Grójec - Historia wersji

Admin o 21:45, 14 maj 2026

2026-05-14T21:45:09Z

Admin o 08:46, 6 lip 2024

2024-07-06T08:46:01Z

← poprzednia wersja		Wersja z 10:46, 6 lip 2024
Linia 201:		Linia 201:

	== Linki zewnętrzne ==		== Linki zewnętrzne ==
			[[Kategoria:Miejscowości]]

Admin o 21:09, 27 maj 2024

2024-05-27T21:09:55Z

← poprzednia wersja		Wersja z 23:09, 27 maj 2024
Linia 100:		Linia 100:
	W 1919 r. ukazała się pierwsza monografia Grójca autorstwa [[Wacław Skarbimir Laskowski\|Wacława Skarbimira Laskowskiego]].		W 1919 r. ukazała się pierwsza monografia Grójca autorstwa [[Wacław Skarbimir Laskowski\|Wacława Skarbimira Laskowskiego]].

	Miasto nadal rozwijało się głównie na wschód, w kierunku stacji – wzdłuż Wareckiej. W międzywojniu zbudowało kilka budynków użyteczności publicznej. Najpierw zbudowano tam gmach Starostwa Powiatowego, następnie zaś Publiczną Szkołę Powszechną nr 1 im. Pierwszego Prezydenta Rzeczypospolitej Gabriela Narutowicza oraz Dom Ludowy im. Tadeusza Kościuszki (po II wojnie światowej siedziba kina „Odra“, potem Centrum Kultury Regionalnej, obecnie [[Grójecki Ośrodek Kultury]]). Na początku lat 30. wytyczono dzielnicę dla średniozamożnej ludności: ul. Środkowa, Graniczna i Dolna oraz ulicę bez nazwy, czyli Polną.		Miasto nadal rozwijało się głównie na wschód, w kierunku stacji – wzdłuż Wareckiej. Aby wspomóc rozbudowę miasta, w 1925 roku powołano [[Komitet Rozbudowy Miasta Grójca]] (działający do wybuchu II wojny światowej), który przyczynił się ożywienia ruchu budowlanego. W międzywojniu zbudowało kilka budynków użyteczności publicznej. Najpierw zbudowano tam gmach Starostwa Powiatowego, następnie zaś [[Publiczna Szkoła Podstawowa nr 1 im. Gabriela Narutowicza w Grójcu\|Publiczną Szkołę Powszechną nr 1]] im. Pierwszego Prezydenta Rzeczypospolitej Gabriela Narutowicza oraz Dom Ludowy im. Tadeusza Kościuszki (po II wojnie światowej siedziba kina „Odra“, potem Centrum Kultury Regionalnej, obecnie [[Grójecki Ośrodek Kultury]]). Na początku lat 30. wytyczono dzielnicę dla średniozamożnej ludności: ul. Środkowa, Graniczna i Dolna oraz ulicę bez nazwy, czyli Polną.

	W dniu 3 listopada 1928 r., tuż przed 10. rocznicą odzyskania niepodległości, Rada Miejska jednomyślnie uchwaliła przemianowanie Wareckiej na Marszałka Piłsudskiego, jednocześnie Komendantowi nadano tytuł Honorowego Obywatela Grójca. W 1937 r. nowo otwartej ulicy (dawniej Droga Wiatraczna bądź Dróżka Wiatraczna) nadano nazwę Polskiej Organizacji Wojskowej.		W dniu 3 listopada 1928 r., tuż przed 10. rocznicą odzyskania niepodległości, Rada Miejska jednomyślnie uchwaliła przemianowanie Wareckiej na Marszałka Piłsudskiego, jednocześnie Komendantowi nadano tytuł Honorowego Obywatela Grójca. W 1937 r. nowo otwartej ulicy (dawniej Droga Wiatraczna bądź Dróżka Wiatraczna) nadano nazwę Polskiej Organizacji Wojskowej.
Linia 115:		Linia 115:
	W październiku 1939 r. został włączony przez Niemców do dystryktu warszawskiego Generalnego Gubernatorstwa.		W październiku 1939 r. został włączony przez Niemców do dystryktu warszawskiego Generalnego Gubernatorstwa.

	W roli gospodarzy miasta Niemcy wyasfaltowali ulice Skargi i Piłsudskiego, zbudowali basen koło budynku starostwa i fontanny na rynku.		W roli gospodarzy miasta Niemcy wyasfaltowali ulice Skargi i Piłsudskiego, zbudowali basen koło budynku starostwa i fontanny na rynku. Okres wojny miasto przeżyło dość spokojnie, zaopatrując stolicę w żywność i udzielając schronienia jej mieszkańcom. W przerażenie wprawiały ogniste łuny nad Warszawą i dochodzące stamtąd niesamowite wieści.

	Okres wojny miasto przeżyło dość spokojnie, zaopatrując stolicę w żywność i udzielając schronienia jej mieszkańcom. W przerażenie wprawiały ogniste łuny nad Warszawą i dochodzące stamtąd niesamowite wieści.		W mieście i okolicy zorganizowano ruch oporu. Grójeckie było terenem działania licznych oddziałów partyzantów walczących z okupantem. Najważniejszą z organizacji ruchu oporu była Armia Krajowa, która utworzyła na terenie powiatu grójeckiego [[Obwód Grójec Armii Krajowej\|obwód Grójec-„Głuszec”]].

	W mieście i okolicy zorganizowano ruch oporu. Grójeckie było terenem działania licznych oddziałów partyzantów walczących z okupantem.

	Najważniejszą z organizacji ruchu oporu była Armia Krajowa, która utworzyła na terenie powiatu grójeckiego [[Obwód Grójec Armii Krajowej\|obwód Grójec-„Głuszec”]].

	Przeprowadzono kilka udanych akcji zbrojnych, z najważniejszą - [[Akcja na Caritas\|akcją na „Caritas”]] na czele.		Przeprowadzono kilka udanych akcji zbrojnych, z najważniejszą - [[Akcja na Caritas\|akcją na „Caritas”]] na czele.

Admin o 21:07, 14 lis 2023

2023-11-14T21:07:53Z

← poprzednia wersja		Wersja z 23:07, 14 lis 2023
Linia 164:		Linia 164:

	Po kolejnej reformie samorządowo-administracyjnej w 1999 r. Grójec jest siedzibą władz powiatu grójeckiego, należącego do województwa mazowieckiego.		Po kolejnej reformie samorządowo-administracyjnej w 1999 r. Grójec jest siedzibą władz powiatu grójeckiego, należącego do województwa mazowieckiego.

			W latach 2006–2008 wraz z rozbudową drogi krajowej nr 7 na odcinku obwodnicy Grójca rozbudowano oba węzły drogowe – węzeł „Mszczonowska" na skrzyżowaniu drogi S7 z drogą krajową nr 50 oraz węzeł „Mogielnicka" na skrzyżowaniu drogi nr 7 z droga wojewódzką nr 728 Grójec-Końskie.

