Mogielnica - Historia wersji

Admin o 20:36, 12 sie 2024

2024-08-12T20:36:25Z

Admin o 18:15, 25 lip 2024

2024-07-25T18:15:07Z

@@ Linia 52: / Linia 52: @@
 === II wojna światowa ===
-Podczas II wojny światowej na terenie Mogielnicy działał VII Ośrodek Armii Krajowej [[Obwód Grójec Armii Krajowej|Obwodu Grójec „Głuszec”]], stworzony i dowodzony przez kapitana inżyniera Mieczysława Piątka (ps. „Lis”, „Rola”), syna ziemi krakowskiej.
+Podczas II wojny światowej na terenie Mogielnicy działał [[Ośrodek VII ZWZ-AK Mogielnica|VII Ośrodek Armii Krajowej]] [[Obwód Grójec Armii Krajowej|Obwodu Grójec „Głuszec”]], stworzony i dowodzony przez kapitana inżyniera Mieczysława Piątka (ps. „Lis”, „Rola”), syna ziemi krakowskiej.
 Podczas okupacji hitlerowskiej, w listopadzie 1940 roku Niemcy utworzyli getto dla żydowskich mieszkańców. Przebywało w nim około 2800 Żydów. W lipcu 1942 zostali wywiezieni do getta w Warszawie, a stamtąd wkrótce do obozu zagłady Treblinka, gdzie zostali zamordowani.
@@ Linia 66: / Linia 66: @@
 == Bibliografia ==
 == Linki zewnętrzne ==
 [[Kategoria:Miejscowości]]

Admin o 22:44, 5 lip 2024

2024-07-05T22:44:02Z

← poprzednia wersja		Wersja z 00:44, 6 lip 2024
Linia 68:		Linia 68:

	== Linki zewnętrzne ==		== Linki zewnętrzne ==
			[[Kategoria:Miejscowości]]

Admin o 18:58, 27 kwi 2024

2024-04-27T18:58:45Z

← poprzednia wersja		Wersja z 20:58, 27 kwi 2024
Linia 1:		Linia 1:
	'''Mogielnica''' – miasto w województwie mazowieckim, w południowej części [[Powiat grójecki\|powiatu grójeckiego]]. Jest siedzibą [[Gmina Mogielnica\|gminy Mogielnica]].		'''Mogielnica''' – miasto w województwie mazowieckim, w południowej części [[Powiat grójecki\|powiatu grójeckiego]]. Jest siedzibą [[Gmina Mogielnica\|gminy Mogielnica]].

	Leży przy drodze z [[Grójec\|Grójca]] do [[Nowe Miasto nad Pilicą\|Nowego Miasta nad Pilicą]], w dolinie rzeki [[Mogielanka\|Mogielanki]], będącej lewym dopływem [[Pilica\|Pilicy]].		Leży przy drodze z [[Grójec\|Grójca]] do [[Nowe Miasto nad Pilicą\|Nowego Miasta nad Pilicą]], w dolinie rzeki [[Mogielanka\|Mogielanki]], będącej lewym dopływem [[Pilica\|Pilicy]].

			Obecnie (stan na 2017 rok) Mogielnica liczy 2 294 mieszkańców.

	== Historia ==		== Historia ==
Linia 51:		Linia 53:
	=== II wojna światowa ===		=== II wojna światowa ===
	Podczas II wojny światowej na terenie Mogielnicy działał VII Ośrodek Armii Krajowej [[Obwód Grójec Armii Krajowej\|Obwodu Grójec „Głuszec”]], stworzony i dowodzony przez kapitana inżyniera Mieczysława Piątka (ps. „Lis”, „Rola”), syna ziemi krakowskiej.		Podczas II wojny światowej na terenie Mogielnicy działał VII Ośrodek Armii Krajowej [[Obwód Grójec Armii Krajowej\|Obwodu Grójec „Głuszec”]], stworzony i dowodzony przez kapitana inżyniera Mieczysława Piątka (ps. „Lis”, „Rola”), syna ziemi krakowskiej.

			Podczas okupacji hitlerowskiej, w listopadzie 1940 roku Niemcy utworzyli getto dla żydowskich mieszkańców. Przebywało w nim około 2800 Żydów. W lipcu 1942 zostali wywiezieni do getta w Warszawie, a stamtąd wkrótce do obozu zagłady Treblinka, gdzie zostali zamordowani.

	W związku z holocaustem zmniejszyła się liczba ludności: w 1946 r. miasto liczyło 4 700 osób.		W związku z holocaustem zmniejszyła się liczba ludności: w 1946 r. miasto liczyło 4 700 osób.

