<?xml version="1.0"?>
<feed xmlns="http://www.w3.org/2005/Atom" xml:lang="pl">
	<id>https://www.jabcok.org/jabcok/index.php?action=history&amp;feed=atom&amp;title=Nowe_Miasto_nad_Pilic%C4%85</id>
	<title>Nowe Miasto nad Pilicą - Historia wersji</title>
	<link rel="self" type="application/atom+xml" href="https://www.jabcok.org/jabcok/index.php?action=history&amp;feed=atom&amp;title=Nowe_Miasto_nad_Pilic%C4%85"/>
	<link rel="alternate" type="text/html" href="https://www.jabcok.org/jabcok/index.php?title=Nowe_Miasto_nad_Pilic%C4%85&amp;action=history"/>
	<updated>2026-06-08T22:21:45Z</updated>
	<subtitle>Historia wersji tej strony wiki</subtitle>
	<generator>MediaWiki 1.40.0</generator>
	<entry>
		<id>https://www.jabcok.org/jabcok/index.php?title=Nowe_Miasto_nad_Pilic%C4%85&amp;diff=621&amp;oldid=prev</id>
		<title>Admin o 20:11, 4 kwi 2024</title>
		<link rel="alternate" type="text/html" href="https://www.jabcok.org/jabcok/index.php?title=Nowe_Miasto_nad_Pilic%C4%85&amp;diff=621&amp;oldid=prev"/>
		<updated>2024-04-04T20:11:25Z</updated>

		<summary type="html">&lt;p&gt;&lt;/p&gt;
&lt;table style=&quot;background-color: #fff; color: #202122;&quot; data-mw=&quot;interface&quot;&gt;
				&lt;col class=&quot;diff-marker&quot; /&gt;
				&lt;col class=&quot;diff-content&quot; /&gt;
				&lt;col class=&quot;diff-marker&quot; /&gt;
				&lt;col class=&quot;diff-content&quot; /&gt;
				&lt;tr class=&quot;diff-title&quot; lang=&quot;pl&quot;&gt;
				&lt;td colspan=&quot;2&quot; style=&quot;background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;&quot;&gt;← poprzednia wersja&lt;/td&gt;
				&lt;td colspan=&quot;2&quot; style=&quot;background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;&quot;&gt;Wersja z 22:11, 4 kwi 2024&lt;/td&gt;
				&lt;/tr&gt;&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot; class=&quot;diff-lineno&quot; id=&quot;mw-diff-left-l1&quot;&gt;Linia 1:&lt;/td&gt;
&lt;td colspan=&quot;2&quot; class=&quot;diff-lineno&quot;&gt;Linia 1:&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;'''Nowe Miasto nad Pilicą''' – miasto w województwie mazowieckim, w [[Powiat grójecki|powiecie grójeckim]], położone w Dolinie Białobrzeskiej, nad rzeką [[Pilica|Pilicą]], siedziba [[Gmina Nowe Miasto nad Pilicą|gminy Nowe Miasto nad Pilicą]].&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;'''Nowe Miasto nad Pilicą''' – miasto w województwie mazowieckim, w [[Powiat grójecki|powiecie grójeckim]], położone w Dolinie Białobrzeskiej, nad rzeką [[Pilica|Pilicą]], siedziba [[Gmina Nowe Miasto nad Pilicą|gminy Nowe Miasto nad Pilicą]].&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;br/&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;br/&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot; class=&quot;diff-side-deleted&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot; data-marker=&quot;+&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;&lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;== Historia ==&lt;/ins&gt;&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;Nowe Miasto nad Pilicą zostało utworzone z wcześniej istniejącej wsi o nazwie [[Góra]] (w latach 1350–1360 komora celna na szlaku toruńsko-lwowskim, obecnie wieś została ulicą o tej samej nazwie) oraz z części gruntów sąsiedniej wsi targowej o nazwie [[Pobiedna]], której w roku 1400 Książę Siemowit IV nadał prawa miejskie (chełmińskie). Pomiędzy Górą a Pobiedną powstało osiedle kupców i rzemieślników, na którego rzecz w 1473 r. Pobiedna straciła prawa miejskie. Odtąd dziedzice wsi Góra, Prandotowie h. Rawicz, przyjęli nazwisko Nowomiejskich i stali się pierwszymi właścicielami Nowego Miasta nad Pilicą.&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;Nowe Miasto nad Pilicą zostało utworzone z wcześniej istniejącej wsi o nazwie [[Góra]] (w latach 1350–1360 komora celna na szlaku toruńsko-lwowskim, obecnie wieś została ulicą o tej samej nazwie) oraz z części gruntów sąsiedniej wsi targowej o nazwie [[Pobiedna]], której w roku 1400 Książę Siemowit IV nadał prawa miejskie (chełmińskie). Pomiędzy Górą a Pobiedną powstało osiedle kupców i rzemieślników, na którego rzecz w 1473 r. Pobiedna straciła prawa miejskie. Odtąd dziedzice wsi Góra, Prandotowie h. Rawicz, przyjęli nazwisko Nowomiejskich i stali się pierwszymi właścicielami Nowego Miasta nad Pilicą.