-marker" /> <col class="diff-content" /> <col class="diff-marker" /> <col class="diff-content" /> <tr class="diff-title" lang="pl"> <td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">← poprzednia wersja</td> <td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">Wersja z 18:38, 3 sie 2024</td> </tr><tr><td colspan="2" class="diff-lineno" id="mw-diff-left-l16">Linia 16:</td> <td colspan="2" class="diff-lineno">Linia 16:</td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>W czasie kampanii wrześniowej 1939 r. pobliski las krótko służył żołnierzom Wojska Polskiego, następnie Wehrmachtowi. W latach okupacji niemieckiej (1939-1945) niektórzy mieszkańcy wsi uczestniczyli w działalności konspiracji niepodległościowej, w szeregach [[Armia Krajowa|Armii Krajowej]], [[Bataliony Chłopskie|Batalionów Chłopskich]] lub [[Gwardia Ludowa|Gwardii Ludowej]]. 13 grudnia 1943 r. we wsi rozstrzelano pięciu Polaków. Miejsce to upamiętnia kapliczka. U schyłku okupacji (1944/1945) w pobliskim lesie, graniczącym ze wsią (ok. 80 ha) Niemcy zbudowali okopy, rowy strzeleckie, zapory przeciwczołgowe, składy amunicji dla potrzeb przyczółka warecko-magnuszewskiego. Pociski te do dziś (stan na 2006 r.) nie do końca zostały rozbrojone, wywiezione i zniszczone.  </div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>W czasie kampanii wrześniowej 1939 r. pobliski las krótko służył żołnierzom Wojska Polskiego, następnie Wehrmachtowi. W latach okupacji niemieckiej (1939-1945) niektórzy mieszkańcy wsi uczestniczyli w działalności konspiracji niepodległościowej, w szeregach [[Armia Krajowa|Armii Krajowej]], [[Bataliony Chłopskie|Batalionów Chłopskich]] lub [[Gwardia Ludowa|Gwardii Ludowej]]. 13 grudnia 1943 r. we wsi rozstrzelano pięciu Polaków. Miejsce to upamiętnia kapliczka. U schyłku okupacji (1944/1945) w pobliskim lesie, graniczącym ze wsią (ok. 80 ha) Niemcy zbudowali okopy, rowy strzeleckie, zapory przeciwczołgowe, składy amunicji dla potrzeb przyczółka warecko-magnuszewskiego. Pociski te do dziś (stan na 2006 r.) nie do końca zostały rozbrojone, wywiezione i zniszczone.  </div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br/></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br/></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>Po wyzwoleniu Ryszek i [[Powiat grójecki|powiatu grójeckiego]] (przez Armię Czerwoną i sprzymierzone z nią Wojsko Polskie) spod okupacji niemieckiej, nie wszyscy uznali nowo organizujące się władze Tymczasowego Rządu RP, m.in. ze względu na sposób jej zdobycia przez [[Polska Partia Robotnicza|Polską Partię Robotniczą]] przy pomocy Armii Czerwonej oraz metody jej sprawowania (aresztowania, deportacje członków Armii Krajowej na Syberię), działań Urzędu Bezpieczeństwa. W wyniku zbrojnej, konspiracyjnej, antykomunistycznej działalności [[Ruch Oporu Armii Krajowej|Ruchu Oporu Armii Krajowej]] <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">(ROAK) </del>i innych ugrupowań w Ryszkach zginęli m.in.: rolnik Władysław Chrzanowski (ur. 1900), syn Antoniego zastrzelony został 10 października 1945 przez bliżej nieznane antykomunistyczne ugrupowanie, Leonard Bijakowski, ur. 4 grudnia 1887 w Zawodach, w czasie okupacji członek Armii Krajowej, wzorowy nauczyciel, kierownik szkoły. Ponieważ po 1945 opowiedział się po stronie lewicy, 21 grudnia 1948 został skrycie zastrzelony na podwórzu szkoły. </div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>Po wyzwoleniu Ryszek i [[Powiat grójecki|powiatu grójeckiego]] (przez Armię Czerwoną i sprzymierzone z nią Wojsko Polskie) spod okupacji niemieckiej, nie wszyscy uznali nowo organizujące się władze Tymczasowego Rządu RP, m.in. ze względu na sposób jej zdobycia przez [[Polska Partia Robotnicza|Polską Partię Robotniczą]] przy pomocy Armii Czerwonej oraz metody jej sprawowania (aresztowania, deportacje członków Armii Krajowej na Syberię), działań Urzędu Bezpieczeństwa. W wyniku zbrojnej, konspiracyjnej, antykomunistycznej