Admin: Utworzono nową stronę "'''Jan Śmiechowski''' (ur. 16 marca 1798 w Borku Wielkopolskim, zm. 18 czerwca 1875 we Lwowie) – generał, Grójecczanin z wyboru, uczestnik walk o niepodległą Polskę w XIX wieku. Urodził się 16 marca 1798 w Borku Wielkopolskim, jako syn Karola (1761–1821) i Julianny z Paternowskich. Po roku 1815 wstąpił do 5 pułku piechoty stacjonującego w Radomiu, następnie do Szkoły Podchorążych Piechoty w Warszawie, którą ukończył w stopniu podporucznika…"

2025-01-11T16:32:37Z

Utworzono nową stronę "'''Jan Śmiechowski''' (ur. 16 marca 1798 w Borku Wielkopolskim, zm. 18 czerwca 1875 we Lwowie) – generał, Grójecczanin z wyboru, uczestnik walk o niepodległą Polskę w XIX wieku. Urodził się 16 marca 1798 w Borku Wielkopolskim, jako syn Karola (1761–1821) i Julianny z Paternowskich. Po roku 1815 wstąpił do 5 pułku piechoty stacjonującego w Radomiu, następnie do Szkoły Podchorążych Piechoty w Warszawie, którą ukończył w stopniu podporucznika…"

Nowa strona

'''Jan Śmiechowski''' (ur. 16 marca 1798 w Borku Wielkopolskim, zm. 18 czerwca 1875 we Lwowie) – generał, Grójecczanin z wyboru, uczestnik walk o niepodległą Polskę w XIX wieku.

Urodził się 16 marca 1798 w Borku Wielkopolskim, jako syn Karola (1761–1821) i Julianny z Paternowskich. Po roku 1815 wstąpił do 5 pułku piechoty stacjonującego w Radomiu, następnie do Szkoły Podchorążych Piechoty w Warszawie, którą ukończył w stopniu podporucznika w 1820 r. 24 listopada 1824 w kościele parafialnym w Lutówce wziął ślub z Józefą Katarzyną Bedlińską (1803–1842), córka Wojciecha i Magdaleny z Ostromęckich, właścicieli dóbr [[Cychry]] (dziś [[gmina Pniewy]]), z którą miał trzech synów: Edmunda (1825–?), Bronisława (zm. w 1831), Teodora (1835–1902) i córkę Mariannę Emilię (1831–1856). W 1827 dobra Śmiechowskich składały się z folwarków [[Cychry]] i [[Bronisławów (gmina Błędów)|Bronisławów]] oraz wsi [[Cychry]].

W powstaniu listopadowym, we wrześniu 1831 r. walczył jako kapitan w 20 pułku piechoty liniowej. Po otrzymaniu dymisji wrócił do [[Cychry|Cychr]] i tu gospodarzył.

Przed [[Powstanie styczniowe|powstaniem styczniowym]] w Grójeckiem współpracował z konspiracją, pełniąc funkcję naczelnika okręgu czerskiego. Po wybuchu powstania 1863 r. w [[Wola Prażmowska|Woli Prażmowskiej]] (położonej ok. 12 km na północny wschód od [[Grójec|Grójca]]), już jako major, zorganizował oddział powstańczy (ok. 250 ludzi, w tym ok. 20 konnych). Szefem jego sztabu został [[Bronisław Ryx|Bronisław Feliks Ryx]] (1837–1914), właściciel dóbr prażmowskich (Prażmów, Wola Prażmowska) oraz Pilaszkowa, położonego koło Błonia pod [[Warszawa|Warszawą]]. Jazdą złożoną ze szlachty i służby folwarcznej z okolic [[Grójec|Grójca]], Rawy i [[Warka|Warki]] dowodził „śmiały, energiczny, zuchwały zawadiaka”, Julian Bajer. Jego podkomendnymi byli m.in. miejscowi ziemianie: Aleksander i Antoni Daszewscy, [[Józef Miniewski|Józef]] (1841–1926) i [[Władysław Miniewski (1795–1865)|Władysław (1795–1865) Miniewscy]]. Ten ostatni w oddziale Śmiechowskiego pełnił funkcję skarbnika.