&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;br/&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;br/&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot; class=&quot;diff-side-deleted&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot; data-marker=&quot;+&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;&lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;=== Czasy I Rzeczpospolitej (do 1795) ===&lt;/ins&gt;&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;W XVII wieku miejsce Nowomiejskich zajęli kolejni właściciele: Zebrzydowscy, Lipscy, Sapiehowie. W latach 40. XVIII w. Florian Łubieński (zm. 1760), wojewoda poznański, wyjednał u króla Augusta III Sasa przywilej ustanawiający liczne jarmarki. W 1753 r. posiadaczem Nowego Miasta został Kazimierz Granowski (1721–1774), wojewoda rawski, generał wojsk koronnych. Sfinalizował budowę pałacu, sprowadził zakonników i rozpoczął budowę zespołu kapucyńskiego. Za jego czasów Nowe Miasto było ''porządnie i dobrze zabudowane, znaczne pałacem a mianowicie groblami kosztownymi na pół mili ciągnącymi się i mostem na rzece Pilicy''. (Potem most i groble znikły pod naporem Pilicy). Granowski, ożeniony z Boną Świdzińską, zmarł bezpotomnie, a dobra przeszły na własność Ignacego Świdzińskiego, starosty lityńskiego. Król Stanisław August Poniatowski, na prośbę Świdzińskiego, nie tylko zatwierdził dotychczasowe jarmarki, ale ustanowił pięć nowych. 19 lipca 1787 r., w czwartek, w dzień dżdżysty i wilgotny, przed południem monarcha zjawił się w Nowym Mieście osobiście. Wracając z Kaniowa, zatrzymał się na godzinę dla dania spoczynku ekwipażom. Zapewne widział drewnianą bożnicę, wzniesioną w latach 1779–1780.&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;W XVII wieku miejsce Nowomiejskich zajęli kolejni właściciele: Zebrzydowscy, Lipscy, Sapiehowie. W latach 40. XVIII w. Florian Łubieński (zm. 1760), wojewoda poznański, wyjednał u króla Augusta III Sasa przywilej ustanawiający liczne jarmarki. W 1753 r. posiadaczem Nowego Miasta został Kazimierz Granowski (1721–1774), wojewoda rawski, generał wojsk koronnych. Sfinalizował budowę pałacu, sprowadził zakonników i rozpoczął budowę zespołu kapucyńskiego. Za jego czasów Nowe Miasto było ''porządnie i dobrze zabudowane, znaczne pałacem a mianowicie groblami kosztownymi na pół mili ciągnącymi się i mostem na rzece Pilicy''. (Potem most i groble znikły pod naporem Pilicy). Granowski, ożeniony z Boną Świdzińską, zmarł bezpotomnie, a dobra przeszły na własność Ignacego Świdzińskiego, starosty lityńskiego. Król Stanisław August Poniatowski, na prośbę Świdzińskiego, nie tylko zatwierdził dotychczasowe jarmarki, ale ustanowił pięć nowych. 19 lipca 1787 r., w czwartek, w dzień dżdżysty i wilgotny, przed południem monarcha zjawił się w Nowym Mieście osobiście. Wracając z Kaniowa, zatrzymał się na godzinę dla dania spoczynku ekwipażom. Zapewne widział drewnianą bożnicę, wzniesioną w latach 1779–1780.&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;br/&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;br/&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot; class=&quot;diff-lineno&quot; id=&quot;mw-diff-left-l11&quot;&gt;Linia 11:&lt;/td&gt;
&lt;td colspan=&quot;2&quot; class=&quot;diff-lineno&quot;&gt;Linia 13:&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;W 1860 r. Nowe Miasto liczyło 2679 mieszkańców (w tym 1064 chrześcijan i 1615 starozakonnych), utrzymujących się z rolnictwa, rzemiosł, handlu i wyrobku. Było tylko częściowo wybrukowane. Miało 16 domów murowanych i 150 drewnianych. Znaczniejsze gmachy to: kościół parafialny, zespół klasztorny ojców kapucynów, magazyn solny rządowy (prowadzony m.in. przez ojca pisarki Narcyzy Żmichowskiej), rzeźnia. Z fabryki sukna Małachowskich ostały się ruiny. Ośmiu majstrów wyrabiało indywidualnie, w swoich domach, multan i drelich. Funkcjonowały: magistrat, szkoła rządowa elementarna, dwa cechy (sukienniczy i szewski), apteka. Powodzeniem cieszył się jarmark na św. Marcina (11 listopada) – ''najwalniejszy, na którym w znacznej ilości dowożone bywa: len, kożuchy, wozy, odzież itp.''  &lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;W 1860 r. Nowe Miasto liczyło 2679 mieszkańców (w tym 1064 chrześcijan i 1615 starozakonnych), utrzymujących się z rolnictwa, rzemiosł, handlu i wyrobku. Było tylko częściowo wybrukowane. Miało 16 domów murowanych i 150 drewnianych. Znaczniejsze gmachy to: kościół parafialny, zespół klasztorny ojców kapucynów, magazyn solny rządowy (prowadzony m.in. przez ojca pisarki Narcyzy Żmichowskiej), rzeźnia. Z fabryki sukna Małachowskich ostały się ruiny. Ośmiu majstrów wyrabiało indywidualnie, w swoich domach, multan i drelich. Funkcjonowały: magistrat, szkoła rządowa elementarna, dwa cechy (sukienniczy i szewski), apteka. Powodzeniem cieszył się jarmark na św. Marcina (11 listopada) – ''najwalniejszy, na którym w znacznej ilości dowożone bywa: len, kożuchy, wozy, odzież itp.''  &lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;br/&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;br/&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot; data-marker=&quot;−&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;W 1865 r. Władysław Małachowski, który wspierał powstańców styczniowych, sprzedał resztę dóbr wraz z pałacem i wyjechał za granicę&lt;del style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;. Kilka lat później, jak odnotował Stefan Kotaniec, rząd rosyjski przemianował miasteczko na osadę, przyłączając je do gminy Góra i kasując urząd burmistrza&lt;/del&gt;. Następnymi właścicielami Nowego Miasta były m.in. rodziny Tyszkiewiczów i Pomian-Bławdziewiczów&lt;del style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;. W tym czasie na dzieje miasta znacząco wpłynął dr Jan Kapistran Bieliński, który otworzył w 1874 r. zakład hydroleczniczy. Przyjeżdżali tu znani luminarze kultury, z Elizą Orzeszkową na czele, oraz obcokrajowcy, nie wyłączając Japończyków. Łagodnym psychopatom i nieco otyłym serwowano: zimną wodę, werandowanie, ruch, higieniczne życie, bale, koncerty i kwaszone mleko. Po zabiegach kuracjusze wracali ponoć do domów jak nowonarodzeni, jednak karykaturzysta Franciszek Kostrzewski trochę żartował sobie z ''cudownych skutków zimnowodnej kuracyi w Nowem Mieście nad Pilicą'', a Władysław Reymont wyznał, że z nudów nie wytrzymałby tu tygodnia&lt;/del&gt;.&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot; data-marker=&quot;+&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;W 1865 r. Władysław Małachowski, który wspierał powstańców styczniowych, sprzedał resztę dóbr wraz z pałacem i wyjechał za granicę. Następnymi właścicielami Nowego Miasta były m.in. rodziny Tyszkiewiczów i Pomian-Bławdziewiczów.  &lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;br/&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;br/&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot; data-marker=&quot;−&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;&lt;del style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;Podczas I wojny światowej miejscowości przywrócono &lt;/del&gt;prawa miejskie&lt;del style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;. Niestety w wyniku bombardowana zniszczeniu uległ zakład dr. Bielińskiego, a częściowemu uszkodzeniu pałac. Przed 1921 r. Nowe Miasto liczyło 3761 mieszkańców. Pomimo doprowadzenia w 1924 r. linii kolejki grójeckiej miejscowość rozwijała się powoli – w 1931 r. liczyła 3877 mieszkańców. W 1930 r. wystawiono pomnik ku czci Tadeusza Kościuszki i bohaterów poległych w obronie ojczyzny w latach 1918–1920&lt;/del&gt;.&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot; data-marker=&quot;+&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;&lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;W 1870 Nowe Miasto nad Pilicą utraciło &lt;/ins&gt;prawa miejskie.&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;br/&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;br/&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot; data-marker=&quot;−&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;&lt;del style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;Podczas II wojny światowej hitlerowcy wymordowali prawie wszystkich miejscowych Żydów&lt;/del&gt;. &lt;del style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;Tablica &lt;/del&gt;na &lt;del style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;jednym z domów upamiętnia Władysława Leweckiego&lt;/del&gt;, &lt;del style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;ps&lt;/del&gt;. &lt;del style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;„Bolek”&lt;/del&gt;, &lt;del style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;żołnierza AK&lt;/del&gt;, &lt;del style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;poległego &lt;/del&gt;w &lt;del style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;Nowym &lt;/del&gt;Mieście &lt;del style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;4 czerwca 1944 r. W 1945 r. ostatni właściciel pałacu Gustaw Pomian-Bławdziewicz został aresztowany&lt;/del&gt;, &lt;del style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;po czym wywieziono go na Syberię&lt;/del&gt;, &lt;del style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;gdzie zmarł&lt;/del&gt;.