	== Warunki naturalne ==		== Warunki naturalne ==
Linia 175:		Linia 177:
	* miesięcznik kulturalno-informacyjny „[[Życie Grójca]]” wydawany przez [[Grójecki Ośrodek Kultury]]		* miesięcznik kulturalno-informacyjny „[[Życie Grójca]]” wydawany przez [[Grójecki Ośrodek Kultury]]
	* gazeta informacyjno-reklamowa „[[Jabłonka]]” (dwutygodnik)		* gazeta informacyjno-reklamowa „[[Jabłonka]]” (dwutygodnik)

			=== Portale internetowe ===
			* grojec24.net

	=== Nieistniejące: ===		=== Nieistniejące: ===

Admin o 20:40, 14 lis 2023

2023-11-14T20:40:06Z

← poprzednia wersja		Wersja z 22:40, 14 lis 2023
Linia 81:		Linia 81:

	Pod koniec XIX wieku wraz z poprawą sytuacji na wsi, sadownictwo przestawało być elitarne i coraz częściej zakładano sady chłopskie. Sadownictwo wkrótce zaczęło odgrywać bardzo ważną rolę w gospodarce Grójca i jego okolic.		Pod koniec XIX wieku wraz z poprawą sytuacji na wsi, sadownictwo przestawało być elitarne i coraz częściej zakładano sady chłopskie. Sadownictwo wkrótce zaczęło odgrywać bardzo ważną rolę w gospodarce Grójca i jego okolic.

			Powstały niewielkie przedsiębiorstwa przemysłowe branży spożywczej, rozwinęły się cegielnie produkujące budulec na rynek stołeczny.

	● ''Więcej w osobnym artykule: [[Sadownictwo na ziemi grójeckiej]].''		● ''Więcej w osobnym artykule: [[Sadownictwo na ziemi grójeckiej]].''

	W następnych latach wciąż wzrastała liczba ludności i w 1914 r. doszła do 7500 mieszkańców. Wtedy doprowadzono do Grójca [[Kolej grójecka\|linię kolei wąskotorowej]] łączącą miasto z [[Warszawa\|Warszawą]].		W następnych latach wciąż wzrastała liczba ludności i w 1914 r. doszła do 7500 mieszkańców. Wtedy też doprowadzono do Grójca [[Kolej grójecka\|linię kolei wąskotorowej]] łączącą miasto z [[Warszawa\|Warszawą]], następnie przedłużoną do [[Mogielnica\|Mogielnicy]] (1917) i [[Nowe Miasto nad Pilicą\|Nowego Miasta nad Pilicą]] (1924).

	=== I wojna światowa ===		=== I wojna światowa ===
	~~● ''Więcej w osobnym artykule: [[Grójec w czasie I wojny światowej]].''~~

	W latach okupacji niemieckiej 1915–1918 burmistrz Grójca i radni wzięli się do szeroko pojętych generalnych porządków. Zamówiono blaszane tablice z nazwami ulic oraz numerami domów. Staro-Warszawską przemianowano na Szpitalną, Włodarszczyznę na Ogrodową, ulicę bez nazwy na Worowską. Wymierzono – wiodącą do [[Dworzec kolejki wąskotorowej w Grójcu\|stacji kolejki wąskotorowej]] – Drogę Laskową, czyli dzisiejszą Laskową. Dużego znaczenia nabrała także druga ulica prowadząca do stacji kolejki – Warecka (dawny Gościniec Warecki), której bruk – w związku z dużym ruchem ulicznym – należało ciągle poprawiać. Ulicę Wojskową przemianowano na Piotra Skargi.		W latach okupacji niemieckiej 1915–1918 burmistrz Grójca i radni wzięli się do szeroko pojętych generalnych porządków. Zamówiono blaszane tablice z nazwami ulic oraz numerami domów. Staro-Warszawską przemianowano na Szpitalną, Włodarszczyznę na Ogrodową, ulicę bez nazwy na Worowską. Wymierzono – wiodącą do [[Dworzec kolejki wąskotorowej w Grójcu\|stacji kolejki wąskotorowej]] – Drogę Laskową, czyli dzisiejszą Laskową. Dużego znaczenia nabrała także druga ulica prowadząca do stacji kolejki – Warecka (dawny Gościniec Warecki), której bruk – w związku z dużym ruchem ulicznym – należało ciągle poprawiać. Ulicę Wojskową przemianowano na Piotra Skargi.

Linia 94:		Linia 94:

	=== 1918-1939 ===		=== 1918-1939 ===
	~~● ''Więcej w osobnym artykule: [[Grójec w okresie dwudziestolecia międzywojennego]].''~~

	Po odzyskaniu niepodległości przez Polskę, Grójec pełnił rolę miasta powiatowego w województwie warszawskim. Jeszcze w 1918, niedługo po zakończeniu działań wojennych, utworzono w mieście sieć szkół, między innymi i gimnazjum.		Po odzyskaniu niepodległości przez Polskę, Grójec pełnił rolę miasta powiatowego w województwie warszawskim. Jeszcze w 1918, niedługo po zakończeniu działań wojennych, utworzono w mieście sieć szkół, między innymi i gimnazjum.

Linia 117:		Linia 115:
	W październiku 1939 r. został włączony przez Niemców do dystryktu warszawskiego Generalnego Gubernatorstwa.		W październiku 1939 r. został włączony przez Niemców do dystryktu warszawskiego Generalnego Gubernatorstwa.

	W roli gospodarzy miasta Niemcy wyasfaltowali ulice Skargi i Piłsudskiego ~~(Pilsudsky Strasse)~~, zbudowali basen koło budynku starostwa i fontanny na rynku.		W roli gospodarzy miasta Niemcy wyasfaltowali ulice Skargi i Piłsudskiego, zbudowali basen koło budynku starostwa i fontanny na rynku.

	Okres wojny miasto przeżyło dość spokojnie, zaopatrując stolicę w żywność i udzielając schronienia jej mieszkańcom. W przerażenie wprawiały ogniste łuny nad Warszawą i dochodzące stamtąd niesamowite wieści.		Okres wojny miasto przeżyło dość spokojnie, zaopatrując stolicę w żywność i udzielając schronienia jej mieszkańcom. W przerażenie wprawiały ogniste łuny nad Warszawą i dochodzące stamtąd niesamowite wieści.
Linia 128:		Linia 126:

	==== Getto żydowskie w Grójcu ====		==== Getto żydowskie w Grójcu ====
			● ''Więcej w osobnych artykułach: [[Żydzi w Grójcu]] oraz [[Getto w Grójcu]].''

