https://www.jabcok.org/jabcok/index.php?action=history&feed=atom&title=Przedpe%C5%82k 2026-08-29T08:29:38Z Historia wersji tej strony wiki MediaWiki 1.40.0 https://www.jabcok.org/jabcok/index.php?title=Przedpe%C5%82k&diff=1240&oldid=prev 2024-08-01T20:56:17Z

<p></p> <table style="background-color: #fff; color: #202122;" data-mw="interface"> <col class="diff-marker" /> <col class="diff-content" /> <col class="diff-marker" /> <col class="diff-content" /> <tr class="diff-title" lang="pl"> <td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">← poprzednia wersja</td> <td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">Wersja z 22:56, 1 sie 2024</td> </tr><tr><td colspan="2" class="diff-lineno" id="mw-diff-left-l18">Linia 18:</td> <td colspan="2" class="diff-lineno">Linia 18:</td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>== Bibliografia ==</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>== Bibliografia ==</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br/></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br/></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>* <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">red. Zdzisław Szeląg</del>, ''Słownik wiedzy o Grójeckiem'' <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">- zeszyt piąty</del>, <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">Tow. </del>Literackie im. Adama Mickiewicza<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">, Oddział </del>w Grójcu, Grójec 1996, s. 59-60.</div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>* <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">Jan Tyszkiewicz</ins>, ''Słownik wiedzy o Grójeckiem <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">– zeszyt piąty</ins>'', <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">Towarzystwo </ins>Literackie im. Adama Mickiewicza <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">- oddział </ins>w Grójcu, Grójec 1996, s. 59-<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">61, na podstawie źródeł:</ins></div></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">* ''Kodeks dyplomatyczny katedry krakowskiej'', wyd. Franciszek Piekosiński, t. 1, Kraków 1874, nr 62, s. 84-85;</ins></div></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">* ''Kodeks dyplomatyczny Małopolski'', wyd. Franciszek Piekosiński, t. 2, Kraków 1886, nr 429, s. 79, nr 446, s. 100, nr 452, s. 108, nr 454, s. 109-110, nr 455, s. 111, nr 458, s. 113;</ins></div></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">* ''Dokumenty klasztoru PP. norbertanek w Imbramowicach: 1228-1450'', wyd. Zofia Kozłowska-Budkowa, Kraków 1948, nr 3, s. 87-89; </ins></div></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">* ''Urzędnicy małopolscy XII-XV wieku. Spisy'', red. Antoni Gąsiorowski, Wrocław 1990, nr 1199, s. 266-267;</ins></div></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">* Kazimierz Bobowski, ''Ze studiów nad dokumentami i kancelarią Bolesława Wstydliwego'', „Acta Universitatis Wratislaviensis”, nr 36, Historia, Wrocław 1965, s. 47, 61; </ins></div></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">* Tadeusz Lalik, ''Sandomierskie we wczesnym średniowieczu'', [w:] ''Studia sandomierskie. Materiały do dziejów miasta Sandomierza'', Warszawa 1967, t. 1, s. 57-58, 63;</ins></div></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">* Karol Mieszkowski, ''Studia nad dokumentami katedry krakowskiej XIII wieku. Początki kancelarii biskupiej'', Wrocław 1974, s. </ins>60<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">, 68-69, 71;</ins></div></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">* Ewa Suchodolska, ''Kancelarie na Mazowszu w latach 1248-1345. Ośrodki zarządzania i kultury'', Warszawa 1977, s. 118, 144;</ins></div></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">* Stanisław Suchodolski, ''Grójec wczesnośredniowieczny w świetle badań wykopaliskowych przeprowadzonych w 1976 r.'', „Sprawozdania Archeologiczne”, t. 31: 1979, s. 221;</ins></div></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">* Karol Mieszkowski, ''Przedpełk (Fulco czyli Pełka) kanclerz krakowski zm. 1263'', Polski Słownik Biograficzny, t. 28, Wrocław 1984, s. 702</ins>.</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>[[Kategoria:Duchowni]]</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>[[Kategoria:Duchowni]]</div></td></tr> </table>

Admin https://www.jabcok.org/jabcok/index.php?title=Przedpe%C5%82k&diff=458&oldid=prev 2024-02-23T21:15:40Z