Wg Stanisława Zielińskiego, Śmiechowski dowiedziawszy się, że 23 maja z [[Grójec|Grójca]] do [[Błędów|Błędowa]] i [[Mogielnica|Mogielnicy]] wyszło 28 saperów pod komendą dwóch podoficerów z partią poborowych, wyruszył, aby ich odbić. Dopędziwszy kolumnę uwolnił i włączył do oddziału 12 rekrutów, 2 żołnierzy wziął do niewoli, 5 ranił. Dwa dni później do Grójca wysłał podjazd 18 kawalerzystów pod dowództwem Juliana Bajera w celu rozbicia koszar rosyjskich z 32 kozakami, z których 7 poległo, 4 zostało rannych, pozostali uciekli do [[Warszawa|Warszawy]]. Działania kawalerii (konnicy) ubezpieczała piechota ukryta we wsi [[Krobów]] pod Grójcem. Kilka dni później oddział Śmiechowskiego przesunął się pod [[Białobrzegi]], spalił most na Pilicy i rozłożył się obozem, gdzie przez pewien czas ćwiczył ochotników we władaniu bronią palną i kosami oraz prowadził drobne potyczki z Rosjanami, a następnie pod Rawą połączył się z oddziałem pułkownika (potem generała) Antoniego Jeziorańskiego (1827–1882), liczącym 374 żołnierzy i z nim odbył marsz do Małogoszcza w celu połączenia się z oddziałem Mariana Langiewicza (1827–1887). W korpusie Langiewicza dowodził piechotą zorganizowaną w brygadę złożoną z trzech liniowych pułków. Po ustanowieniu dyktatury Langiewicza (18 marca 1863) otrzymał nominację na generała. W działaniach powstańczych wyróżnił się w bitwie pod Grochowiskami (18 lutego 1863). Po ucieczce Langiewicza z obozu objął komendę nad opuszczonymi oddziałami. Na czele 400 piechurów osłaniał zdemoralizowane oddziały powstańców pospiesznie zdążające do Igołomi, by przekroczyć granicę austriacką. W kwietniu 1863 wraz z Jeziorańskim ponownie wkroczył do Królestwa Polskiego i po bitwie pod Kobylanką (1 maja, 6 maja 1863), po wyjeździe rannego Jeziorańskiego, w jego zastępstwie objął dowództwo nad oddziałem. W pierwszych dniach maja 1863 roku dotarł do Lwowa. Jego majątek skonfiskowały władze carskie w ramach represji.

Zmarł we Lwowie 18 czerwca 1875. Na jego grobie wzniesiono pomnik wykonany przez rzeźbiarza, Juliana Markowskiego, przedstawiający orla na skale, na której poniżej umieszczono rzeźbę czapki krakowskiej i pałasza.

== Bibliografia ==

* [[Zdzisław Szeląg]], ''Śmiechowski Jan'', [w:] ''Słownik wiedzy o Grójeckiem – zeszyt trzynasty'', Towarzystwo Literackie im. Adama Mickiewicza - oddział w Grójcu, 2005, s. 85-87 – na podstawie źródeł:
* Aleksander Daszewski, ''Niemowlęce początki powstania styczniowego'', [w:] ''Ostatnie słowa. Opowiadania i wspomnienia uczestników walki o wolność 1863/4'', Lwów 1913; s. 3-7. Przedruk: ''Grójeckie we wspomnieniach''. Antologia. Seria I. Wybór i opracowanie Zdzisław Szeląg, Grójec 1999, s. 7-10;
* [[Józef Miniewski|Józef Nieczuja Miniewski]], ''Pod komendą Józefa Śmiechowskiego'', [w:] ''Ostatnie słowa'', op. cit., s. 11-14;
* Stanisław Zieliński, ''Bitwy i potyczki 1863-1864'' rok, Rapperswil 1913, s. 22, 30;
* ''Encyklopedia wojskowa'' pod red. Ottona Laskowskiego, Warszawa 1939, s. 28;
* Józef Jędrzejczyk, ''Józef Śmiechowski. Uczestnik walk o niepodległą Polskę w XIX wieku, Dokumenty, wspomnienia, pamiątki'', Warszawa 2001;
* ''Nekrologi „Kuriera Warszawskiego” 1821-1931'', t. 1 1821-1845. Oprac. Andrzej Tadeusz Tyszka, Warszawa 2001, poz. 3982. s. 328-329 (Józefa z Bedlińskich Śmiechowska).

[[Kategoria:Wojskowi]]
{{DEFAULTSORT:Śmiechowski, Jan}}

Jan Śmiechowski - Historia wersji