	Decyzja o utworzenia "żydowskiej dzielnicy mieszkaniowej" w Grójcu zapadła w listopadzie 1940 roku. 25 listopada tego roku, stosując się do zarządzenia starosty, Zarząd Miejski w Grójcu podał do ogólnej wiadomości, że utworzona została dzielnica żydowska. Przesiedlenie nastąpiło natychmiastowo - po 28 listopada Żydzi mieszkający poza wyznaczoną strefą podlegali karze.		Decyzja o utworzenia "żydowskiej dzielnicy mieszkaniowej" w Grójcu zapadła w listopadzie 1940 roku. 25 listopada tego roku, stosując się do zarządzenia starosty, Zarząd Miejski w Grójcu podał do ogólnej wiadomości, że utworzona została dzielnica żydowska. Przesiedlenie nastąpiło natychmiastowo - po 28 listopada Żydzi mieszkający poza wyznaczoną strefą podlegali karze.

	Getto zlokalizowano w zachodniej części miasta w rejonie ulic: Kościelnej, Mszczonowskiej, Lewiczyńskiej i Mogielnickiej. Getta nie otoczono murem, jednak nie można go było opuszczać pod groźbą kary śmierci. Panowały ~~tak~~ trudne warunki: przeludnienie, choroby, głód, brak opału.		Getto zlokalizowano w zachodniej części miasta w rejonie ulic: Kościelnej, Mszczonowskiej, Lewiczyńskiej i Mogielnickiej. Getta nie otoczono murem, jednak nie można go było opuszczać pod groźbą kary śmierci. Panowały tam trudne warunki: przeludnienie, choroby, głód, brak opału.

	Getto grójeckie istniało zaledwie trzy miesiące – ostateczna deportacja grójeckich Żydów do getta warszawskiego nastąpiła pod koniec lutego 1941 roku<ref>W dostępnych źródłach podawane są różne daty wysiedlenia Żydów grójeckich. Można jednak wywnioskować, iż wysiedlenie rozpoczęto w sobotę 22 lutego, a zakończono w poniedziałek 24 lutego 1941 roku.</ref>. Około 100 Żydów przewieziono tam ciężarówką, pozostałym Niemcy nakazali zgromadzić się na placu targowym przed ratuszem. Uformowanych w kolumnę Żydów przepędzono na stację grójeckiej kolejki wąskotorowej, gdzie zostali załadowani do bydlęcych wagonów i wywiezieni do getta w Warszawie.		Getto grójeckie istniało zaledwie trzy miesiące – ostateczna deportacja grójeckich Żydów do getta warszawskiego nastąpiła pod koniec lutego 1941 roku<ref>W dostępnych źródłach podawane są różne daty wysiedlenia Żydów grójeckich. Można jednak wywnioskować, iż wysiedlenie rozpoczęto w sobotę 22 lutego, a zakończono w poniedziałek 24 lutego 1941 roku.</ref>. Około 100 Żydów przewieziono tam ciężarówką, pozostałym Niemcy nakazali zgromadzić się na placu targowym przed ratuszem. Uformowanych w kolumnę Żydów przepędzono na stację grójeckiej kolejki wąskotorowej, gdzie zostali załadowani do bydlęcych wagonów i wywiezieni do getta w Warszawie.
Linia 137:		Linia 137:

	==== Wyzwolenie Grójca ====		==== Wyzwolenie Grójca ====
	Grójec został wyzwolony 15 stycznia 1945 r. (na pamiątkę tego faktu Warszawską przemianowano na 15 Stycznia), zaś pierwsze oddziały Wojska Polskiego maszerowały jego ulicami w lutym tego samego roku.		Grójec został wyzwolony 15 stycznia 1945 r. (na pamiątkę tego faktu ulicę Warszawską przemianowano na 15 Stycznia), zaś pierwsze oddziały Wojska Polskiego maszerowały jego ulicami w lutym tego samego roku.

	=== Po 1945 roku ===		=== Po 1945 roku ===
Linia 143:		Linia 143:

	W okresie pojałtańskiej Polski postępował rozwój cywilizacyjny i gospodarczy, przybywało mieszkańców, domów i ulic. Nie dało się uniknąć zmian mających symbolizować „postępowe” przemiany społeczno-polityczne, wszechobecną ideologię oraz obowiązującą wykładnię dziejów. Zamiast Marszałka Piłsudskiego – Związek Walki Młodych, zamiast Polskiej Organizacji Wojskowej – Świerczewskiego, zamiast Rynku – najpierw Plac Stalina, potem Plac Wolności. Laskową przemianowano na Dwudziestolecia, Radomską na Aleję Niepodległości. Manifest PKWN z 22 lipca 1944 r. uczczono ulicą 22 Lipca.		W okresie pojałtańskiej Polski postępował rozwój cywilizacyjny i gospodarczy, przybywało mieszkańców, domów i ulic. Nie dało się uniknąć zmian mających symbolizować „postępowe” przemiany społeczno-polityczne, wszechobecną ideologię oraz obowiązującą wykładnię dziejów. Zamiast Marszałka Piłsudskiego – Związek Walki Młodych, zamiast Polskiej Organizacji Wojskowej – Świerczewskiego, zamiast Rynku – najpierw Plac Stalina, potem Plac Wolności. Laskową przemianowano na Dwudziestolecia, Radomską na Aleję Niepodległości. Manifest PKWN z 22 lipca 1944 r. uczczono ulicą 22 Lipca.

			Po wojnie Grójec stał się ośrodkiem najważniejszego w kraju regionu sadowniczego i warzywniczego, o skali produkcji oddziałującej na cały rynek europejski.

			● ''Więcej w osobnym artykule: [[Sadownictwo na ziemi grójeckiej]].''

	Do większych inwestycji z lat Polski Ludowej należą: budowa stadionu, nowego szpitala i gmachu szkoły podstawowej, tzw. dwójki. Większość rozrastającego się miasta skanalizowano i zwodociągowano. W połowie lat 70. pod budownictwo jednorodzinne przekazano teren położony w obrębie Al. Niepodległości i ul. Lewiczyńskiej. Wybierając patronów nowych ulic, sięgnięto m.in. do etosu II wojny światowej: Gwardzistów, Armii Ludowej, Batalionów Chłopskich. Władze jako patrona ulicy nie zaakceptowały Armii Krajowej, choć podobno przemycono nazwę w zawoalowanej formie: Walecznych. Patronem nowej ulicy domów jednorodzinnych ustanowiono żołnierza Gwardii Ludowej rodem z niedalekiego [[Uleniec\|Uleńca]], [[Władysław Pietrusiak\|Władysława Pietrusiaka]] (1909–1944), który przez rok uczęszczał do grójeckiego gimnazjum.		Do większych inwestycji z lat Polski Ludowej należą: budowa stadionu, nowego szpitala i gmachu szkoły podstawowej, tzw. dwójki. Większość rozrastającego się miasta skanalizowano i zwodociągowano. W połowie lat 70. pod budownictwo jednorodzinne przekazano teren położony w obrębie Al. Niepodległości i ul. Lewiczyńskiej. Wybierając patronów nowych ulic, sięgnięto m.in. do etosu II wojny światowej: Gwardzistów, Armii Ludowej, Batalionów Chłopskich. Władze jako patrona ulicy nie zaakceptowały Armii Krajowej, choć podobno przemycono nazwę w zawoalowanej formie: Walecznych. Patronem nowej ulicy domów jednorodzinnych ustanowiono żołnierza Gwardii Ludowej rodem z niedalekiego [[Uleniec\|Uleńca]], [[Władysław Pietrusiak\|Władysława Pietrusiaka]] (1909–1944), który przez rok uczęszczał do grójeckiego gimnazjum.
Linia 150:		Linia 154:
	Od lat 60. XX wieku corocznie w Grójcu organizowane jest [[Święto Kwitnących Jabłoni]] (wcześniej - od 1959 roku - święto było obchodzone w różnych miejscowościach).		Od lat 60. XX wieku corocznie w Grójcu organizowane jest [[Święto Kwitnących Jabłoni]] (wcześniej - od 1959 roku - święto było obchodzone w różnych miejscowościach).

