Admin: Utworzono nową stronę "'''Komunistyczna Partia Polski''' – partia polityczna o charakterze skrajnie lewicowym działająca w latach 1918–1938. Do 1925 roku nosiła nazwę '''Komunistyczna Partia Robotnicza Polski'''. Komunistyczna Partia Polski głosiła potrzebę obalenia ustroju kapitalistycznego na drodze rewolucji i przejęcia władzy przez proletariat. Była partią ściśle zakonspirowaną. Komunistyczna Partia Polski stanowiła część Międzynarodówki Komunistycznej i w zna…"

2024-07-08T17:02:16Z

Utworzono nową stronę "'''Komunistyczna Partia Polski''' – partia polityczna o charakterze skrajnie lewicowym działająca w latach 1918–1938. Do 1925 roku nosiła nazwę '''Komunistyczna Partia Robotnicza Polski'''. Komunistyczna Partia Polski głosiła potrzebę obalenia ustroju kapitalistycznego na drodze rewolucji i przejęcia władzy przez proletariat. Była partią ściśle zakonspirowaną. Komunistyczna Partia Polski stanowiła część Międzynarodówki Komunistycznej i w zna…"

Nowa strona

'''Komunistyczna Partia Polski''' – partia polityczna o charakterze skrajnie lewicowym działająca w latach 1918–1938. Do 1925 roku nosiła nazwę '''Komunistyczna Partia Robotnicza Polski'''. Komunistyczna Partia Polski głosiła potrzebę obalenia ustroju kapitalistycznego na drodze rewolucji i przejęcia władzy przez proletariat. Była partią ściśle zakonspirowaną. Komunistyczna Partia Polski stanowiła część Międzynarodówki Komunistycznej i w znacznym stopniu była finansowana przez tę organizację. Uzależnienie od Kominternu rodziło podejrzenia o prowadzenie przez KPP działalności agenturalnej na rzecz ZSRR.

Naczelną władzą wykonawczą w Komunistycznej Partii Polski był Komitet Centralny. Niższymi jednostkami organizacyjnymi były okręgi, dzielnice i komórki (koła). [[Powiat grójecki]] do 1932 roku wchodził w skład okręgu Warszawa Podmiejska, a w latach 1933–1938 w skład okręgu Warszawa Podmiejska - Lewa. Na terenie powiatu funkcjonowało od 1 do 3 Komitetów Dzielnicowych. Podległe im terytoria dość często ulegały zmianie.

== Działalność na terenie powiatu grójeckiego ==
Informacje na temat funkcjonowania struktur komunistycznych w Grójeckiem w pierwszych latach Il Rzeczypospolitej są dość ubogie. Pierwsze komórki Komunistycznej Partii Polski powstały tu prawdopodobnie w 1919. Na przełomie 1918 i 1919 z inspiracji lewicowych partii robotniczych na terenie byłego Królestwa Polskiego dość masowo zaczęto tworzyć [[Rady Delegatów Robotniczych]]. W Grójeckiem rada robotnicza działała w [[Jasieniec|Jasieńcu]] i prawdopodobnie w [[Grójec|Grójcu]]. Udział w ich strukturach członków KPP, ze względu na brak materiałów źródłowych, jest trudny do ustalenia. Rada w Jasieńcu powstała 1 grudnia 1918 i grupowała robotników [[Cukrownia „Czersk”|cukrowni „Czersk”]]. Na jej czele stał Aleksander Smoliński. Podczas wyborów parlamentarnych w 1922 na listę sejmową Związku Proletariatu Miast i Wsi, którą wystawili komuniści, w Grójcu padło 281 głosów, a w [[Góra Kalwaria|Górze Kalwarii]] 125. Na terenach wiejskich w [[Powiat grójecki|powiecie grójeckim]] Związek miał najwięcej zwolenników w gminie Komorniki (ponad 100 głosów) i w gminie Kąty (ponad 50 głosów). W całym kraju w 1922 komuniści zdobyli jedynie 2 mandaty poselskie (Warszawa i Zagłębie Dąbrowskie). W listopadzie 1925 do dzielnicy grójeckiej KPP, poza powiatem grójeckim, należał także powiat rawski. W tym okresie dzielnica ta według materiałów partyjnych miała 7 komórek. We wrześniu 1928 dzielnica grójecka KPP (składająca się prawdopodobnie już tylko z powiatu grójeckiego i części powiatu rawskiego) liczyła 10 komórek i 67 członków. Było wśród nich 42 Żydów i 25 Polaków. Wśród komunistów – Polaków zdecydowanie przeważali chłopi. W tym czasie na terenie okręgu Warszawa Podmiejska KPP funkcjonowały 193 komórki liczące 857 członków. Polacy stanowili wśród nich 31%.