&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot; data-marker=&quot;+&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;&lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;Na dzieje miasta znacząco wpłynął dr [[Jan Bieliński|Jan Kapistran Bieliński]], który otworzył w 1874 r&lt;/ins&gt;. &lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;[[Zakład Przyrodoleczniczy w Nowym Mieście nad Pilicą|zakład hydroleczniczy]]. Przyjeżdżali tu znani luminarze kultury, z Elizą Orzeszkową &lt;/ins&gt;na &lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;czele, oraz obcokrajowcy&lt;/ins&gt;, &lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;nie wyłączając Japończyków&lt;/ins&gt;. &lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;Łagodnym psychopatom i nieco otyłym serwowano: zimną wodę, werandowanie, ruch, higieniczne życie&lt;/ins&gt;, &lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;bale&lt;/ins&gt;, &lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;koncerty i kwaszone mleko. Po zabiegach kuracjusze wracali ponoć do domów jak nowonarodzeni, jednak karykaturzysta Franciszek Kostrzewski trochę żartował sobie z ''cudownych skutków zimnowodnej kuracyi &lt;/ins&gt;w &lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;Nowem &lt;/ins&gt;Mieście &lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;nad Pilicą''&lt;/ins&gt;, &lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;a Władysław Reymont wyznał&lt;/ins&gt;, &lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;że ''z nudów nie wytrzymałby tu tygodnia''&lt;/ins&gt;.&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;br/&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;br/&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot; data-marker=&quot;−&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;W latach 50. XX w. Nowe Miasto znane było ze spółdzielni produkcyjnej specjalizującej się w sadownictwie i hodowli owiec oraz z zakładu głuchoniemych i prewentorium przeciwgruźliczego. W maju 1958 r. wielka trąba powietrzna wyrządziła duże starty materialne. Miejscowość jednak rozwijała się, głównie za sprawą zlokalizowanego tutaj lotniska wojskowego. Na początku lat 60. uruchomiono szpital. Działało kilka filii zakładów przemysłowych. W 1965 r. miasto osiągnęło rekordową liczbę mieszkańców – ok. 5000. W 2000 r. jednostka wojskowa została zlikwidowana, co spowodowało gwałtowny wzrost bezrobocia oraz spadek liczby ludności (ok. 15%).&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot; data-marker=&quot;+&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;&lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;=== I wojna światowa ===&lt;/ins&gt;&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot; class=&quot;diff-side-deleted&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot; data-marker=&quot;+&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;&lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;Podczas I wojny światowej, w 1916 roku, miejscowości przywrócono prawa miejskie. Niestety w wyniku bombardowania zniszczeniu uległ [[Zakład Przyrodoleczniczy w Nowym Mieście nad Pilicą|zakład dr Bielińskiego]], a częściowemu uszkodzeniu pałac.&lt;/ins&gt;&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot; class=&quot;diff-side-deleted&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot; data-marker=&quot;+&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt; &lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot; class=&quot;diff-side-deleted&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot; data-marker=&quot;+&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;&lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;=== Okres międzywojenny (1918–1939) ===&lt;/ins&gt;&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot; class=&quot;diff-side-deleted&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot; data-marker=&quot;+&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;&lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;Przed 1921 r. Nowe Miasto liczyło 3761 mieszkańców. Pomimo doprowadzenia w 1924 r. linii [[Kolej grójecka|kolejki grójeckiej]] miejscowość rozwijała się powoli – w 1931 r. liczyła 3877 mieszkańców. W 1930 r. wystawiono pomnik ku czci Tadeusza Kościuszki i bohaterów poległych w obronie ojczyzny w latach 1918–1920.