	W 1975 r. ~~miasto~~ weszło w obręb województwa radomskiego.		W wyniku reformy administracyjnej z 1975 r. zlikwidowano powiaty, tworząc nową sieć województw. Miasto weszło w obręb województwa radomskiego.

	Pod koniec lat 70. miasto otoczono kilkukilometrową obwodnicą międzynarodowej arterii komunikacyjnej nr 7 i przeprowadzono tranzytową trasę Rosja ''–'' Europa Zachodnia''.''		Pod koniec lat 70. miasto otoczono kilkukilometrową obwodnicą międzynarodowej arterii komunikacyjnej nr 7 i przeprowadzono tranzytową trasę Rosja ''–'' Europa Zachodnia (droga krajowa nr 50).

	==== Po 1989 ====		W latach 70. i 80. wybudowano szereg osiedli mieszkaniowych wybudowanych w technologii wielkopłytowej: „Centrum”, „Polna”, „Targowica”.

			==== Po 1989 r. ====
	W 1990 r. ulicę Związku Walki Młodych przemianowano na Józefa Piłsudskiego, a 22 Lipca na Jana Pawła II. 24 kwietnia „[[Gazeta Grójecka]]” informowała: ''Nie ma już ulicy Związku Walki Młodych – jest Józefa Piłsudskiego. W kolejce do zmiany czekają: Armii Ludowej, Gwardzistów, Świerczewskiego, 22 Lipca, Dwudziestolecia, Trzydziestolecia, Czterdziestolecia, … i starczy!.'' Uwadze redakcji umknęła uchwała o przemianowaniu 22 Lipca na Jana Pawła II. Jeszcze w 1990 r. 15 Stycznia przemianowano na Armii Krajowej, zaś Świerczewskiego na POW. Potem Dwudziestolecia przemianowano na Laskową, Pietrusiaka na Bankową. Wśród nowych ulic przybyły: Józefa Wybickiego i Strażacka.		W 1990 r. ulicę Związku Walki Młodych przemianowano na Józefa Piłsudskiego, a 22 Lipca na Jana Pawła II. 24 kwietnia „[[Gazeta Grójecka]]” informowała: ''Nie ma już ulicy Związku Walki Młodych – jest Józefa Piłsudskiego. W kolejce do zmiany czekają: Armii Ludowej, Gwardzistów, Świerczewskiego, 22 Lipca, Dwudziestolecia, Trzydziestolecia, Czterdziestolecia, … i starczy!.'' Uwadze redakcji umknęła uchwała o przemianowaniu 22 Lipca na Jana Pawła II. Jeszcze w 1990 r. 15 Stycznia przemianowano na Armii Krajowej, zaś Świerczewskiego na POW. Potem Dwudziestolecia przemianowano na Laskową, Pietrusiaka na Bankową. Wśród nowych ulic przybyły: Józefa Wybickiego i Strażacka.

Linia 162:		Linia 168:

	== Zabytki ==		== Zabytki ==

			== Lokalne media ==

			=== Gazety ===

			* miesięcznik kulturalno-informacyjny „[[Życie Grójca]]” wydawany przez [[Grójecki Ośrodek Kultury]]
			* gazeta informacyjno-reklamowa „[[Jabłonka]]” (dwutygodnik)

			=== Nieistniejące: ===

			* „[[Gazeta Grójecka]]”
			* [[Radio Mazowsze]]

	== Postacie związane z Grójcem ==		== Postacie związane z Grójcem ==

Admin o 18:39, 12 lis 2023

2023-11-12T18:39:41Z

Admin o 08:12, 12 lis 2023

2023-11-12T08:12:52Z

← poprzednia wersja		Wersja z 10:12, 12 lis 2023
Linia 111:		Linia 111:
	● ''Więcej w osobnym artykule: [[Grójec w czasie II wojny światowej]].''		● ''Więcej w osobnym artykule: [[Grójec w czasie II wojny światowej]].''
	[[Plik:Handlarz na wozie zaprzężonym w osły na rynku w Grójcu.jpg\|alt=Handlarz na wozie zaprzężonym w osły na rynku w Grójcu, sierpień 1942\|mały\|Handlarz na wozie zaprzężonym w osły na rynku w Grójcu, sierpień 1942]]		[[Plik:Handlarz na wozie zaprzężonym w osły na rynku w Grójcu.jpg\|alt=Handlarz na wozie zaprzężonym w osły na rynku w Grójcu, sierpień 1942\|mały\|Handlarz na wozie zaprzężonym w osły na rynku w Grójcu, sierpień 1942]]
	W 1939 r. Grójec miał ok. 11 500 mieszkańców i ok. 30 ulic.		W 1939 r. Grójec miał ok. 11 500 mieszkańców (w tym ok. 5 tys. Żydów) i ok. 30 ulic.

	Działania wojenne w Grójcu rozpoczęły się bombardowaniami 6 września 1939 roku. Wojska niemieckie wkroczyły do miasta dwa dni później, 8 września.		Działania wojenne w Grójcu rozpoczęły się bombardowaniami 6 września 1939 roku. Wojska niemieckie wkroczyły do miasta dwa dni później, 8 września.
Linia 119:		Linia 119:
	W roli gospodarzy miasta Niemcy wyasfaltowali ulice Skargi i Piłsudskiego (Pilsudsky Strasse), zbudowali basen koło budynku starostwa i fontanny na rynku.		W roli gospodarzy miasta Niemcy wyasfaltowali ulice Skargi i Piłsudskiego (Pilsudsky Strasse), zbudowali basen koło budynku starostwa i fontanny na rynku.