działalności [[Ruch Oporu Armii Krajowej|Ruchu Oporu Armii Krajowej]] i innych ugrupowań w Ryszkach zginęli m.in.: rolnik Władysław Chrzanowski (ur. 1900), syn Antoniego zastrzelony został 10 października 1945 przez bliżej nieznane antykomunistyczne ugrupowanie, Leonard Bijakowski, ur. 4 grudnia 1887 w Zawodach, w czasie okupacji członek Armii Krajowej, wzorowy nauczyciel, kierownik szkoły. Ponieważ po 1945 opowiedział się po stronie lewicy, 21 grudnia 1948 został skrycie zastrzelony na podwórzu szkoły. </div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br/></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br/></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>W 1978 roku wieś miała 109 mieszkańców, w tym 52 mężczyzn, 32 gospodarstwa rolne, 218 ha użytków rolnych, jeden telefon (u sołtysa), przystanek PKS, OSP, remizę, 4 km drogi o powierzchni gruntowej.  </div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>W 1978 roku wieś miała 109 mieszkańców, w tym 52 mężczyzn, 32 gospodarstwa rolne, 218 ha użytków rolnych, jeden telefon (u sołtysa), przystanek PKS, OSP, remizę, 4 km drogi o powierzchni gruntowej.  </div></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-lineno" id="mw-diff-left-l27">Linia 27:</td> <td colspan="2" class="diff-lineno">Linia 27:</td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br/></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br/></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>== Bibliografia ==</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>== Bibliografia ==</div></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;"></ins></div></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">* [[Zdzisław Szeląg]], ''Ryszki'', [w:] ''Słownik wiedzy o Grójeckiem – zeszyt czternasty'', Towarzystwo Literackie im. Adama Mickiewicza - oddział w Grójcu, 2006, s. 79-82 – na podstawie źródeł:</ins></div></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">* Bronisław Chlebowski, ''Ryszki''; ''Rytomoczydła'' [w:] ''Słownik geograficzny Królestwa Polskiego i innych krajów słowiańskich'', t. 10, Warszawa 1889, s. 115, 117;</ins></div></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">* ''Alfawitnyj spisok nasielennych punktov warszawskoj guberni'', Warszawa 1912, s. 297;</ins></div></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">* ''Skorowidz miejscowości Rzeczypospolitej opracowany na podstawie wyników Pierwszego Spisu Ludności z dn. 30 września 1921 r i innych źródeł'', t. 1: ''Miasto stołeczne Warszawa i województwo warszawskie'', Warszawa 1925, s. 47;</ins></div></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">* ''Badanie wyposażenia miast, gmin i miejscowości wiejskich w podstawowe placówki i urządzenia. Województwo radomskie 1978'', Warszawa 1979, s. 116;</ins></div></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">* „Dziennik Urzędowy Województwa Warszawskiego” 1927, nr 9: 30 września, poz. 157, s. 10-11 [Wpis do rejestru OSP];</ins></div></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">* Sylwester Jeż, ''Środowisko pastoralne w parafii Boglewice do 1945 r.'', Lublin 1990, s. 193. Praca dyplomowa;</ins></div></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">* Urszula Bijak, ''Nazwy miejscowe powiatu grójeckiego. Słownik historyczno-etymologiczny'', Grójec 2001, s. 89;</ins></div></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">* ks. Grzegorz Kalwarczyk, ''O Nowej Wsi i budowniczych kościołów trochę historii'', Warszawa 2003, s. 35;</ins></div></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">* Albert Katana, ''Strefa rażenia'' [Działania OSP przy oczyszczaniu i lokalizacji niewypałów], „Kurier Południowy” 2004, nr 10 (58): 11-24 czerwca, s. 5.</ins></div></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;"></ins></div></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[Kategoria:Miejscowości]]</ins></div></td></tr> </table>