&lt;/ins&gt;&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot; class=&quot;diff-side-deleted&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot; data-marker=&quot;+&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt; &lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot; class=&quot;diff-side-deleted&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot; data-marker=&quot;+&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;&lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;=== II wojna światowa ===&lt;/ins&gt;&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot; class=&quot;diff-side-deleted&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot; data-marker=&quot;+&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;&lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;Podczas okupacji hitlerowskiej, w styczniu 1941 roku Niemcy utworzyli getto dla żydowskich mieszkańców. W sierpniu 1942 zostali wywiezieni do obozu zagłady Treblinka i tam zamordowani.&lt;/ins&gt;&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot; class=&quot;diff-side-deleted&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot; data-marker=&quot;+&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt; &lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot; class=&quot;diff-side-deleted&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot; data-marker=&quot;+&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;&lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;Tablica na jednym z domów upamiętnia Władysława Leweckiego, ps. „Bolek”, żołnierza Armii Krajowej, poległego w Nowym Mieście 4 czerwca 1944 r. W 1945 r. ostatni właściciel pałacu Gustaw Pomian-Bławdziewicz został aresztowany, po czym wywieziono go na Syberię, gdzie zmarł.&lt;/ins&gt;&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot; class=&quot;diff-side-deleted&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot; data-marker=&quot;+&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt; &lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot; class=&quot;diff-side-deleted&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot; data-marker=&quot;+&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;&lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;Armia Czerwona dotarła do Nowego Miasta wieczorem 16 stycznia, a ostatecznie je zajęła rano 17 stycznia 1945 r.&lt;/ins&gt;&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot; class=&quot;diff-side-deleted&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot; data-marker=&quot;+&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt; &lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot; class=&quot;diff-side-deleted&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot; data-marker=&quot;+&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;&lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;=== Czasy Polski Ludowej (1945–1989) ===&lt;/ins&gt;&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot; class=&quot;diff-side-deleted&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot; data-marker=&quot;+&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;W latach 50. XX w. Nowe Miasto znane było ze spółdzielni produkcyjnej specjalizującej się w sadownictwie i hodowli owiec oraz z zakładu głuchoniemych i prewentorium przeciwgruźliczego. W maju 1958 r. wielka trąba powietrzna wyrządziła duże starty materialne. Miejscowość jednak rozwijała się, głównie za sprawą zlokalizowanego tutaj lotniska wojskowego. Na początku lat 60. uruchomiono szpital. Działało kilka filii zakładów przemysłowych. W 1965 r. miasto osiągnęło rekordową liczbę mieszkańców – ok. 5000.&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot; class=&quot;diff-side-deleted&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot; data-marker=&quot;+&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt; &lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot; class=&quot;diff-side-deleted&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot; data-marker=&quot;+&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;&lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;=== III Rzeczpospolita (od 1990) ===&lt;/ins&gt;&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot; class=&quot;diff-side-deleted&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot; data-marker=&quot;+&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;W 2000 r. jednostka wojskowa została zlikwidowana, co spowodowało gwałtowny wzrost bezrobocia oraz spadek liczby ludności (ok. 15%).