	Okres wojny miasto przeżyło dość spokojnie, zaopatrując stolicę w żywność i udzielając schronienia jej mieszkańcom. W przerażenie wprawiały ogniste łuny nad Warszawą i dochodzące stamtąd niesamowite wieści. W mieście i okolicy zorganizowano ruch oporu. Grójeckie było terenem działania licznych oddziałów partyzantów walczących z okupantem. Przeprowadzono kilka udanych akcji zbrojnych.		Okres wojny miasto przeżyło dość spokojnie, zaopatrując stolicę w żywność i udzielając schronienia jej mieszkańcom. W przerażenie wprawiały ogniste łuny nad Warszawą i dochodzące stamtąd niesamowite wieści.

			W mieście i okolicy zorganizowano ruch oporu. Grójeckie było terenem działania licznych oddziałów partyzantów walczących z okupantem.

			Najważniejszą z organizacji ruchu oporu była Armia Krajowa, która utworzyła na terenie powiatu grójeckiego [[Obwód Grójec Armii Krajowej\|obwód Grójec-„Głuszec”]].

			Przeprowadzono kilka udanych akcji zbrojnych, z najważniejszą - [[Akcja na Caritas\|akcją na „Caritas”]] na czele.

	==== Getto żydowskie w Grójcu ====		==== Getto żydowskie w Grójcu ====
	Decyzja o utworzenia "żydowskiej dzielnicy mieszkaniowej" w Grójcu zapadła w listopadzie 1940 roku. 25 listopada tego roku, stosując się do zarządzenia starosty, Zarząd Miejski w Grójcu podał do ogólnej wiadomości, że utworzona została dzielnica żydowska. Przesiedlenie nastąpiło natychmiastowo - po 28 listopada Żydzi mieszkający poza wyznaczoną strefą podlegali karze.		Decyzja o utworzenia "żydowskiej dzielnicy mieszkaniowej" w Grójcu zapadła w listopadzie 1940 roku. 25 listopada tego roku, stosując się do zarządzenia starosty, Zarząd Miejski w Grójcu podał do ogólnej wiadomości, że utworzona została dzielnica żydowska. Przesiedlenie nastąpiło natychmiastowo - po 28 listopada Żydzi mieszkający poza wyznaczoną strefą podlegali karze.

	Getto grójeckie istniało zaledwie trzy miesiące – ostateczna deportacja grójeckich Żydów do getta warszawskiego nastąpiła pod koniec 1941 roku<ref>W dostępnych źródłach podawane są różne daty wysiedlenia Żydów grójeckich. Można jednak wywnioskować, iż wysiedlenie rozpoczęto w sobotę 22 lutego, a zakończono w poniedziałek 24 lutego 1941 roku.</ref>. Niemcy pozostawili jedynie kilkadziesiąt potrzebnych im osób – żydowskich fachowców, dla których stworzono tzw. małe getto.		Getto zlokalizowano w zachodniej części miasta w rejonie ulic: Kościelnej, Mszczonowskiej, Lewiczyńskiej i Mogielnickiej. Getta nie otoczono murem, jednak nie można go było opuszczać pod groźbą kary śmierci. Panowały tak trudne warunki: przeludnienie, choroby, głód, brak opału.

			Getto grójeckie istniało zaledwie trzy miesiące – ostateczna deportacja grójeckich Żydów do getta warszawskiego nastąpiła pod koniec lutego 1941 roku<ref>W dostępnych źródłach podawane są różne daty wysiedlenia Żydów grójeckich. Można jednak wywnioskować, iż wysiedlenie rozpoczęto w sobotę 22 lutego, a zakończono w poniedziałek 24 lutego 1941 roku.</ref>. Około 100 Żydów przewieziono tam ciężarówką, pozostałym Niemcy nakazali zgromadzić się na placu targowym przed ratuszem. Uformowanych w kolumnę Żydów przepędzono na stację grójeckiej kolejki wąskotorowej, gdzie zostali załadowani do bydlęcych wagonów i wywiezieni do getta w Warszawie.

			Niemcy pozostawili w Grójcu jedynie kilkadziesiąt potrzebnych im osób – żydowskich fachowców, dla których stworzono tzw. małe getto.

			==== Wyzwolenie Grójca ====
	Grójec został wyzwolony 15 stycznia 1945 r. (na pamiątkę tego faktu Warszawską przemianowano na 15 Stycznia), zaś pierwsze oddziały Wojska Polskiego maszerowały jego ulicami w lutym tego samego roku.		Grójec został wyzwolony 15 stycznia 1945 r. (na pamiątkę tego faktu Warszawską przemianowano na 15 Stycznia), zaś pierwsze oddziały Wojska Polskiego maszerowały jego ulicami w lutym tego samego roku.

Linia 133:		Linia 144:
	W okresie pojałtańskiej Polski postępował rozwój cywilizacyjny i gospodarczy, przybywało mieszkańców, domów i ulic. Nie dało się uniknąć zmian mających symbolizować „postępowe” przemiany społeczno-polityczne, wszechobecną ideologię oraz obowiązującą wykładnię dziejów. Zamiast Marszałka Piłsudskiego – Związek Walki Młodych, zamiast Polskiej Organizacji Wojskowej – Świerczewskiego, zamiast Rynku – najpierw Plac Stalina, potem Plac Wolności. Laskową przemianowano na Dwudziestolecia, Radomską na Aleję Niepodległości. Manifest PKWN z 22 lipca 1944 r. uczczono ulicą 22 Lipca.		W okresie pojałtańskiej Polski postępował rozwój cywilizacyjny i gospodarczy, przybywało mieszkańców, domów i ulic. Nie dało się uniknąć zmian mających symbolizować „postępowe” przemiany społeczno-polityczne, wszechobecną ideologię oraz obowiązującą wykładnię dziejów. Zamiast Marszałka Piłsudskiego – Związek Walki Młodych, zamiast Polskiej Organizacji Wojskowej – Świerczewskiego, zamiast Rynku – najpierw Plac Stalina, potem Plac Wolności. Laskową przemianowano na Dwudziestolecia, Radomską na Aleję Niepodległości. Manifest PKWN z 22 lipca 1944 r. uczczono ulicą 22 Lipca.