<p></p> <table style="background-color: #fff; color: #202122;" data-mw="interface"> <col class="diff-marker" /> <col class="diff-content" /> <col class="diff-marker" /> <col class="diff-content" /> <tr class="diff-title" lang="pl"> <td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">← poprzednia wersja</td> <td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">Wersja z 23:15, 23 lut 2024</td> </tr><tr><td colspan="2" class="diff-lineno" id="mw-diff-left-l19">Linia 19:</td> <td colspan="2" class="diff-lineno">Linia 19:</td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br/></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br/></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>* red. Zdzisław Szeląg, ''Słownik wiedzy o Grójeckiem'' - zeszyt piąty, Tow. Literackie im. Adama Mickiewicza, Oddział w Grójcu, Grójec 1996, s. 59-60.</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>* red. Zdzisław Szeląg, ''Słownik wiedzy o Grójeckiem'' - zeszyt piąty, Tow. Literackie im. Adama Mickiewicza, Oddział w Grójcu, Grójec 1996, s. 59-60.</div></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[Kategoria:Duchowni]]</ins></div></td></tr> </table>

Admin https://www.jabcok.org/jabcok/index.php?title=Przedpe%C5%82k&diff=362&oldid=prev 2024-02-19T22:49:51Z

<p>Utworzono nową stronę &quot;&#039;&#039;&#039;Przedpełk&#039;&#039;&#039; (vel Fulco, czyli Pełka (imię używane zamiennie), zm. przed 27 czerwca 1263) – prepozyt (proboszcz) grójecki, kanclerz krakowski. Jest to pierwsza postać związana z <a href="/jabcok/index.php/Gr%C3%B3jec" title="Grójec">Grójcem</a> występująca w źródłach pisanych. == Życiorys == Niewiele wiadomo o jego życiu i działalności, mógł on należeć do rodu Półkoziców, wywodzących się z Małopolski, mógł być krewnym Pełki, kantora, a potem arcybiskupa gnieźnieńskiego (1…&quot;</p> <p><b>Nowa strona</b></p><div>'''Przedpełk''' (vel Fulco, czyli Pełka (imię używane zamiennie), zm. przed 27 czerwca 1263) – prepozyt (proboszcz) grójecki, kanclerz krakowski. Jest to pierwsza postać związana z [[Grójec|Grójcem]] występująca w źródłach pisanych. <br /> <br /> == Życiorys ==<br /> Niewiele wiadomo o jego życiu i działalności, mógł on należeć do rodu Półkoziców, wywodzących się z Małopolski, mógł być krewnym Pełki, kantora, a potem arcybiskupa gnieźnieńskiego (1232-1253). Przedpełk bywał mylony z Pełką (zm. 1257/1258), dziekanem kapituły krakowskiej (od połowy 1241 r. do 1253 r.), bratem biskupa krakowskiego Wiesława, sprawującego w latach 1247-1253 funkcje kancelaryjne w kapitule krakowskiej. Były to jednak różne osoby.<br /> <br /> Przedpełk (vel Fulco) w latach 40-tych XIII w. pozostawał prepozytem grójeckim (przed 1239, do ok. 1243 r.) stojącym na czele kolegiaty czersko-grójeckiej, istniejącej zapewne od połowy XII wieku w [[Czersk|Czersku]], później w [[Grójec|Grójcu]]. W latach 1240-1242 wystąpił on pięciokrotnie w otoczeniu księcia Konrada I i jego syna Bolesława w dokumentach wystawionych w Wielkopolsce, Łęczyckiem, Mazowszu i Małopolsce. Kolegiata płocka pod wezwaniem św. Michała miała trwały związek personalny z urzędami na dworze książęcym; scholastyk (kierownik szkoły przykatedralnej) i inni jej kanonicy często występowali przy boku Konrada I Mazowieckiego. Kanonicy także innych kolegiat mazowieckich włączani byli do kancelarii książęcej w przypadku, kiedy siedziba prepozyta kolegiaty znajdowała się w miejscowości będącej rezydencją stale odwiedzaną podczas podróży władcy po księstwie. Zgodnie z tą regułą, w schyłkowym okresie rządów księcia Konrada I, w jego kancelarii w Czersku, pracował prepozyt grójecki, Przedpełk (''preapozints Grodecensis'').