&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;br/&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;br/&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;== Bibliografia ==&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;== Bibliografia ==&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;br/&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;br/&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;== Linki zewnętrzne ==&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;== Linki zewnętrzne ==&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;/table&gt;</summary>
		<author><name>Admin</name></author>
	</entry>
	<entry>
		<id>https://www.jabcok.org/jabcok/index.php?title=Nowe_Miasto_nad_Pilic%C4%85&amp;diff=132&amp;oldid=prev</id>
		<title>Admin o 15:29, 6 paź 2023</title>
		<link rel="alternate" type="text/html" href="https://www.jabcok.org/jabcok/index.php?title=Nowe_Miasto_nad_Pilic%C4%85&amp;diff=132&amp;oldid=prev"/>
		<updated>2023-10-06T15:29:27Z</updated>

		<summary type="html">&lt;p&gt;&lt;/p&gt;
&lt;table style=&quot;background-color: #fff; color: #202122;&quot; data-mw=&quot;interface&quot;&gt;
				&lt;col class=&quot;diff-marker&quot; /&gt;
				&lt;col class=&quot;diff-content&quot; /&gt;
				&lt;col class=&quot;diff-marker&quot; /&gt;
				&lt;col class=&quot;diff-content&quot; /&gt;
				&lt;tr class=&quot;diff-title&quot; lang=&quot;pl&quot;&gt;
				&lt;td colspan=&quot;2&quot; style=&quot;background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;&quot;&gt;← poprzednia wersja&lt;/td&gt;
				&lt;td colspan=&quot;2&quot; style=&quot;background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;&quot;&gt;Wersja z 17:29, 6 paź 2023&lt;/td&gt;
				&lt;/tr&gt;&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot; class=&quot;diff-lineno&quot; id=&quot;mw-diff-left-l18&quot;&gt;Linia 18:&lt;/td&gt;
&lt;td colspan=&quot;2&quot; class=&quot;diff-lineno&quot;&gt;Linia 18:&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;br/&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;br/&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;W latach 50. XX w. Nowe Miasto znane było ze spółdzielni produkcyjnej specjalizującej się w sadownictwie i hodowli owiec oraz z zakładu głuchoniemych i prewentorium przeciwgruźliczego. W maju 1958 r. wielka trąba powietrzna wyrządziła duże starty materialne. Miejscowość jednak rozwijała się, głównie za sprawą zlokalizowanego tutaj lotniska wojskowego. Na początku lat 60. uruchomiono szpital. Działało kilka filii zakładów przemysłowych. W 1965 r. miasto osiągnęło rekordową liczbę mieszkańców – ok. 5000. W 2000 r. jednostka wojskowa została zlikwidowana, co spowodowało gwałtowny wzrost bezrobocia oraz spadek liczby ludności (ok. 15%).&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;W latach 50. XX w. Nowe Miasto znane było ze spółdzielni produkcyjnej specjalizującej się w sadownictwie i hodowli owiec oraz z zakładu głuchoniemych i prewentorium przeciwgruźliczego. W maju 1958 r. wielka trąba powietrzna wyrządziła duże starty materialne. Miejscowość jednak rozwijała się, głównie za sprawą zlokalizowanego tutaj lotniska wojskowego. Na początku lat 60. uruchomiono szpital. Działało kilka filii zakładów przemysłowych. W 1965 r. miasto osiągnęło rekordową liczbę mieszkańców – ok. 5000. W 2000 r. jednostka wojskowa została zlikwidowana, co spowodowało gwałtowny wzrost bezrobocia oraz spadek liczby ludności (ok. 15%).&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot; class=&quot;diff-side-deleted&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot; data-marker=&quot;+&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;&lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;&lt;/ins&gt;&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot; class=&quot;diff-side-deleted&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot; data-marker=&quot;+&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;&lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;== Bibliografia ==&lt;/ins&gt;&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot; class=&quot;diff-side-deleted&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot; data-marker=&quot;+&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;&lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;&lt;/ins&gt;&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot; class=&quot;diff-side-deleted&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot; data-marker=&quot;+&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;&lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;== Linki zewnętrzne ==&lt;/ins&gt;&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;/table&gt;</summary>