	=== Po 1945 roku ===		=== Po 1945 roku ===
	Powojenna Mogielnica stanowiła ośrodek usługowo-handlowy, w mieście działało kilka niewielkich zakładów przemysłowych branży spożywczej i skórzanej oraz cegielnia. Tradycje przedwojennego seminarium nauczycielskiego kontynuowało Państwowe Liceum Pedagogiczne. Na początku lat 70. atrakcją miasteczka stał się ogród rzeźbiarski małżeństwa [[Franciszek Strynkiewicz\|Franciszka Strynkiewicza]] (1893–1996) i Barbary Bieniulis-Strynkiewicz (1922–1996). Od 1978 organizowana jest [[Mogielnicka Wiosna Kulturalna]], podczas której prezentuje się dorobek kulturalny miasta i gminy.		Powojenna Mogielnica stanowiła ośrodek usługowo-handlowy, w mieście działało kilka niewielkich zakładów przemysłowych branży spożywczej i skórzanej oraz cegielnia. Tradycje przedwojennego seminarium nauczycielskiego kontynuowało Państwowe [[Liceum Pedagogiczne w Mogielnicy\|Liceum Pedagogiczne]]. Na początku lat 70. atrakcją miasteczka stał się ogród rzeźbiarski małżeństwa [[Franciszek Strynkiewicz\|Franciszka Strynkiewicza]] (1893–1996) i Barbary Bieniulis-Strynkiewicz (1922–1996). Od 1978 organizowana jest [[Mogielnicka Wiosna Kulturalna]], podczas której prezentuje się dorobek kulturalny miasta i gminy.

			Miasto stopniowo wyludnia się: w 1965 roku Mogielnica liczyła 3500 mieszkańców, w 1970 r. – 3115, a w 1991 r. – 2749.

	Obecnie ~~miasto ma ok.~~ 2~~,5 tys.~~ mieszkańców.		Obecnie (stan na 2017 rok) Mogielnica liczy 2 294 mieszkańców.

	== Bibliografia ==		== Bibliografia ==

	== Linki zewnętrzne ==		== Linki zewnętrzne ==

Admin o 18:28, 27 kwi 2024

2024-04-27T18:28:29Z

Podgląd zmian

Admin o 16:56, 1 paź 2023

2023-10-01T16:56:05Z

← poprzednia wersja		Wersja z 18:56, 1 paź 2023
Linia 20:		Linia 20:
	W okresie Królestwa Kongresowego z fundacji Klementyny z Kozietulskich primo voto Walickiej secundo voto Wichlińskiej zbudowano ratusz. W 1827 r. liczba mieszkańców wzrosła do 1600. Mogielnica hrabiny Józefy Zamoyskiej (wnuczki Bazylego Walickiego) miała 152 domy drewniane i 2 murowane, 2283 mieszkańców, z czego 984 chrześcijan i 1299 Żydów.		W okresie Królestwa Kongresowego z fundacji Klementyny z Kozietulskich primo voto Walickiej secundo voto Wichlińskiej zbudowano ratusz. W 1827 r. liczba mieszkańców wzrosła do 1600. Mogielnica hrabiny Józefy Zamoyskiej (wnuczki Bazylego Walickiego) miała 152 domy drewniane i 2 murowane, 2283 mieszkańców, z czego 984 chrześcijan i 1299 Żydów.

	Ludność utrzymywała się z rzemiosła, rolnictwa i handlu. Popytem, zwłaszcza wśród chłopów, cieszyły się wyroby mogielnickich szew-ców. Oprócz ratusza miasto posiadało rzeźnię miejską, szopę na narzędzia ogniowe, dwie szkoły elementarne (chrześcijańską i ~~żydow- ską~~), łaźnię, dwa kościoły, synagogę, wiatrak, stację pocztową, urząd skarbowy; w większej części było wybrukowane.		Ludność utrzymywała się z rzemiosła, rolnictwa i handlu. Popytem, zwłaszcza wśród chłopów, cieszyły się wyroby mogielnickich szew-ców. Oprócz ratusza miasto posiadało rzeźnię miejską, szopę na narzędzia ogniowe, dwie szkoły elementarne (chrześcijańską i żydowską), łaźnię, dwa kościoły, synagogę, wiatrak, stację pocztową, urząd skarbowy; w większej części było wybrukowane.

	Po powstaniu styczniowym Mogielnicę zdegradowano do rzędu osad i przypisano do powiatu grójeckiego (w guberni warszawskiej).		Po powstaniu styczniowym Mogielnicę zdegradowano do rzędu osad i przypisano do powiatu grójeckiego (w guberni warszawskiej).
Linia 41:		Linia 41:

	Obecnie miasto ma ok. 2,5 tys. mieszkańców.		Obecnie miasto ma ok. 2,5 tys. mieszkańców.

			== Bibliografia ==

			== Linki zewnętrzne ==

Admin o 15:11, 9 wrz 2023

2023-09-09T15:11:52Z

← poprzednia wersja		Wersja z 17:11, 9 wrz 2023
Linia 3:		Linia 3:
	Leży przy drodze z [[Grójec\|Grójca]] do [[Nowe Miasto nad Pilicą\|Nowego Miasta nad Pilicą]], w dolinie rzeki [[Mogielanka\|Mogielanki]].		Leży przy drodze z [[Grójec\|Grójca]] do [[Nowe Miasto nad Pilicą\|Nowego Miasta nad Pilicą]], w dolinie rzeki [[Mogielanka\|Mogielanki]].