W pierwszych miesiącach 1931 roku w dzielnicy grójeckiej według materiałów KPP działało 11 komórek skupiających 57 członków. Do dzielnicy tej należało także [[Nowe Miasto nad Pilicą|Nowe Miasto]] z pow. rawskiego, na terenie którego funkcjonowały 3 komórki z 23 członkami. W [[Grójec|Grójcu]] istniała wówczas jedna komórka licząca 5 członków (wszyscy narodowości żydowskiej). Z tego samego okresu pochodzą dość szczegółowe informacje o KPP w [[Powiat grójecki|powiecie grójeckim]] autorstwa władz administracyjnych. Jak wynika ze sprawozdania wojewody warszawskiego, w pierwszej połowie 1931 komórki KPP działały w [[Grójec|Grójcu]], [[Tarczyn|Tarczynie]], [[Mogielnica|Mogielnicy]], Baniosze, [[Góra Kalwaria|Górze Kalwarii]] i [[Warka|Warce]]. Według wojewody ruch komunistyczny w [[Grójec|Grójcu]] był mało aktywny i ograniczał się głównie do działalności wśród młodzieży żydowskiej zorganizowanej w miejscowych związkach zawodowych i w [[Żydowska Biblioteka Ludowa w Grójcu|Żydowskiej Bibliotece Ludowej]]. Komunistyczna Partia Polski miała silne wpływy także w takiej bibliotece działającej w Tarczynie. Wśród członków partii komunistycznej w tej miejscowości wojewoda wymienił Icka Łęgę i Symcha Czwernera. W [[Mogielnica|Mogielnicy]] działaczami KPP byli m.in.: Szlama Blendt, Abram Borensztajn, Zelig Bekier, Izrael Chil Krasucki i Estera Krasucka. W Baniosze komórka komunistyczna składała się z robotników cegielni zrzeszonych w Związku Zawodowym Robotników Przemysłu Chemicznego. Do głównych działaczy KPP zaliczeni zostali: Franciszek Kołodziejski (jednocześnie pełniący funkcję prezesa oddziału wspomnianego związku chemicznego w Baniosze), Henryk Dziewański, Józef Frączyk, Edward Strzelecki i Stefan Strzelecki. Koło KPP w [[Góra Kalwaria|Górze Kalwarii]], podobnie jak w [[Grójec|Grójcu]], [[Tarczyn|Tarczynie]] i [[Mogielnica|Mogielnicy]], zdominowane było przez przedstawicieli mniejszości żydowskiej. Skupieni oni byli w miejscowej bibliotece im. Icchaka Lejba Pereca. Podobna sytuacja, jeśli chodzi o strukturę narodowościową, istniała w kole komunistycznym w [[Warka|Warce]]. Do działaczy zaliczeni tu zostali Berek Retman i Szulim Zacharowicz. Środowisko komunistyczne w Warce zasilone zostało w większym stopniu przedstawicielami narodowości polskiej dopiero w kolejnych latach. Wśród przyjętych wówczas do Komunistycznej Partii Polski w tej miejscowości wymienić możemy m.in.: Ludwika Kłosa, Henryka Skowrońskiego, Czesława Lisa i Andrzeja Wachnika. W sprawozdaniu wojewody brak jest wzmianek o komórkach wiejskich KPP, które w 1931 działały na terenie [[Powiat grójecki|powiatu grójeckiego]]. Ich członkami byli chłopi – Polacy.

W kolejnych latach stan organizacyjny KPP w powiecie grójeckim ulegał dużym wahaniom. Według materiałów partyjnych w połowie 1933 dzielnica grójecka liczyła 55 członków, wśród których było tylko 11 Żydów. W [[Grójec|Grójcu]] istniały w tym okresie 2 komórki. Sprawozdanie KPP z przełomu Iat 1934 i 1935 mówi o funkcjonowaniu na terenie powiatu grójeckiego, poza dzielnicą grójecką, także dzielnic: Warka–Jeziorna i Nowe Miasto. Do dzielnicy Nowe Miasto włączona została licząca 9 członków komórka KPP w [[Mogielnica|Mogielnicy]]. W dzielnicy grójeckiej wyszczególniono 11 miejscowości, w których istniały organizacje komunistyczne. W sumie liczyły one 56 członków. W dzielnicy Warka–Jeziorna do KPP należało tylko 10 członków. Władze komunistyczne podkreślały, że jest to najsłabsza dzielnica w okręgu, ale z racji przechodzenia przez jej teren linii kolejowej [[Warszawa]]–Radom, ma ona duże znaczenie. Już w lipcu 1935 w nazwach dzielnic działających na terenie [[Powiat grójecki|powiatu grójeckiego]] nastąpiły pewne zmiany. W sprawozdaniu za ten miesiąc mówi się o dzielnicy: [[Grójec]]–[[Tarczyn]], Baniocha–[[Góra Kalwaria]]–[[Warka]]–Jeziorna i [[Mogielnica]]–[[Nowe Miasto nad Pilicą|Nowe Miasto]]. W drugiej połowie lat trzydziestych KPP na terenie całego kraju duży nacisk kładła na popieranie tzw. jednolitego frontu. Komuniści, do tej pory dość krytycznie odnoszący się do współpracy z innymi partiami lewicowymi, zmienili stanowisko (podobna linia w KPP obowiązywała także w latach 1922–1923). Na terenie powiatu grójeckiego komuniści starali się podejmować współpracę szczególnie z miejscowym [[Stronnictwo Ludowe|Stronnictwem Ludowym]].