		<author><name>Admin</name></author>
	</entry>
	<entry>
		<id>https://www.jabcok.org/jabcok/index.php?title=Nowe_Miasto_nad_Pilic%C4%85&amp;diff=57&amp;oldid=prev</id>
		<title>Admin: Utworzono nową stronę &quot;'''Nowe Miasto nad Pilicą''' – miasto w województwie mazowieckim, w powiecie grójeckim, położone w Dolinie Białobrzeskiej, nad rzeką Pilicą, siedziba gminy Nowe Miasto nad Pilicą.  Nowe Miasto nad Pilicą zostało utworzone z wcześniej istniejącej wsi o nazwie Góra (w latach 1350–1360 komora celna na szlaku toruńsko-lwowskim, obecnie wieś została ulicą o tej samej nazwie) oraz…&quot;</title>
		<link rel="alternate" type="text/html" href="https://www.jabcok.org/jabcok/index.php?title=Nowe_Miasto_nad_Pilic%C4%85&amp;diff=57&amp;oldid=prev"/>
		<updated>2023-09-08T20:13:30Z</updated>

		<summary type="html">&lt;p&gt;Utworzono nową stronę &amp;quot;&amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;Nowe Miasto nad Pilicą&amp;#039;&amp;#039;&amp;#039; – miasto w województwie mazowieckim, w &lt;a href=&quot;/jabcok/index.php/Powiat_gr%C3%B3jecki&quot; title=&quot;Powiat grójecki&quot;&gt;powiecie grójeckim&lt;/a&gt;, położone w Dolinie Białobrzeskiej, nad rzeką &lt;a href=&quot;/jabcok/index.php?title=Pilica&amp;amp;action=edit&amp;amp;redlink=1&quot; class=&quot;new&quot; title=&quot;Pilica (strona nie istnieje)&quot;&gt;Pilicą&lt;/a&gt;, siedziba &lt;a href=&quot;/jabcok/index.php/Gmina_Nowe_Miasto_nad_Pilic%C4%85&quot; title=&quot;Gmina Nowe Miasto nad Pilicą&quot;&gt;gminy Nowe Miasto nad Pilicą&lt;/a&gt;.  Nowe Miasto nad Pilicą zostało utworzone z wcześniej istniejącej wsi o nazwie &lt;a href=&quot;/jabcok/index.php?title=G%C3%B3ra&amp;amp;action=edit&amp;amp;redlink=1&quot; class=&quot;new&quot; title=&quot;Góra (strona nie istnieje)&quot;&gt;Góra&lt;/a&gt; (w latach 1350–1360 komora celna na szlaku toruńsko-lwowskim, obecnie wieś została ulicą o tej samej nazwie) oraz…&amp;quot;&lt;/p&gt;
&lt;p&gt;&lt;b&gt;Nowa strona&lt;/b&gt;&lt;/p&gt;&lt;div&gt;'''Nowe Miasto nad Pilicą''' – miasto w województwie mazowieckim, w [[Powiat grójecki|powiecie grójeckim]], położone w Dolinie Białobrzeskiej, nad rzeką [[Pilica|Pilicą]], siedziba [[Gmina Nowe Miasto nad Pilicą|gminy Nowe Miasto nad Pilicą]].&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
Nowe Miasto nad Pilicą zostało utworzone z wcześniej istniejącej wsi o nazwie [[Góra]] (w latach 1350–1360 komora celna na szlaku toruńsko-lwowskim, obecnie wieś została ulicą o tej samej nazwie) oraz z części gruntów sąsiedniej wsi targowej o nazwie [[Pobiedna]], której w roku 1400 Książę Siemowit IV nadał prawa miejskie (chełmińskie). Pomiędzy Górą a Pobiedną powstało osiedle kupców i rzemieślników, na którego rzecz w 1473 r. Pobiedna straciła prawa miejskie. Odtąd dziedzice wsi Góra, Prandotowie h. Rawicz, przyjęli nazwisko Nowomiejskich i stali się pierwszymi właścicielami Nowego Miasta nad Pilicą.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
W XVII wieku miejsce Nowomiejskich zajęli kolejni właściciele: Zebrzydowscy, Lipscy, Sapiehowie. W latach 40. XVIII w. Florian Łubieński (zm. 1760), wojewoda poznański, wyjednał u króla Augusta III Sasa przywilej ustanawiający liczne jarmarki. W 1753 r. posiadaczem Nowego Miasta został Kazimierz Granowski (1721–1774), wojewoda rawski, generał wojsk koronnych. Sfinalizował budowę pałacu, sprowadził zakonników i rozpoczął budowę zespołu kapucyńskiego. Za jego czasów Nowe Miasto było ''porządnie i dobrze zabudowane, znaczne pałacem a mianowicie groblami kosztownymi na pół mili ciągnącymi się i mostem na rzece Pilicy''. (Potem most i groble znikły pod naporem Pilicy). Granowski, ożeniony z Boną Świdzińską, zmarł bezpotomnie, a dobra przeszły na własność Ignacego Świdzińskiego, starosty lityńskiego. Król Stanisław August Poniatowski, na prośbę Świdzińskiego, nie tylko zatwierdził dotychczasowe jarmarki, ale ustanowił pięć nowych. 19 lipca 1787 r., w czwartek, w dzień dżdżysty i wilgotny, przed południem monarcha zjawił się w Nowym Mieście osobiście. Wracając z Kaniowa, zatrzymał się na godzinę dla dania spoczynku ekwipażom. Zapewne widział drewnianą bożnicę, wzniesioną w latach 1779–1780.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