			== Historia ==

			=== Średniowiecze ===
	Pierwotnie Mogielnica była wsią książęcą. W 1249 r. książę Siemowit I w zamian za wioskę Iłów w ziemi gostyńskiej przekazał cystersom sulejowskim osadę targową Mogielnica z kaplicą oraz dwie wsie: Dąbrowę i Otaląż. Cystersi zapewne już w XIII w. wznieśli kościół i prowadzili duszpasterstwo w parafii.		Pierwotnie Mogielnica była wsią książęcą. W 1249 r. książę Siemowit I w zamian za wioskę Iłów w ziemi gostyńskiej przekazał cystersom sulejowskim osadę targową Mogielnica z kaplicą oraz dwie wsie: Dąbrowę i Otaląż. Cystersi zapewne już w XIII w. wznieśli kościół i prowadzili duszpasterstwo w parafii.

	W 1317 r. wystarali się o prawa miejskie. Jeszcze w 1865 r. w miejscowym magistracie pieczołowicie przechowywano 28 przywilejów książęcych i królewskich, które przyczyniły się do tego, że w XV–XVII w. Mogielnica stanowiła ważny ośrodek rzemieślniczy, kojarzony z wyrobami tkackimi i pośledniejszymi gatunkami sukna. W okresie I Rzeczypospolitej należała do ziemi rawskiej w województwie rawskim.		W 1317 r. wystarali się o prawa miejskie. Jeszcze w 1865 r. w miejscowym magistracie pieczołowicie przechowywano 28 przywilejów książęcych i królewskich, które przyczyniły się do tego, że w XV–XVII w. Mogielnica stanowiła ważny ośrodek rzemieślniczy, kojarzony z wyrobami tkackimi i pośledniejszymi gatunkami sukna. W okresie I Rzeczypospolitej należała do ziemi rawskiej w województwie rawskim.

			=== XVI-XVIII wiek ===
	W połowie XVII w. Mogielnica pogrążyła się w kryzysie. W latach 80. XVIII w. jej właścicielem został Bazyli Walicki, wojewoda rawski.		W połowie XVII w. Mogielnica pogrążyła się w kryzysie. W latach 80. XVIII w. jej właścicielem został Bazyli Walicki, wojewoda rawski.

Linia 13:		Linia 17:
	Relacja ks. Adama Naruszewicza trochę przeczy pokutującemu za sprawą Słownika geograficznego Królestwa Polskiego... poglądowi, jakoby rządy wojewody rawskiego spowodowały upadek miasteczka. Było raczej odwrotnie. W 1788 r. Mogielnica liczyła 70 domów, a w roku 1797 już 101. Na mapie z 1798 r. widzimy rzekę Mogielankę, rynek, cztery ulice: Świdzińską, Rawską, Wolę i Zamojską, dwa kościoły katolickie, plebanię, dom pocztowy, folwark i bożnicę.		Relacja ks. Adama Naruszewicza trochę przeczy pokutującemu za sprawą Słownika geograficznego Królestwa Polskiego... poglądowi, jakoby rządy wojewody rawskiego spowodowały upadek miasteczka. Było raczej odwrotnie. W 1788 r. Mogielnica liczyła 70 domów, a w roku 1797 już 101. Na mapie z 1798 r. widzimy rzekę Mogielankę, rynek, cztery ulice: Świdzińską, Rawską, Wolę i Zamojską, dwa kościoły katolickie, plebanię, dom pocztowy, folwark i bożnicę.

			=== Czasy Królestwa Kongresowego ===
	W okresie Królestwa Kongresowego z fundacji Klementyny z Kozietulskich primo voto Walickiej secundo voto Wichlińskiej zbudowano ratusz. W 1827 r. liczba mieszkańców wzrosła do 1600. Mogielnica hrabiny Józefy Zamoyskiej (wnuczki Bazylego Walickiego) miała 152 domy drewniane i 2 murowane, 2283 mieszkańców, z czego 984 chrześcijan i 1299 Żydów.		W okresie Królestwa Kongresowego z fundacji Klementyny z Kozietulskich primo voto Walickiej secundo voto Wichlińskiej zbudowano ratusz. W 1827 r. liczba mieszkańców wzrosła do 1600. Mogielnica hrabiny Józefy Zamoyskiej (wnuczki Bazylego Walickiego) miała 152 domy drewniane i 2 murowane, 2283 mieszkańców, z czego 984 chrześcijan i 1299 Żydów.

Linia 19:		Linia 24:
	Po powstaniu styczniowym Mogielnicę zdegradowano do rzędu osad i przypisano do powiatu grójeckiego (w guberni warszawskiej).		Po powstaniu styczniowym Mogielnicę zdegradowano do rzędu osad i przypisano do powiatu grójeckiego (w guberni warszawskiej).