<br /> <br /> Był on dyktatorem, formułującym pisma po łacinie i pisarzem dokumentów książęcych np. z: 17 września 1240 i 10 lipca 1241, czego dał dowód stwierdzając: ''scripsit ego, videlicet praepositus Grodecensis''. Stwierdzono, że stosował własną formułę zamykającą listę świadków; przy dacie podawał ważne zdarzenie, które datę pozwalało zidentyfikować i przypomnieć po latach. W dokumencie z 10 lipca 1241, potwierdzającym zrzeczenie się pretensji komesa Sąda Odrowąża do wsi Brzeżno w powiecie sieradzkim na rzecz klasztoru norbertanek w Dłubni-Imbramowicach, położonego między Olkuszem i Miechowem, podał: ''Actum in Cracovia, cum castrum in Cracovio aedificabatur'' ''post occisionem thicis'' ''H(enrici)'' ''filii prioris H(eitrict)''. Dokument ten spisano w obecności ks. Konrada I jako władcy Małopolski oraz jego synów: Bolesława, Kazimierza, Siemowita i Siemomysła, na Wawelu podczas rozbudowy grodu po najeździe tatarskim i po śmierci ks. Henryka Pobożnego w bitwie pod Legnicą (9 kwietnia 1241). Książę Konrad I zawładnął wówczas Krakowem i całą Małopolską dokonując zmian na najwyższych urzędach w tej dzielnicy, ale również i na Mazowszu, skąd wziął swoich zaufanych ludzi. <br /> <br /> Przedpełk nazwany został 18 września 1241'': Fulco prea-positus ducis Conradi'', a więc najbliższym współpracownikiem księcia. Książę Konrad I ok. 1231 roku utworzył odrębny okręg administracyjny z siedzibą w Skrzynnie koło Przysuchy, traktując jego ziemie jako podległe diecezji poznańskiej, tzn. podporządkowane jednocześnie prepozytowi stojącemu na czele kolegiaty czersko-grójeckiej, w późniejszym zaś fazie archidiakonowi czerskiemu. W ostatnim okresie walk o Kraków, 5 sierpnia 1243 na wiecu odbytym między Jędrzejowem a Pińczowem nad rzeką Mierzawą, wystąpił Sąd, palatyn na Żarnowcu (gród na południe od Szczekocin) wymieniony zaraz po dygnitarzach krakowsko-sandomierskich. Tak więc książę Konrad I przegrywający wówczas w rywalizacji o Kraków utworzył z grodów nad Pilicą niezależną od dzielnicy sandomierskiej jednostkę administracyjną, związaną z Mazowszem. Liczył widocznie, że będzie ona stanowić podstawę do dalszych akcji mających na celu poszerzenie jego władztwa i trwale opanowanie Małopolski. Do tych operacji i planów Przedpełk był zapewne bezpośrednio wciągnięty; załamały się one wraz ze śmiercią ks. Konrada I (31 sierpnia 1247). <br /> <br /> Nie można wykluczyć, że w końcu 1247 były prepozyt grójecki zaprotegowany przez metropolitę lub w wyniku własnych zasług i zabiegów został mianowany kanclerzem krakowskim przy ks. Bolesławie V Wstydliwym. Było to możliwe, gdyż ok. 1245 nastąpiła likwidacja kapituły czersko-grójeckiej, na jej miejsce zaś powołano archidiakonat czerski, a kanclerzem Wstydliwego musiał zostać ktoś wcześniej obeznany z działaniem kancelarii książęcej.<br /> <br /> Przedpełk pełnił urząd kanclerza stosunkowo długo: od 1248 do 9 maja 1262, tytułując się zamiennie - kanclerzem nadwornym lub krakowskim. Przypisuje mu się zorganizowanie kancelarii Wstydliwego i zredagowanie niektórych dyplomów. Jako doradca Przedpełk występował przy księciu Bolesławie V na zjazdach i wiecach małopolskich: w Korczynie (dziś Nowy Korczyn), lwanowicach k. Słomnik, Zawichoście nad Wisłą k. Sandomierza, Kopani k. Pińczowa, Oględowie k. Staszowa i Chrobrzu (dziś Chroberz) na południe od Pińczowa. W nagrodę, za wstawiennictwem księcia, otrzymał kustodię sandomierską (przed 13 kwietnia 1260), tzn. urząd kustosza w kapitule sandomierskiej, powołany dla strzeżenia skarbca i cennych sprzętów katedralnych. Przedpełk zmarł przed 27 czerwca 1263.<br /> <br /> == Przypisy ==<br /> <br /> == Bibliografia ==<br /> <br /> * red. Zdzisław Szeląg, ''Słownik wiedzy o Grójeckiem'' - zeszyt piąty, Tow. Literackie im. Adama Mickiewicza, Oddział w Grójcu, Grójec 1996, s. 59-60.</div>

Admin