Admin https://www.jabcok.org/jabcok/index.php?title=Ryszki&diff=573&oldid=prev 2024-04-01T19:37:33Z

<p></p> <table style="background-color: #fff; color: #202122;" data-mw="interface"> <col class="diff-marker" /> <col class="diff-content" /> <col class="diff-marker" /> <col class="diff-content" /> <tr class="diff-title" lang="pl"> <td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">← poprzednia wersja</td> <td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">Wersja z 21:37, 1 kwi 2024</td> </tr><tr><td colspan="2" class="diff-lineno" id="mw-diff-left-l2">Linia 2:</td> <td colspan="2" class="diff-lineno">Linia 2:</td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br/></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br/></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>Wieś szlachecka położona była w drugiej połowie XVI wieku w powiecie wareckim ziemi czerskiej województwa mazowieckiego.</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>Wieś szlachecka położona była w drugiej połowie XVI wieku w powiecie wareckim ziemi czerskiej województwa mazowieckiego.</div></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;"></ins></div></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">== Historia ==</ins></div></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">Wieś Ryszki położona jest na obszarze pradziejowego osadnictwa. Na jej terenie odkryto groby kloszowe pochodzące z wczesnego okresu lateńskiego (z ok. IV w. p.n.e.). W 2005 r. posiadała 31 budynków, 48 mieszkań i 120 mieszkańców. Nazwa wsi pochodzi od staropolskiej nazwy osobowej, od nazwiska rodowego Rysek // Ryszek, w liczbie mnogiej Ryszki. Swego czasu ród ten był właścicielem osady, z czasem wsi. Nazwisko notowano wymiennie. Pierwszy raz nazwę miejscowości zanotowano w ''Księdze Ziemi Czerskiej'' w 1409 r. jako ''Riski'', w 1418 jako ''Riszkow'', później ''Ryszki'' (1827). Od wieku XI do połowy XIX ludność jej świadczyła na rzecz Kościoła katolickiego daninę w postaci 1/10 plonów lub dochodów, zwaną dziesięciną. Majątek [[Rytomoczydła]] i Ryszki tworzyły wspólne dobra i należały do jednego właściciela. Od ok. XIII w. mieszkańcy przypisani byli do parafii [[Boglewice]] i jej plebanowi oddawali dziesięcinę (od 1428). Sławiec Boglewski, chorąży i kasztelan czerski, w XV w. wykupił biedotę szlachecką z pobliskich Ryszek i osadził w Boglewicach. Właściciele (posesorzy) dóbr Rytomoczydła i Ryszki zmieniali się, np. w XVI i XVII w. wieś należała w kolejności do Wojciecha, Mikołaja, Stanisława Boglewskich, do 1780 Rytomoczydła do konfederaty barskiego, [[Józef Pułaski|Józefa Pułaskiego]] (1704-1769), ojca [[Kazimierz Pułaski|Kazimierza]] (1747-1779); po śmierci Józefa, żona, Marianna z Zielińskich h. Świnka (1721-1792), sprzedała je Konstantemu Zaborowskiemu z [[Lewiczyn|Lewiczyna]]. Następnie dobra te jako wiano otrzymała jego córka, Paulina (zm. 1883), która wyszła za mąż za ppłk. Wojska Polskiego, Wincentego Radzimińskiego (1784-1854). </ins></div></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;"></ins></div></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">W 1827 roku w Ryszkach, w 18 domach żyło 161 ludzi, którzy uprawiali 252 morgi ziemi. W 1834 roku ogólny obszar dóbr Rytomoczydła i Ryszek wynosił 1995 mórg. W II połowie XIX wieku wieś w zasadzie w całości należały do włościan, las zaś do majątku Rytomoczydła. W 1879 roku w Ryszkach mieszkały 152 osoby, w 1889 – 144, do których należało 252 morgi ziemi. </ins></div></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;"></ins></div></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">Po śmierci Wincentego Radzimińskiego bezdzietna wdowa, Paulina (pochowana w 1883 r. w kościele parafialnym w [[Boglewice|Boglewicach]]), w 1881 zapisała w testamencie 4000 rubli srebrnych, złożonych w Towarzystwie Kredytowym Ziemskim w Warszawie na utrzymanie jednoklasowej szkoły elementarnej w Ryszkach. Z kościelnych protokołów