	W 1885 r. liczyła 3100 mieszkańców. Na przełomie XIX i XX w. stanowiła ośrodek dóbr obejmujących, oprócz niej, dwa folwarki i trzy wsie. W 1894 r. Władysław Reymont nie miał wątpliwości, że Mogielnica to ''takie sobie miasteczko, jak tysiące innych.'' Docenił styl urbanistyczny: ''dużo domów stojących szczytami do ulic, podsienia, wsparte na klocach rzezanych w kolumny.'' W 1910 r. liczba mieszkańców przekroczyła 6 tysięcy. Istotnym czynnikiem rozwoju było doprowadzenie w 1917 r. kolejki wąskotorowej. Niemcy, okupujący podczas I wojny światowej teren powiatu grójeckiego, przywrócili Mogielnicy prawa miejskie. Co ciekawe, 24 listopada 1918 r. zebrani na wiecu mogielniczanie jednogłośnie opowiedzieli się przeciwko statusowi miasta. Skarceni przez starostę grójeckiego Andrzeja Żółcika musieli uznać fakt, że urzędującego w ratuszu wójta zastąpił burmistrz w osobie Władysława Orzechowskiego.		W 1885 r. liczyła 3100 mieszkańców. Na przełomie XIX i XX w. stanowiła ośrodek dóbr obejmujących, oprócz niej, dwa folwarki i trzy wsie. W 1894 r. Władysław Reymont nie miał wątpliwości, że Mogielnica to ''takie sobie miasteczko, jak tysiące innych.'' Docenił styl urbanistyczny: ''dużo domów stojących szczytami do ulic, podsienia, wsparte na klocach rzezanych w kolumny.'' W 1910 r. liczba mieszkańców przekroczyła 6 tysięcy.

			=== I wojna światowa ===
			Istotnym czynnikiem rozwoju było doprowadzenie w 1917 r. kolejki wąskotorowej. Niemcy, okupujący podczas I wojny światowej teren powiatu grójeckiego, przywrócili Mogielnicy prawa miejskie. Co ciekawe, 24 listopada 1918 r. zebrani na wiecu mogielniczanie jednogłośnie opowiedzieli się przeciwko statusowi miasta. Skarceni przez starostę grójeckiego Andrzeja Żółcika musieli uznać fakt, że urzędującego w ratuszu wójta zastąpił burmistrz w osobie Władysława Orzechowskiego.

			=== Dwudziestolecie międzywojenne ===
	Międzywojenna Mogielnica, w 1929 r. licząca ok. 6 tys. mieszkańców, znana była przede wszystkim z szewstwa i garbarstwa. Szczyciła się Sądem Pokoju, Ochotniczą Straż Pożarną i przede wszystkim Państwowym Seminarium Nauczycielskim Męskim – kuźnią kadr pedagogicznych dla powiatu grójeckiego. Poprzez włączenie do miasta okolicznych wsi uzyskano zwiększenie odsetka ludności chrześcijańskiej.		Międzywojenna Mogielnica, w 1929 r. licząca ok. 6 tys. mieszkańców, znana była przede wszystkim z szewstwa i garbarstwa. Szczyciła się Sądem Pokoju, Ochotniczą Straż Pożarną i przede wszystkim Państwowym Seminarium Nauczycielskim Męskim – kuźnią kadr pedagogicznych dla powiatu grójeckiego. Poprzez włączenie do miasta okolicznych wsi uzyskano zwiększenie odsetka ludności chrześcijańskiej.

			=== II wojna światowa ===
	Podczas II wojny światowej na terenie Mogielnicy działał VII Ośrodek Armii Krajowej Obwodu Grójec „Głuszec”, stworzony i dowodzony przez kapitana inżyniera Mieczysława Piątka (ps. „Lis”, „Rola”), syna ziemi krakowskiej.		Podczas II wojny światowej na terenie Mogielnicy działał VII Ośrodek Armii Krajowej Obwodu Grójec „Głuszec”, stworzony i dowodzony przez kapitana inżyniera Mieczysława Piątka (ps. „Lis”, „Rola”), syna ziemi krakowskiej.

	W związku z holocaustem zmniejszyła się liczba ludności: w 1946 r. miasto liczyło 4700 osób. Powojenna Mogielnica stanowiła ~~ośro- dek~~ usługowo-handlowy, w mieście działało kilka niewielkich zakładów przemysłowych branży spożywczej i skórzanej oraz cegielnia. Tradycje przedwojennego seminarium nauczycielskiego kontynuowało Państwowe Liceum Pedagogiczne. Na początku lat 70. atrakcją miasteczka stał się ogród rzeźbiarski małżeństwa Franciszka Strynkiewicza (1893–1996) i Barbary Bieniulis-Strynkiewicz (1922–1996).		W związku z holocaustem zmniejszyła się liczba ludności: w 1946 r. miasto liczyło 4700 osób.

			=== Po 1945 roku ===
			Powojenna Mogielnica stanowiła ośrodek usługowo-handlowy, w mieście działało kilka niewielkich zakładów przemysłowych branży spożywczej i skórzanej oraz cegielnia. Tradycje przedwojennego seminarium nauczycielskiego kontynuowało Państwowe Liceum Pedagogiczne. Na początku lat 70. atrakcją miasteczka stał się ogród rzeźbiarski małżeństwa Franciszka Strynkiewicza (1893–1996) i Barbary Bieniulis-Strynkiewicz (1922–1996).

	Obecnie miasto ma ok. 2,5 tys. mieszkańców.		Obecnie miasto ma ok. 2,5 tys. mieszkańców.