	Do większych inwestycji z lat Polski Ludowej należą: budowa stadionu, nowego szpitala i gmachu szkoły podstawowej, tzw. dwójki. Większość rozrastającego się miasta skanalizowano i zwodociągowano. W połowie lat 70. pod budownictwo jednorodzinne przekazano teren położony w obrębie Al. Niepodległości i ul. Lewiczyńskiej. Wybierając patronów nowych ulic, sięgnięto m.in. do etosu II wojny światowej: Gwardzistów, Armii Ludowej, Batalionów Chłopskich. Władze jako patrona ulicy nie zaakceptowały Armii Krajowej, choć podobno przemycono nazwę w zawoalowanej formie: Walecznych. Patronem nowej ulicy domów jednorodzinnych ustanowiono żołnierza Gwardii Ludowej rodem z niedalekiego [[Uleniec\|Uleńca]], Władysława Pietrusiaka (1909–1944), który przez rok uczęszczał do grójeckiego gimnazjum.		Do większych inwestycji z lat Polski Ludowej należą: budowa stadionu, nowego szpitala i gmachu szkoły podstawowej, tzw. dwójki. Większość rozrastającego się miasta skanalizowano i zwodociągowano. W połowie lat 70. pod budownictwo jednorodzinne przekazano teren położony w obrębie Al. Niepodległości i ul. Lewiczyńskiej. Wybierając patronów nowych ulic, sięgnięto m.in. do etosu II wojny światowej: Gwardzistów, Armii Ludowej, Batalionów Chłopskich. Władze jako patrona ulicy nie zaakceptowały Armii Krajowej, choć podobno przemycono nazwę w zawoalowanej formie: Walecznych. Patronem nowej ulicy domów jednorodzinnych ustanowiono żołnierza Gwardii Ludowej rodem z niedalekiego [[Uleniec\|Uleńca]], [[Władysław Pietrusiak\|Władysława Pietrusiaka]] (1909–1944), który przez rok uczęszczał do grójeckiego gimnazjum.
	[[Plik:Baner reklamowy Spółdzielni Ogrodniczej w Grójcu, rok 1968.jpg\|alt=Baner reklamowy Spółdzielni Ogrodniczej w Grójcu na trasie Wyścigu Pokoju w pobliżu Pałacu Lubomirskich w Warszawie, rok 1968\|mały\|250x250px\|Baner reklamowy Spółdzielni Ogrodniczej w Grójcu (1968 r.)]]		[[Plik:Baner reklamowy Spółdzielni Ogrodniczej w Grójcu, rok 1968.jpg\|alt=Baner reklamowy Spółdzielni Ogrodniczej w Grójcu na trasie Wyścigu Pokoju w pobliżu Pałacu Lubomirskich w Warszawie, rok 1968\|mały\|250x250px\|Baner reklamowy Spółdzielni Ogrodniczej w Grójcu (1968 r.)]]
	Powstały nowe zakłady pracy: Zakłady Przemysłu Terenowego, ZTS FSC „POLMO”, Spółdzielnia Ogrodnicza, PKS, TECHNOCHEMIA i szereg innych.		Powstały nowe zakłady pracy: Zakłady Przemysłu Terenowego, ZTS FSC „POLMO”, Spółdzielnia Ogrodnicza, PKS, TECHNOCHEMIA i szereg innych.

Admin o 21:09, 30 paź 2023

2023-10-30T21:09:25Z

← poprzednia wersja		Wersja z 23:09, 30 paź 2023
Linia 49:		Linia 49:
	* opłaty brukowej, tj. za użytkowanie brukowanych ulic, co świadczyło o zamożności mieszkańców miasta i znacznie rozwiniętej urbanizacji		* opłaty brukowej, tj. za użytkowanie brukowanych ulic, co świadczyło o zamożności mieszkańców miasta i znacznie rozwiniętej urbanizacji

	Miejscowi proboszczowi prowadzili w grodzie elementarną szkółkę parafialną i choć jej ówczesny poziom wiele pozostawiał do życzenia, to jednak wielu jej absolwentów zostało studentami Akademii Krakowskiej. W latach 1510-1570, z niewielkiego wówczas Grójca uczęszczało na wykłady krakowskiej Alma Mater aż 19 studentów, podczas gdy z pobliskiego [[Tarczyn\|Tarczyna]] jedynie 9, a ze stołecznego wówczas [[Czerska]] – 11. Wśród owych żaków znalazł się także syn grójeckiego mieszczanina, młynarza i wielkiego pieniacza, [[Piotr Skarga]] (Powęski), późniejszy jezuita i znakomity kaznodzieja króla Zygmunta III Wazy, autor „Kazań sejmowych”.		Miejscowi proboszczowi prowadzili w grodzie elementarną szkółkę parafialną i choć jej ówczesny poziom wiele pozostawiał do życzenia, to jednak wielu jej absolwentów zostało studentami Akademii Krakowskiej. W latach 1510-1570, z niewielkiego wówczas Grójca uczęszczało na wykłady krakowskiej Alma Mater aż 19 studentów, podczas gdy z pobliskiego [[Tarczyn\|Tarczyna]] jedynie 9, a ze stołecznego wówczas [[Czersk\|Czerska]] – 11. Wśród owych żaków znalazł się także syn grójeckiego mieszczanina, młynarza i wielkiego pieniacza, [[Piotr Skarga]] (Powęski), późniejszy jezuita i znakomity kaznodzieja króla Zygmunta III Wazy, autor „Kazań sejmowych”.

	W mieście sprawowano sądy zwane rokami (1440), a następnie radzieckie, ziemskie i grodzkie.		W mieście sprawowano sądy zwane rokami (1440), a następnie radzieckie, ziemskie i grodzkie.
Linia 158:		Linia 158:
	* [[Andrzej Mitan]] (1950-2018) – polski artysta interdyscyplinarny i konceptualny, wokalista, kompozytor, performer, artysta wizualny, happener, poeta konkretny, poeta dźwięku, wydawca płyt artystycznych.		* [[Andrzej Mitan]] (1950-2018) – polski artysta interdyscyplinarny i konceptualny, wokalista, kompozytor, performer, artysta wizualny, happener, poeta konkretny, poeta dźwięku, wydawca płyt artystycznych.
	* Leszek Suski (ur. 1957) - polski strażak, generał brygadier w stanie spoczynku, I zastępca komendanta głównego Państwowej Straży Pożarnej w latach 2005–2007, komendant główny Państwowej Straży Pożarnej i szef Obrony Cywilnej Kraju w latach 2015–2019.		* Leszek Suski (ur. 1957) - polski strażak, generał brygadier w stanie spoczynku, I zastępca komendanta głównego Państwowej Straży Pożarnej w latach 2005–2007, komendant główny Państwowej Straży Pożarnej i szef Obrony Cywilnej Kraju w latach 2015–2019.