Najczęściej spotykaną formą wystąpień zewnętrznych Komunistycznej Partii Polski w latach 1918–1938 było prowadzenie akcji ulotkowych, malowanie haseł oraz wywieszanie transparentów i sztandarów. Komuniści uaktywniali się szczególnie przed różnego rodzaju świętami robotniczymi, m.in. przed obchodami pierwszomajowymi. Wspomniane akcje prowadzono również na terenie [[Powiat grójecki|powiatu grójeckiego]]. Np. tylko w 1927 w [[Góra Kalwaria|Górze Kalwarii]] władze administracyjne trzykrotnie odnotowały wywieszenie transparentów komunistycznych: w styczniu, kwietniu i we wrześniu. KPP w powiecie grójeckim prowadziła także działalność na polu kulturalno-oświatowym, brała udział w wyborach do różnych ciał przedstawicielskich, uczestniczyła w organizacji niektórych strajków i innych wystąpień proletariatu. Wobec członków partii komunistycznej i członków [[Komunistyczny Związek Młodzieży Polski|Komunistycznego Związku Młodzieży Polski]], który był sekcją KPP, stosowano dość często różnego rodzaju środki represyjne, w tym i kary więzienia. Do dużych aresztowań w powiecie grójeckim doszło np. w kwietniu 1929, kiedy to tylko w [[Grójec|Grójcu]] aresztowano 11, a w [[Góra Kalwaria|Górze Kalwarii]] 5 osób.

KPP była partią funkcjonującą na marginesie życia politycznego II Rzeczypospolitej. W jej szeregach działały osoby o radykalnych poglądach. Początkowo członkowie KPP rekrutowali się szczególnie za środowiska robotniczego i rzemieślniczego, często narodowości żydowskiej. Stopniowo do partii komunistycznej zaczęli trafiać także chłopi. Na terenie [[Powiat grójecki|powiatu grójeckiego]] było to szczególnie widoczne w drugiej połowie lat dwudziestych i w latach trzydziestych. Uzależnienie od Międzynarodówki Komunistycznej oraz negatywny (szczególnie początkowo) stosunek do niepodległego państwa polskiego nie mogły przynieść KPP szerszego poparcia. Od działalności w partii komunistycznej odstraszała poza tym obawa przed ewentualnymi represjami ze strony organów policyjnych. Komunistyczna Partia Polski istniała do 1938, kiedy to została rozwiązana przez Komintern.

== Bibliografia ==

* Marek Przeniosło, ''Komunistyczna Partia Polski'', [w:] ''Słownik wiedzy o Grójeckiem - zeszyt drugi'', Towarzystwo Literackie im. A. Mickiewicza - oddział w Grójcu, 1994, s. 57–61 - na podstawie źródeł:
* Archiwum Akt Nowych, Rady Delegatów Robotniczych, sygn. 167-1, t. 2, k. 19;
* Komunistyczna Partia Polski, sygn. 158-XII-23, t. 2, k. 1, 7; t. 5, k. 1;t. 8, k. 12-13; sygn. 158-XII-24, t. 1, k. 13; t. 3, k. 5-6, 20-21; t. 5, k. 20, 27;
* Archiwum Państwowe miasta stołecznego Warszawy, Urząd Wojewódzki Warszawski 1918–1939, sygn. 10 (sprawozdanie za grudzień 1926); sygn. 12 (sprawozdanie za styczeń 1927); sygn. 16 (sprawozdanie z 30 kwietnia 1927); sygn. 17 (sprawozdanie z 6 września 1927); sygn. 33 (sprawozdanie z 23 marca i 4 maja 1929); sygn. 39 (sprawozdanie z 21 grudnia 1929); sygn. 52 (sprawozdanie z 7 marca 1931); sygn. 54 (stan organizacyjny ruchu komunistycznego w pierwszym półroczu 1931 roku na terenie woj. warszawskiego);
* F. Świetlikowa, ''Komunistyczna Partia Robotnicza Polski 1918–1923'', Warszawa 1968, s. 66-67;
* W. Ratyński, ''Ludzie i walka KPP w powiecie grójeckim'', „Biuletyn Historyczny” 1969, nr 8, s. 181-186;
* L. Hass, ''Wpływy ugrupowań politycznych wśród ludności woj. warszawskiego w latach 1919–1922 (w świetle wyborów sejmowych)'', „Rocznik Mazowiecki” 1972, t. 4, s. 145, 152;
* I. Klarner, ''Warka w okresie dwudziestolecia międzywojennego'', w: ''Dzieje Warki 1321–1971. Studia i materiały'', Warszawa 1975, s. 88.

[[Kategoria:Organizacje]]

Komunistyczna Partia Polski - Historia wersji