Admin: Utworzono nową stronę "'''Mogielnica''' – miasto w województwie mazowieckim, w południowej części powiatu grójeckiego. Jest siedzibą gminy Mogielnica. Leży przy drodze z Grójca do Nowego Miasta nad Pilicą, w dolinie rzeki Mogielanki. Pierwotnie Mogielnica była wsią książęcą. W 1249 r. książę Siemowit I w zamian za wioskę Iłów w ziemi gostyńskiej przekazał cystersom…"

2023-09-08T20:00:13Z

Utworzono nową stronę "'''Mogielnica''' – miasto w województwie mazowieckim, w południowej części powiatu grójeckiego. Jest siedzibą gminy Mogielnica. Leży przy drodze z Grójca do Nowego Miasta nad Pilicą, w dolinie rzeki Mogielanki. Pierwotnie Mogielnica była wsią książęcą. W 1249 r. książę Siemowit I w zamian za wioskę Iłów w ziemi gostyńskiej przekazał cystersom…"

Nowa strona

'''Mogielnica''' – miasto w województwie mazowieckim, w południowej części [[Powiat grójecki|powiatu grójeckiego]]. Jest siedzibą [[Gmina Mogielnica|gminy Mogielnica]].

Leży przy drodze z [[Grójec|Grójca]] do [[Nowe Miasto nad Pilicą|Nowego Miasta nad Pilicą]], w dolinie rzeki [[Mogielanka|Mogielanki]].

Pierwotnie Mogielnica była wsią książęcą. W 1249 r. książę Siemowit I w zamian za wioskę Iłów w ziemi gostyńskiej przekazał cystersom sulejowskim osadę targową Mogielnica z kaplicą oraz dwie wsie: Dąbrowę i Otaląż. Cystersi zapewne już w XIII w. wznieśli kościół i prowadzili duszpasterstwo w parafii.

W 1317 r. wystarali się o prawa miejskie. Jeszcze w 1865 r. w miejscowym magistracie pieczołowicie przechowywano 28 przywilejów książęcych i królewskich, które przyczyniły się do tego, że w XV–XVII w. Mogielnica stanowiła ważny ośrodek rzemieślniczy, kojarzony z wyrobami tkackimi i pośledniejszymi gatunkami sukna. W okresie I Rzeczypospolitej należała do ziemi rawskiej w województwie rawskim.

W połowie XVII w. Mogielnica pogrążyła się w kryzysie. W latach 80. XVIII w. jej właścicielem został Bazyli Walicki, wojewoda rawski.

W dniu 19 lipca 1787 r. posiadłość Walickiego odwiedził król Stanisław August Poniatowski. Najjaśniejszy Pan przyjmowany był przed wjazdem do miasta od ''cechów stojących z rozwinionemi chorągwiami, oraz kahału i pospólstwa przy dawaniu ognia z armat i ręcznej strzelby, a gdy się zbliżył do gościnnego domu, witali licznie zgromadzeni obywatele Wdztwa Rawskiego, od których miał poważną i uprzejmą mowę I Pan Leszczyński chorąży rawski. Podziękowawszy Najjaśn. Pan za attencyą i dawszy rękę do pocałowania, obligował obywatelów, aby dla deszczu i słoty nie fatygując się assystencyą konną powozami jechali.''

Relacja ks. Adama Naruszewicza trochę przeczy pokutującemu za sprawą Słownika geograficznego Królestwa Polskiego... poglądowi, jakoby rządy wojewody rawskiego spowodowały upadek miasteczka. Było raczej odwrotnie. W 1788 r. Mogielnica liczyła 70 domów, a w roku 1797 już 101. Na mapie z 1798 r. widzimy rzekę Mogielankę, rynek, cztery ulice: Świdzińską, Rawską, Wolę i Zamojską, dwa kościoły katolickie, plebanię, dom pocztowy, folwark i bożnicę.

W okresie Królestwa Kongresowego z fundacji Klementyny z Kozietulskich primo voto Walickiej secundo voto Wichlińskiej zbudowano ratusz. W 1827 r. liczba mieszkańców wzrosła do 1600. Mogielnica hrabiny Józefy Zamoyskiej (wnuczki Bazylego Walickiego) miała 152 domy drewniane i 2 murowane, 2283 mieszkańców, z czego 984 chrześcijan i 1299 Żydów.

Ludność utrzymywała się z rzemiosła, rolnictwa i handlu. Popytem, zwłaszcza wśród chłopów, cieszyły się wyroby mogielnickich szew-ców. Oprócz ratusza miasto posiadało rzeźnię miejską, szopę na narzędzia ogniowe, dwie szkoły elementarne (chrześcijańską i żydow- ską), łaźnię, dwa kościoły, synagogę, wiatrak, stację pocztową, urząd skarbowy; w większej części było wybrukowane.

Po powstaniu styczniowym Mogielnicę zdegradowano do rzędu osad i przypisano do powiatu grójeckiego (w guberni warszawskiej).