powizytacyjnych przechowywanych w Archiwum Archidiecezji Warszawskiej wynika, że istniała ona już w roku 1879. Zapis testatorki umożliwił wybudowanie na początku wsi, od strony Warki, dużego, czteroizbowego budynku szkolnego, w którym uczyły się dzieci i mieszkał nauczyciel. Otrzymał on później adres Ryszki 1. Uczęszczać do niej mogły też dzieci z pobliskich miejscowości, m.in. z [[Nowa Wieś|Nowej Wsi]]. Tak działo się do czasu utworzenia ochronki w tej miejscowości (1919-1921) dla dzieci fornali z majątku i zbudowania [[Publiczna Szkoła Podstawowa w Nowej Wsi|publicznej szkoły powszechnej]] (1922). </ins></div></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;"></ins></div></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">W 1912 wieś znajdowała się w gminie Nowa Wieś i liczyła 130 mieszkańców (66 kobiet i 64 mężczyzn), którzy posiadali 375 mórg ziemi, w tym 350 ziemi ornej, 4 – łąk, 21 – lasów, ugorów i zarośli. W następnym roku zorganizowali Stowarzyszenie Mleczarskie. </ins></div></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;"></ins></div></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">Mieszkańcy Ryszek w sposób bezpośredni lub pośredni uczestniczyli we wszystkich ważniejszych wydarzeniach kraju. W latach I wojny światowej przez wieś przechodziły wojska rosyjskie (1914-1915), niemieckie (1915), które rabowały mieszkańców, a w graniczącym z nią lesie zbudowały rowy strzeleckie, gromadziły broń. U progu II Rzeczypospolitej niektórzy ubodzy mieszkańcy wsi żywili lewicowe poglądy. Syn oficjalisty z Rytomoczydeł, w sierpniu 1921 r., za ich głoszenie zabił Wincentego Romanowskiego z Ryszek. Po trzech latach niepodległości odzyskanej w roku 1918, we wsi, w 28 budynkach mieszkalnych i innych zamieszkałych żyły 202 osoby, w tym 108 mężczyzn i 94 kobiety. W międzywojniu w Ryszkach zbudowano remizę Ochotniczej Straży Pożarnej. </ins></div></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;"></ins></div></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">W czasie kampanii wrześniowej 1939 r. pobliski las krótko służył żołnierzom Wojska Polskiego, następnie Wehrmachtowi. W latach okupacji niemieckiej (1939-1945) niektórzy mieszkańcy wsi uczestniczyli w działalności konspiracji niepodległościowej, w szeregach [[Armia Krajowa|Armii Krajowej]], [[Bataliony Chłopskie|Batalionów Chłopskich]] lub [[Gwardia Ludowa|Gwardii Ludowej]]. 13 grudnia 1943 r. we wsi rozstrzelano pięciu Polaków. Miejsce to upamiętnia kapliczka. U schyłku okupacji (1944/1945) w pobliskim lesie, graniczącym ze wsią (ok. 80 ha) Niemcy zbudowali okopy, rowy strzeleckie, zapory przeciwczołgowe, składy amunicji dla potrzeb przyczółka warecko-magnuszewskiego. Pociski te do dziś (stan na 2006 r.) nie do końca zostały rozbrojone, wywiezione i zniszczone. </ins></div></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;"></ins></div></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">Po wyzwoleniu Ryszek i [[Powiat grójecki|powiatu grójeckiego]] (przez Armię Czerwoną i sprzymierzone z nią Wojsko Polskie) spod okupacji niemieckiej, nie wszyscy uznali nowo organizujące się władze Tymczasowego Rządu RP, m.in. ze względu na sposób jej zdobycia przez [[Polska Partia Robotnicza|Polską Partię Robotniczą]] przy pomocy Armii Czerwonej oraz metody jej sprawowania (aresztowania, deportacje członków Armii Krajowej na Syberię), działań Urzędu Bezpieczeństwa. W wyniku zbrojnej, konspiracyjnej, antykomunistycznej działalności [[Ruch Oporu Armii Krajowej|Ruchu Oporu Armii Krajowej]] (ROAK) i innych ugrupowań w Ryszkach zginęli m.in.: rolnik Władysław Chrzanowski (ur. 1900), syn Antoniego zastrzelony został 10 października 1945 przez bliżej nieznane antykomunistyczne ugrupowanie, Leonard Bijakowski, ur. 4 grudnia 1887 w Zawodach, w czasie okupacji członek Armii Krajowej, wzorowy nauczyciel, kierownik szkoły. Ponieważ po 1945 opowiedział się po stronie lewicy, 21 grudnia 1948 został skrycie zastrzelony na