			== Zobacz też ==

			* [[Grójec (krater marsjański)]]
			* [[Słoń a sprawa grójecka]]

	== Przypisy ==		== Przypisy ==

Admin o 21:17, 15 paź 2023

2023-10-15T21:17:41Z

← poprzednia wersja		Wersja z 23:17, 15 paź 2023
Linia 71:		Linia 71:

	W 1862 r. Grójec miał 2825 mieszkańców, w tym 768 katolików i aż 2048 starozakonnych. Domów drewnianych było 110, murowanych jedynie 16. Symbolem miasta był [[Ratusz w Grójcu\|ratusz]], zbudowany według miejscowej tradycji w latach zaboru pruskiego, zaś zdaniem historyków sztuki na początku lat 20. XIX w. według projektu Hilarego Szpilowskiego. Grójec posiadał wówczas: areszt detencyjny, [[Jatki w Grójcu\|jatki rzeźnicze]] i piekarskie, szopę na narzędzia ogniowe, rzeźnię, piętrowy spichrz (prywatny), dwa młyny, wiatraki, cegielnię, szpital, aptekę, dwie szkółki elementarne (męską i żeńską), sąd okręgowy, stację pocztową, koszary wojskowe.		W 1862 r. Grójec miał 2825 mieszkańców, w tym 768 katolików i aż 2048 starozakonnych. Domów drewnianych było 110, murowanych jedynie 16. Symbolem miasta był [[Ratusz w Grójcu\|ratusz]], zbudowany według miejscowej tradycji w latach zaboru pruskiego, zaś zdaniem historyków sztuki na początku lat 20. XIX w. według projektu Hilarego Szpilowskiego. Grójec posiadał wówczas: areszt detencyjny, [[Jatki w Grójcu\|jatki rzeźnicze]] i piekarskie, szopę na narzędzia ogniowe, rzeźnię, piętrowy spichrz (prywatny), dwa młyny, wiatraki, cegielnię, szpital, aptekę, dwie szkółki elementarne (męską i żeńską), sąd okręgowy, stację pocztową, koszary wojskowe.
			[[Plik:Rynek-w-Grójcu-1859-1890.jpg\|alt=Drzeworyt z „Tygodnika Ilustrowanego” przedstawiający Grójec z poł. XIX wieku\|mały\|400x400px\|Drzeworyt z „Tygodnika Ilustrowanego” przedstawiający Grójec z poł. XIX wieku]]
	Do roku 1863 miasto przeżywało swe dni spokojnie. Po wybuchu Powstania Styczniowego odżyła wśród mieszkańców nadzieja wolności. Po jego zaś upadku grójczanie przeżywają okres rozczarowań i upokorzeń. Za dość liczny udział mieszkańców w działaniach powstańczych miasto zostało obłożone wielkimi podatkami, a władze carskie zbudowały tu garnizon wojskowy i budynek aresztu<ref>Obie te budowle dziś znakomicie zachowane pełnią swoje funkcje, z tym, że koszary zajmuje dziś Szkoła Podstawowa nr 3.</ref>.		Do roku 1863 miasto przeżywało swe dni spokojnie. Po wybuchu Powstania Styczniowego odżyła wśród mieszkańców nadzieja wolności. Po jego zaś upadku grójczanie przeżywają okres rozczarowań i upokorzeń. Za dość liczny udział mieszkańców w działaniach powstańczych miasto zostało obłożone wielkimi podatkami, a władze carskie zbudowały tu garnizon wojskowy i budynek aresztu<ref>Obie te budowle dziś znakomicie zachowane pełnią swoje funkcje, z tym, że koszary zajmuje dziś Szkoła Podstawowa nr 3.</ref>.

Linia 110:		Linia 110:
	=== II wojna światowa ===		=== II wojna światowa ===
	● ''Więcej w osobnym artykule: [[Grójec w czasie II wojny światowej]].''		● ''Więcej w osobnym artykule: [[Grójec w czasie II wojny światowej]].''
			[[Plik:Handlarz na wozie zaprzężonym w osły na rynku w Grójcu.jpg\|alt=Handlarz na wozie zaprzężonym w osły na rynku w Grójcu, sierpień 1942\|mały\|Handlarz na wozie zaprzężonym w osły na rynku w Grójcu, sierpień 1942]]
	W 1939 r. Grójec miał ok. 11 500 mieszkańców i ok. 30 ulic.		W 1939 r. Grójec miał ok. 11 500 mieszkańców i ok. 30 ulic.

Linia 134:		Linia 134:

	Do większych inwestycji z lat Polski Ludowej należą: budowa stadionu, nowego szpitala i gmachu szkoły podstawowej, tzw. dwójki. Większość rozrastającego się miasta skanalizowano i zwodociągowano. W połowie lat 70. pod budownictwo jednorodzinne przekazano teren położony w obrębie Al. Niepodległości i ul. Lewiczyńskiej. Wybierając patronów nowych ulic, sięgnięto m.in. do etosu II wojny światowej: Gwardzistów, Armii Ludowej, Batalionów Chłopskich. Władze jako patrona ulicy nie zaakceptowały Armii Krajowej, choć podobno przemycono nazwę w zawoalowanej formie: Walecznych. Patronem nowej ulicy domów jednorodzinnych ustanowiono żołnierza Gwardii Ludowej rodem z niedalekiego [[Uleniec\|Uleńca]], Władysława Pietrusiaka (1909–1944), który przez rok uczęszczał do grójeckiego gimnazjum.		Do większych inwestycji z lat Polski Ludowej należą: budowa stadionu, nowego szpitala i gmachu szkoły podstawowej, tzw. dwójki. Większość rozrastającego się miasta skanalizowano i zwodociągowano. W połowie lat 70. pod budownictwo jednorodzinne przekazano teren położony w obrębie Al. Niepodległości i ul. Lewiczyńskiej. Wybierając patronów nowych ulic, sięgnięto m.in. do etosu II wojny światowej: Gwardzistów, Armii Ludowej, Batalionów Chłopskich. Władze jako patrona ulicy nie zaakceptowały Armii Krajowej, choć podobno przemycono nazwę w zawoalowanej formie: Walecznych. Patronem nowej ulicy domów jednorodzinnych ustanowiono żołnierza Gwardii Ludowej rodem z niedalekiego [[Uleniec\|Uleńca]], Władysława Pietrusiaka (1909–1944), który przez rok uczęszczał do grójeckiego gimnazjum.
			[[Plik:Baner reklamowy Spółdzielni Ogrodniczej w Grójcu, rok 1968.jpg\|alt=Baner reklamowy Spółdzielni Ogrodniczej w Grójcu na trasie Wyścigu Pokoju w pobliżu Pałacu Lubomirskich w Warszawie, rok 1968\|mały\|250x250px\|Baner reklamowy Spółdzielni Ogrodniczej w Grójcu (1968 r.)]]
	Powstały nowe zakłady pracy: Zakłady Przemysłu Terenowego, ZTS FSC „POLMO”, Spółdzielnia Ogrodnicza, PKS, TECHNOCHEMIA i szereg innych.		Powstały nowe zakłady pracy: Zakłady Przemysłu Terenowego, ZTS FSC „POLMO”, Spółdzielnia Ogrodnicza, PKS, TECHNOCHEMIA i szereg innych.

Admin o 19:06, 11 paź 2023

2023-10-11T19:06:20Z

← poprzednia wersja		Wersja z 21:06, 11 paź 2023
Linia 84:		Linia 84:
	● ''Więcej w osobnym artykule: [[Sadownictwo na ziemi grójeckiej]].''		● ''Więcej w osobnym artykule: [[Sadownictwo na ziemi grójeckiej]].''