W 1885 r. liczyła 3100 mieszkańców. Na przełomie XIX i XX w. stanowiła ośrodek dóbr obejmujących, oprócz niej, dwa folwarki i trzy wsie. W 1894 r. Władysław Reymont nie miał wątpliwości, że Mogielnica to ''takie sobie miasteczko, jak tysiące innych.'' Docenił styl urbanistyczny: ''dużo domów stojących szczytami do ulic, podsienia, wsparte na klocach rzezanych w kolumny.'' W 1910 r. liczba mieszkańców przekroczyła 6 tysięcy. Istotnym czynnikiem rozwoju było doprowadzenie w 1917 r. kolejki wąskotorowej. Niemcy, okupujący podczas I wojny światowej teren powiatu grójeckiego, przywrócili Mogielnicy prawa miejskie. Co ciekawe, 24 listopada 1918 r. zebrani na wiecu mogielniczanie jednogłośnie opowiedzieli się przeciwko statusowi miasta. Skarceni przez starostę grójeckiego Andrzeja Żółcika musieli uznać fakt, że urzędującego w ratuszu wójta zastąpił burmistrz w osobie Władysława Orzechowskiego.

Międzywojenna Mogielnica, w 1929 r. licząca ok. 6 tys. mieszkańców, znana była przede wszystkim z szewstwa i garbarstwa. Szczyciła się Sądem Pokoju, Ochotniczą Straż Pożarną i przede wszystkim Państwowym Seminarium Nauczycielskim Męskim – kuźnią kadr pedagogicznych dla powiatu grójeckiego. Poprzez włączenie do miasta okolicznych wsi uzyskano zwiększenie odsetka ludności chrześcijańskiej.

Podczas II wojny światowej na terenie Mogielnicy działał VII Ośrodek Armii Krajowej Obwodu Grójec „Głuszec”, stworzony i dowodzony przez kapitana inżyniera Mieczysława Piątka (ps. „Lis”, „Rola”), syna ziemi krakowskiej.

W związku z holocaustem zmniejszyła się liczba ludności: w 1946 r. miasto liczyło 4700 osób. Powojenna Mogielnica stanowiła ośro- dek usługowo-handlowy, w mieście działało kilka niewielkich zakładów przemysłowych branży spożywczej i skórzanej oraz cegielnia. Tradycje przedwojennego seminarium nauczycielskiego kontynuowało Państwowe Liceum Pedagogiczne. Na początku lat 70. atrakcją miasteczka stał się ogród rzeźbiarski małżeństwa Franciszka Strynkiewicza (1893–1996) i Barbary Bieniulis-Strynkiewicz (1922–1996).

Obecnie miasto ma ok. 2,5 tys. mieszkańców.

← poprzednia wersja		Wersja z 22:36, 12 sie 2024
Linia 22:		Linia 22:
	W dniu 19 lipca 1787 r. posiadłość Walickiego odwiedził król Stanisław August Poniatowski. Najjaśniejszy Pan przyjmowany był przed wjazdem do miasta od ''cechów stojących z rozwinionemi chorągwiami, oraz kahału i pospólstwa przy dawaniu ognia z armat i ręcznej strzelby, a gdy się zbliżył do gościnnego domu, witali licznie zgromadzeni obywatele Wdztwa Rawskiego, od których miał poważną i uprzejmą mowę I Pan Leszczyński chorąży rawski. Podziękowawszy Najjaśn. Pan za attencyą i dawszy rękę do pocałowania, obligował obywatelów, aby dla deszczu i słoty nie fatygując się assystencyą konną powozami jechali.''		W dniu 19 lipca 1787 r. posiadłość Walickiego odwiedził król Stanisław August Poniatowski. Najjaśniejszy Pan przyjmowany był przed wjazdem do miasta od ''cechów stojących z rozwinionemi chorągwiami, oraz kahału i pospólstwa przy dawaniu ognia z armat i ręcznej strzelby, a gdy się zbliżył do gościnnego domu, witali licznie zgromadzeni obywatele Wdztwa Rawskiego, od których miał poważną i uprzejmą mowę I Pan Leszczyński chorąży rawski. Podziękowawszy Najjaśn. Pan za attencyą i dawszy rękę do pocałowania, obligował obywatelów, aby dla deszczu i słoty nie fatygując się assystencyą konną powozami jechali.''

	Na mapie z 1798 r. widzimy rzekę Mogielankę, rynek, cztery ulice: Świdzińską, Rawską, Wolę i Zamojską, dwa kościoły katolickie, plebanię, dom pocztowy, folwark i bożnicę.		Na mapie z 1798 r. widzimy rzekę [[Mogielanka\|Mogielankę]], rynek, cztery ulice: Świdzińską, Rawską, Wolę i Zamojską, dwa kościoły katolickie, plebanię, dom pocztowy, folwark i bożnicę.

	Po trzecim rozbiorze Polski (1795 rok) Mogielnica znalazła się w tzw. Prusach Południowych, w latach 1806–1815 w Księstwie Warszawskim, a 1815–1918 pod zaborem rosyjskim.		Po trzecim rozbiorze Polski (1795 rok) Mogielnica znalazła się w tzw. Prusach Południowych, w latach 1806–1815 w Księstwie Warszawskim, a 1815–1918 pod zaborem rosyjskim.