Antoni Świdziński, syn Ignacego, odstąpił Nowe Miasto w 1795 r. swemu szwagrowi Janowi Nepomucenowi Małachowskiemu (1764–1822), ówczesnemu referendarzowi koronnemu, a późniejszemu senatorowi-wojewodzie. W 1825 r. właścicielami Nowego Miasta zostali synowie Jana Nepomucena: Stanisław (1801–1883) i Władysław (1800–1870). &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
W 1827 r. miejscowość liczyła 1500 mieszkańców i 132 domy oraz miała fabrykę sukna. Uczestniczący czynnie w powstaniu listopadowym Stanisław Małachowski wyemigrował do Francji i jedynym posesorem Nowego Miasta został jego brat. Notabene w 1831 r. w nowomiejskim pałacu mieścił się lazaret, w którym od ran i na cholerę zmarło ponad 300 polskich żołnierzy.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
W 1860 r. Nowe Miasto liczyło 2679 mieszkańców (w tym 1064 chrześcijan i 1615 starozakonnych), utrzymujących się z rolnictwa, rzemiosł, handlu i wyrobku. Było tylko częściowo wybrukowane. Miało 16 domów murowanych i 150 drewnianych. Znaczniejsze gmachy to: kościół parafialny, zespół klasztorny ojców kapucynów, magazyn solny rządowy (prowadzony m.in. przez ojca pisarki Narcyzy Żmichowskiej), rzeźnia. Z fabryki sukna Małachowskich ostały się ruiny. Ośmiu majstrów wyrabiało indywidualnie, w swoich domach, multan i drelich. Funkcjonowały: magistrat, szkoła rządowa elementarna, dwa cechy (sukienniczy i szewski), apteka. Powodzeniem cieszył się jarmark na św. Marcina (11 listopada) – ''najwalniejszy, na którym w znacznej ilości dowożone bywa: len, kożuchy, wozy, odzież itp.'' &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
W 1865 r. Władysław Małachowski, który wspierał powstańców styczniowych, sprzedał resztę dóbr wraz z pałacem i wyjechał za granicę. Kilka lat później, jak odnotował Stefan Kotaniec, rząd rosyjski przemianował miasteczko na osadę, przyłączając je do gminy Góra i kasując urząd burmistrza. Następnymi właścicielami Nowego Miasta były m.in. rodziny Tyszkiewiczów i Pomian-Bławdziewiczów. W tym czasie na dzieje miasta znacząco wpłynął dr Jan Kapistran Bieliński, który otworzył w 1874 r. zakład hydroleczniczy. Przyjeżdżali tu znani luminarze kultury, z Elizą Orzeszkową na czele, oraz obcokrajowcy, nie wyłączając Japończyków. Łagodnym psychopatom i nieco otyłym serwowano: zimną wodę, werandowanie, ruch, higieniczne życie, bale, koncerty i kwaszone mleko. Po zabiegach kuracjusze wracali ponoć do domów jak nowonarodzeni, jednak karykaturzysta Franciszek Kostrzewski trochę żartował sobie z ''cudownych skutków zimnowodnej kuracyi w Nowem Mieście nad Pilicą'', a Władysław Reymont wyznał, że z nudów nie wytrzymałby tu tygodnia.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
Podczas I wojny światowej miejscowości przywrócono prawa miejskie. Niestety w wyniku bombardowana zniszczeniu uległ zakład dr. Bielińskiego, a częściowemu uszkodzeniu pałac. Przed 1921 r. Nowe Miasto liczyło 3761 mieszkańców. Pomimo doprowadzenia w 1924 r. linii kolejki grójeckiej miejscowość rozwijała się powoli – w 1931 r. liczyła 3877 mieszkańców. W 1930 r. wystawiono pomnik ku czci Tadeusza Kościuszki i bohaterów poległych w obronie ojczyzny w latach 1918–1920.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
Podczas II wojny światowej hitlerowcy wymordowali prawie wszystkich miejscowych Żydów. Tablica na jednym z domów upamiętnia Władysława Leweckiego, ps. „Bolek”, żołnierza AK, poległego w Nowym Mieście 4 czerwca 1944 r. W 1945 r. ostatni właściciel pałacu Gustaw Pomian-Bławdziewicz został aresztowany, po czym wywieziono go na Syberię, gdzie zmarł.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
W latach 50. XX w. Nowe Miasto znane było ze spółdzielni produkcyjnej specjalizującej się w sadownictwie i hodowli owiec oraz z zakładu głuchoniemych i prewentorium przeciwgruźliczego. W maju 1958 r. wielka trąba powietrzna wyrządziła duże starty materialne. Miejscowość jednak rozwijała się, głównie za sprawą zlokalizowanego tutaj lotniska wojskowego. Na początku lat 60. uruchomiono szpital. Działało kilka filii zakładów przemysłowych. W 1965 r. miasto osiągnęło rekordową liczbę mieszkańców – ok. 5000. W 2000 r. jednostka wojskowa została zlikwidowana, co spowodowało gwałtowny wzrost bezrobocia oraz spadek liczby ludności (ok. 15%).&lt;/div&gt;</summary>
		<author><name>Admin</name></author>
	</entry>
</feed>