podwórzu szkoły. </ins></div></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;"></ins></div></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">W 1978 roku wieś miała 109 mieszkańców, w tym 52 mężczyzn, 32 gospodarstwa rolne, 218 ha użytków rolnych, jeden telefon (u sołtysa), przystanek PKS, OSP, remizę, 4 km drogi o powierzchni gruntowej. </ins></div></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;"></ins></div></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">W 1954 szkoła w Ryszkach stała się filią [[Publiczna Szkoła Podstawowa w Nowej Wsi|Szkoły Podstawowej w Nowej Wsi]]. W roku szkolnym 1957/1958 uczęszczało do niej 34 uczniów. Nauka odbywała się na zmianę w dwóch klasach łączonych: 1-2, 3-4. Uczyła w nich Franciszka Molak. w 1974 roku została zlikwidowana. Odtąd dzieci dowożone są do szkoły w [[Wola Boglewska|Woli Boglewskiej]] i [[Jasieniec|Jasieńca]], niektóre dojeżdżają do [[Nowa Wieś|Nowej Wsi]]. Budynek i ziemia wokół budynku byłej szkoły w Ryszkach w 2006 r. wystawione zostały na sprzedaż. </ins></div></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;"></ins></div></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">Dzieje wsi w PRL nie odbiegają od tych, jakie miały inne miejscowości w Grójeckiem, np. [[Pniewy]], [[Maciejowice]], [[Olszew]]. Zmiana polityki rolnej, zaprzestanie forsowania kolektywizacji (po 1956), pracowitość mieszkańców sprzyjały powolnemu unowocześnieniu gospodarstw rolnych. Dziś są one wyposażone we wszystkie istniejące dobra cywilizacyjne. W 2006 Ryszki zamieszkują 134 osoby (67 kobiet i 67 mężczyzn), w tym 13 w wieku do 7 lat, 17 – od 7 do 15, 3 – od 16-19, 84 – od 20 do 60, 17 – powyżej 60 lat, 14 – powyżej 65. Większość z 37 gospodarstw zajmuje się sadownictwem, rzadziej warzywnictwem oraz niektóre dodatkowo usługami w zakresie elektryczności, naprawą narzędzi rolniczych, sezonowo skupem owoców miękkich. Po roku 1990 wieś w pełni została stelefonizowana. W 2005 tylko 3 gospodarstwa nie posiadały telefonu. </ins></div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br/></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br/></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>== Przypisy ==</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>== Przypisy ==</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br/></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br/></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>== <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">Linki zewnętrzne </del>==</div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>== <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">Bibliografia </ins>==</div></td></tr> </table>

Admin https://www.jabcok.org/jabcok/index.php?title=Ryszki&diff=331&oldid=prev 2023-11-19T10:14:56Z

<p>Utworzono nową stronę &quot;&#039;&#039;&#039;Ryszki&#039;&#039;&#039; – wieś położona w województwie mazowieckim, w <a href="/jabcok/index.php/Powiat_gr%C3%B3jecki" title="Powiat grójecki">powiecie grójeckim</a>, w <a href="/jabcok/index.php/Gmina_Jasieniec" title="Gmina Jasieniec">gminie Jasieniec</a>. Przez miejscowość przepływa <a href="/jabcok/index.php/Czarna" title="Czarna">Czarna</a>, lewobrzeżny dopływ Wisły. Przez miejscowość przebiega droga wojewódzka nr 730. Wieś szlachecka położona była w drugiej połowie XVI wieku w powiecie wareckim ziemi czerskiej województwa mazowieckiego. == Przypisy == == Linki zewnętrzne ==&quot;</p> <p><b>Nowa strona</b></p><div>'''Ryszki''' – wieś położona w województwie mazowieckim, w [[Powiat grójecki|powiecie grójeckim]], w [[Gmina Jasieniec|gminie Jasieniec]]. Przez miejscowość przepływa [[Czarna]], lewobrzeżny dopływ Wisły. Przez miejscowość przebiega droga wojewódzka nr 730.<br /> <br /> Wieś szlachecka położona była w drugiej połowie XVI wieku w powiecie wareckim ziemi czerskiej województwa mazowieckiego.<br /> <br /> == Przypisy ==<br /> <br /> == Linki zewnętrzne ==</div>

Admin