	=== Czasy Królestwa Kongresowego ===		=== Czasy Królestwa Kongresowego ===
	Względna stabilizacja nastąpiła po 1820 roku (prawie 1700 mieszkańców, w tym 670 Żydów, napływających tu od końca XVIII wieku). Komisja Woj. Mazowieckiego dokonuje regulacji miasta, w czasie której zniszczono klasztor cystersów; na jego miejscu wybudowano w latach 1892–1895 obecny kościół parafialny. Klementyna Walicka funduje Mogielnicy klasycystyczny [[Ratusz w Mogielnicy\|ratusz]] (1824–1826), wzniesiony w północno-wschodniej pierzei rynku, będącego wciąż ośrodkiem życia lokalnego.		Względna stabilizacja nastąpiła po 1820 roku (prawie 1700 mieszkańców, w tym 670 [[Żydzi w Mogielnicy\|Żydów]], napływających tu od końca XVIII wieku).

			● ''Więcej w osobnym artykule: [[Żydzi w Mogielnicy]].''

			Komisja Woj. Mazowieckiego dokonuje regulacji miasta, w czasie której zniszczono klasztor cystersów; na jego miejscu wybudowano w latach 1892–1895 obecny kościół parafialny. Klementyna Walicka funduje Mogielnicy klasycystyczny [[Ratusz w Mogielnicy\|ratusz]] (1824–1826), wzniesiony w północno-wschodniej pierzei rynku, będącego wciąż ośrodkiem życia lokalnego.

	W 1827 r. liczba mieszkańców wzrosła do 1600. Mogielnica hrabiny Józefy Zamoyskiej (wnuczki Bazylego Walickiego) miała 152 domy drewniane i 2 murowane, 2283 mieszkańców, z czego 984 chrześcijan i 1299 Żydów.		W 1827 r. liczba mieszkańców wzrosła do 1600. Mogielnica hrabiny Józefy Zamoyskiej (wnuczki Bazylego Walickiego) miała 152 domy drewniane i 2 murowane, 2283 mieszkańców, z czego 984 chrześcijan i 1299 Żydów.
Linia 33:		Linia 37:
	Ludność utrzymywała się z rzemiosła, rolnictwa i handlu. Popytem, zwłaszcza wśród chłopów, cieszyły się wyroby mogielnickich szewców. Powstawały garbarnie (5), a garncarze wyrabiali proste naczynia kuchenne, znajdując na nie nabywców w okolicznych miastach. Oprócz ratusza miasto posiadało rzeźnię miejską, szopę na narzędzia ogniowe, dwie szkoły elementarne (chrześcijańską i żydowską), łaźnię, dwa kościoły, synagogę, wiatrak, stację pocztową, urząd skarbowy; w większej części było wybrukowane.		Ludność utrzymywała się z rzemiosła, rolnictwa i handlu. Popytem, zwłaszcza wśród chłopów, cieszyły się wyroby mogielnickich szewców. Powstawały garbarnie (5), a garncarze wyrabiali proste naczynia kuchenne, znajdując na nie nabywców w okolicznych miastach. Oprócz ratusza miasto posiadało rzeźnię miejską, szopę na narzędzia ogniowe, dwie szkoły elementarne (chrześcijańską i żydowską), łaźnię, dwa kościoły, synagogę, wiatrak, stację pocztową, urząd skarbowy; w większej części było wybrukowane.

	Po powstaniu styczniowym, w 1869 roku. Mogielnicę zdegradowano do rzędu osad (odbierając jej prawa miejskie) i przypisano do powiatu grójeckiego (w guberni warszawskiej).		Po powstaniu styczniowym, w 1869 roku. Mogielnicę zdegradowano do rzędu osad (odbierając jej prawa miejskie) i przypisano do [[Powiat grójecki\|powiatu grójeckiego]] (w guberni warszawskiej).

	W 1885 r. liczyła 3100 mieszkańców. Na przełomie XIX i XX w. stanowiła ośrodek dóbr obejmujących, oprócz niej, dwa folwarki i trzy wsie. W 1894 r. Władysław Reymont nie miał wątpliwości, że Mogielnica to ''takie sobie miasteczko, jak tysiące innych.'' Docenił styl urbanistyczny: ''dużo domów stojących szczytami do ulic, podsienia, wsparte na klocach rzezanych w kolumny.''		W 1885 r. liczyła 3100 mieszkańców. Na przełomie XIX i XX w. stanowiła ośrodek dóbr obejmujących, oprócz niej, dwa folwarki i trzy wsie. W 1894 r. Władysław Reymont nie miał wątpliwości, że Mogielnica to ''takie sobie miasteczko, jak tysiące innych.'' Docenił styl urbanistyczny: ''dużo domów stojących szczytami do ulic, podsienia, wsparte na klocach rzezanych w kolumny.''
Linia 42:		Linia 46:

	=== I wojna światowa ===		=== I wojna światowa ===
	Istotnym czynnikiem rozwoju Mogielnicy było doprowadzenie do miejscowości w 1917 r. [[Kolej grójecka\|kolejki wąskotorowej]]. Tuż przed zakończeniem I wojny światowej Mogielnica otrzymała połączenie koleją wąskotorową z Warszawą via Grójec, a w 1924 z Nowym Miastem nad Pilicą.		Istotnym czynnikiem rozwoju Mogielnicy było doprowadzenie do miejscowości w 1917 r. [[Kolej grójecka\|kolejki wąskotorowej]]. Tuż przed zakończeniem I wojny światowej Mogielnica otrzymała połączenie koleją wąskotorową z [[Warszawa\|Warszawą]] via [[Grójec]], a w 1924 z [[Nowe Miasto nad Pilicą\|Nowym Miastem nad Pilicą]].

