Admin: Utworzono nową stronę "'''Księgi pamięci''' – forma literatury żydowskiej poświęcona przywoływaniu osób i miejsc, które bezpowrotnie odeszły. Powstawały po wojnie z inicjatywy ziomkostw (stowarzyszeń dawnych mieszkańców) działających głównie na terenie Izraela oraz innych krajów diaspory żydowskiej. Miały one na celu upamiętnianie zgładzonych społeczności żydowskich polskich miast i miasteczek. Nad redakcją zawartych w nich wspomnień ocalonych czuwali często…"

2024-10-26T21:02:07Z

Utworzono nową stronę "'''Księgi pamięci''' – forma literatury żydowskiej poświęcona przywoływaniu osób i miejsc, które bezpowrotnie odeszły. Powstawały po wojnie z inicjatywy ziomkostw (stowarzyszeń dawnych mieszkańców) działających głównie na terenie Izraela oraz innych krajów diaspory żydowskiej. Miały one na celu upamiętnianie zgładzonych społeczności żydowskich polskich miast i miasteczek. Nad redakcją zawartych w nich wspomnień ocalonych czuwali często…"

Nowa strona

'''Księgi pamięci''' – forma literatury żydowskiej poświęcona przywoływaniu osób i miejsc, które bezpowrotnie odeszły. Powstawały po wojnie z inicjatywy ziomkostw (stowarzyszeń dawnych mieszkańców) działających głównie na terenie Izraela oraz innych krajów diaspory żydowskiej. Miały one na celu upamiętnianie zgładzonych społeczności żydowskich polskich miast i miasteczek. Nad redakcją zawartych w nich wspomnień ocalonych czuwali często zawodowi historycy. Historyk Andrzej Żbikowski pisze o księgach pamięci jako o źródle historycznym: „''Większość ksiąg pamięci powstała w latach pięćdziesiątych i sześćdziesiątych – pamięć o wojnie była jeszcze wtedy bardzo żywa – co i z pewnością podnosi ich wiarygodność. Trzeba jednak pamiętać, że w zasadzie nikomu, ze składających wówczas relacje, nie udało się jeszcze otrząsnąć po przeżyciach wojennych, trauma Zagłady przesłaniała starsze warstwy pamięci''”.

Powstały następujące księgi pamięci, dotyczące społeczności żydowskich z terenu [[Powiat grójecki|powiatu grójeckiego]]:

* [[Megilat Gritze|''Megilat Gritze'']] (Księga Pamięci [[Grójec|Grójca]], red. Izrael Ber Akerman, Ziomkostwo Grójca, Tel Aviv 1955, język jidysz i hebrajski),
* ''Sefer Yizkor Mogielnica-Bledow'' (Księga Pamięci [[Mogielnica|Mogielnicy]] i [[Błędów|Błędowa]], red. Yizrael Zonder, Ziomkostwo Mogielnicy i Błędowa, Tel Aviv 1972, język jidysz i hebrajski),
* ''Meugilat Guer'' (Księga Pamięci [[Góra Kalwaria|Góry Kalwarii]], red. Gershon Sapoznikow, Ziomkostwo Żydów z Góry Kalwarii w Buenos Aires, Izraelu i USA, Buenos Aires 1975, język jidysz)
* ''Vurke, yizker bukh'' (Księga Pamięci [[Warka|Warki]], Ziomkostwo Ocalonych z Warki w Izraelu, Izrael 1976, język jidysz i hebrajski).

== Bibliografia ==

* Karolina Panz, ''Księgi pamięci'', [w:] ''Żydzi w Grójeckiem. Słownik: historia, kultura, gospodarka'', Towarzystwo Literackie im. Adama Mickiewicza - oddział w Grójcu, Grójec 2007, s. 52-53 – na podstawie źródeł:
* M. Adamczyk-Garbowska, ''Odcienie tożsamości. Literatura żydowska jako zjawisko wielojęzyczne'', Lublin 2004, Ustęp „Żydowskie Księgi Pamięci i ich współczesne kontynuacje”, s. 106-121;
* Andrzej Żbikowski, ''U genezy Jedwabnego. Żydzi na kresach północno-wschodnich II Rzeczypospolitej, wrzesień 1939 – lipiec 1941'', Warszawa 2006, s. 21;
* Biblioteka Publiczna w Nowym Jorku – wersje elektroniczne ksiąg pamięci: <nowiki>http://yizkor.nypl.org</nowiki>.

Księgi pamięci - Historia wersji