	=== Dwudziestolecie międzywojenne ===		=== Dwudziestolecie międzywojenne ===
	Mogielnicy w 1919 r. zostały przywrócone prawa miejskie.		Mogielnicy w 1919 r. zostały przywrócone prawa miejskie.

	Międzywojenna Mogielnica, w 1929 r. licząca ok. 6 tys. mieszkańców, znana była przede wszystkim z szewstwa i garbarstwa. Były tu wówczas dwie szkoły podstawowe, przedszkole, trzy biblioteki, czytelnie, świetlica, a następnie [[Państwowe Seminarium Nauczycielskie w Mogielnicy\|Państwowe Seminarium Nauczycielskie]]; po 1945 reaktywowano je w formie [[Liceum Pedagogiczne w Mogielnicy\|Liceum Pedagogicznego]]. Poprzez włączenie do miasta okolicznych wsi uzyskano zwiększenie odsetka ludności chrześcijańskiej.		Międzywojenna Mogielnica, w 1929 r. licząca ok. 6 tys. mieszkańców, znana była przede wszystkim z szewstwa i garbarstwa. Były tu wówczas dwie szkoły podstawowe, przedszkole, trzy biblioteki, czytelnie, świetlica, a następnie [[Państwowe Seminarium Nauczycielskie Męskie w Mogielnicy\|Państwowe Seminarium Nauczycielskie]]; po 1945 reaktywowano je w formie [[Liceum Pedagogiczne w Mogielnicy\|Liceum Pedagogicznego]]. Poprzez włączenie do miasta okolicznych wsi uzyskano zwiększenie odsetka ludności chrześcijańskiej.

	Domy (161) nadal głównie drewniane; z rzemiosł liczyły się głównie okoliczne garbarnie oraz tradycyjne garncarstwo, natomiast handel i kramarstwo należały do Żydów. Głównym zajęciem mieszczan było rolnictwo. Dotkliwymi stały się warunki życia: przeludnienie (w 1921 – 5309 osób, 1931 – 6423 osób, 1938 – 7000 osób), brak pracy (ok. 14 małych zakładów) oraz zróżnicowanie społeczne i bytowe mozaiki narodowościowej. Nabrzmiałych problemów nie rozwiązał strajk robotników rolnych i młodzieży szkolnej miasteczka (1937).		Domy (161) nadal głównie drewniane; z rzemiosł liczyły się głównie okoliczne garbarnie oraz tradycyjne garncarstwo, natomiast handel i kramarstwo należały do Żydów. Głównym zajęciem mieszczan było rolnictwo. Dotkliwymi stały się warunki życia: przeludnienie (w 1921 – 5309 osób, 1931 – 6423 osób, 1938 – 7000 osób), brak pracy (ok. 14 małych zakładów) oraz zróżnicowanie społeczne i bytowe mozaiki narodowościowej. Nabrzmiałych problemów nie rozwiązał [[Strajk chłopski w 1937 roku\|strajk robotników rolnych]] i młodzieży szkolnej miasteczka (1937).

	=== II wojna światowa ===		=== II wojna światowa ===
	Podczas II wojny światowej na terenie Mogielnicy działał [[Ośrodek VII ZWZ-AK Mogielnica\|VII Ośrodek Armii Krajowej]] [[Obwód Grójec Armii Krajowej\|Obwodu Grójec „Głuszec”]], stworzony i dowodzony przez kapitana inżyniera Mieczysława Piątka (ps. „Lis”, „Rola”), syna ziemi krakowskiej.		Podczas II wojny światowej na terenie Mogielnicy działał [[Ośrodek VII ZWZ-AK Mogielnica\|VII Ośrodek Armii Krajowej]] [[Obwód Grójec Armii Krajowej\|Obwodu Grójec „Głuszec”]], stworzony i dowodzony przez kapitana inżyniera Mieczysława Piątka (ps. „Lis”, „Rola”), syna ziemi krakowskiej.

	Podczas okupacji hitlerowskiej, w listopadzie 1940 roku Niemcy utworzyli getto dla żydowskich mieszkańców. Przebywało w nim około 2800 Żydów. W lipcu 1942 zostali wywiezieni do getta w Warszawie, a stamtąd wkrótce do obozu zagłady Treblinka, gdzie zostali zamordowani.		Podczas okupacji hitlerowskiej, w listopadzie 1940 roku Niemcy utworzyli getto dla żydowskich mieszkańców. Przebywało w nim około 2800 [[Żydzi w Mogielnicy\|Żydów]]. W lipcu 1942 zostali wywiezieni do getta w Warszawie, a stamtąd wkrótce do obozu zagłady Treblinka, gdzie zostali zamordowani.

	W związku z holocaustem zmniejszyła się liczba ludności: w 1946 r. miasto liczyło 4 700 osób.		W związku z holocaustem zmniejszyła się liczba ludności: w 1946 r. miasto liczyło 4 700 osób.