	W następnych latach wciąż wzrastała liczba ludności i w 1914 r. doszła do 7500 mieszkańców. Wtedy doprowadzono do Grójca [[~~Grójecka kolejka wąskotorowa~~\|linię kolei wąskotorowej]] łączącą miasto z [[Warszawa\|Warszawą]].		W następnych latach wciąż wzrastała liczba ludności i w 1914 r. doszła do 7500 mieszkańców. Wtedy doprowadzono do Grójca [[Kolej grójecka\|linię kolei wąskotorowej]] łączącą miasto z [[Warszawa\|Warszawą]].

	=== I wojna światowa ===		=== I wojna światowa ===

← poprzednia wersja		Wersja z 20:39, 12 lis 2023
Linia 17:		Linia 17:
	Miasto wzmiankowane po raz pierwszy w 1234 r. jako ''Groze'' w dokumencie księcia mazowieckiego Konrada I, wystawionym w podradomskim Skrzynnie, przy okazji utworzenia tamże nowego okręgu administracyjnego. Wywodzi swą nazwę od staropolskiego wyrazu ''grodziec'' oznaczającego ‘zamek, gród, miasteczko’.		Miasto wzmiankowane po raz pierwszy w 1234 r. jako ''Groze'' w dokumencie księcia mazowieckiego Konrada I, wystawionym w podradomskim Skrzynnie, przy okazji utworzenia tamże nowego okręgu administracyjnego. Wywodzi swą nazwę od staropolskiego wyrazu ''grodziec'' oznaczającego ‘zamek, gród, miasteczko’.

	Wzniesiono wówczas na wzgórzu grodowym drewniany kościół i wówczas osada stała się jednym z największym ośrodków władzy książęcej na południowym Mazowszu. Od połowy XI wieku był kasztelanią (siedzibą kasztelana), która obejmowała początkowo całe południowo-wschodnie Mazowsze. W XII wieku mieściła się tu również siedziba archidiakonatu mazowieckiego (w diecezji poznańskiej). Pierwszym proboszczem nowej parafii był niejaki Przedpełk (1241 r.). Dodać należy, że dokumenty z roku 1234 poświadczają bytność w kasztelańskim Grójcu samego księcia Konrada I, który przybył tu na spotkanie z prepozytem kościoła kolegiackiego, wspomnianym wyżej Przedpełkiem (Pulko). Niestety nie wiadomo pod jakim wezwaniem znajdował się wówczas grójecki kościół.		Wzniesiono wówczas na wzgórzu grodowym drewniany kościół i wówczas osada stała się jednym z największym ośrodków władzy książęcej na południowym Mazowszu. Od połowy XI wieku był kasztelanią (siedzibą kasztelana), która obejmowała początkowo całe południowo-wschodnie Mazowsze. W XII wieku mieściła się tu również siedziba archidiakonatu mazowieckiego (w diecezji poznańskiej). Pierwszym proboszczem nowej parafii był niejaki [[Przedpełk]] (1241 r.). Dodać należy, że dokumenty z roku 1234 poświadczają bytność w kasztelańskim Grójcu samego księcia Konrada I, który przybył tu na spotkanie z prepozytem kościoła kolegiackiego, wspomnianym wyżej Przedpełkiem (Pulko). Niestety nie wiadomo pod jakim wezwaniem znajdował się wówczas grójecki kościół.

	W roku 1257 zanotowano również przybycie do Grójca samego księcia Siemowita i to w drugi dzień po świętach Bożego Narodzenia. Powiązania księcia z tą miejscowością sięgają pierwszych lat jego panowania, kiedy to w roku 1249 towarzyszem jego wypraw i podróży był niejaki Racław, kanonik z Grójca. W pocztach książęcych bardzo często towarzyszyli duchowni z kolegiaty grójeckiej, formujący bezpośrednio intelektualne środowisko książęce. Wspomniany pobyt księcia w Grójcu miał zapewne charakter dorywczy, związany ze sprawowaniem władzy, choć właśnie pobyt władcy tu i to w okresie Świąt Bożego Narodzenia świadczyć może o istnieniu w Grójcu odpowiednich pomieszczeń mieszkalnych godnych księcia, choć przecież owa niewielka odległość od Czerska (około czterech godzin jazdy konnej) nie wyklucza również i tej możliwości, że święta te spędził książę w stołecznym grodzie dzielnicy południowej.		W roku 1257 zanotowano również przybycie do Grójca samego księcia Siemowita i to w drugi dzień po świętach Bożego Narodzenia. Powiązania księcia z tą miejscowością sięgają pierwszych lat jego panowania, kiedy to w roku 1249 towarzyszem jego wypraw i podróży był niejaki Racław, kanonik z Grójca. W pocztach książęcych bardzo często towarzyszyli duchowni z kolegiaty grójeckiej, formujący bezpośrednio intelektualne środowisko książęce. Wspomniany pobyt księcia w Grójcu miał zapewne charakter dorywczy, związany ze sprawowaniem władzy, choć właśnie pobyt władcy tu i to w okresie Świąt Bożego Narodzenia świadczyć może o istnieniu w Grójcu odpowiednich pomieszczeń mieszkalnych godnych księcia, choć przecież owa niewielka odległość od [[Czersk\|Czerska]] (około czterech godzin jazdy konnej) nie wyklucza również i tej możliwości, że święta te spędził książę w stołecznym grodzie dzielnicy południowej.

	Siedziba archidiakonatu i kasztelana została przeniesiona w 1245 r. z Grójca do niedalekiego [[Czersk\|Czerska]], co było wynikiem od dawna planowanej akcji, z uwagi na szybki wzrost znaczenia tego drugiego, jako że w roku 1225 (po zjeździe książąt) przeniesiono tam do nowo konsekrowanego kościoła w Czersku aż trzy prebendy grójeckie. Prawdopodobną przyczyną przeniesienia ośrodka władzy z Grójca do Czerska było umiejscowienie tam przeprawy wiślanej na wspomnianym trakcie handlowym Ruś-Pomorze i konieczność ufortyfikowania tej rubieży przed częstymi najazdami Prusów i Litwinów.		Siedziba archidiakonatu i kasztelana została przeniesiona w 1245 r. z Grójca do niedalekiego [[Czersk\|Czerska]], co było wynikiem od dawna planowanej akcji, z uwagi na szybki wzrost znaczenia tego drugiego, jako że w roku 1225 (po zjeździe książąt) przeniesiono tam do nowo konsekrowanego kościoła w Czersku aż trzy prebendy grójeckie. Prawdopodobną przyczyną przeniesienia ośrodka władzy z Grójca do Czerska było umiejscowienie tam przeprawy wiślanej na wspomnianym trakcie handlowym Ruś-Pomorze i konieczność ufortyfikowania tej rubieży przed częstymi najazdami Prusów i Litwinów.
Linia 68:		Linia 68:
	W 1829 r. gród Skargi nie wyglądał zbyt imponująco. Owszem, w centrum był rynek z ratuszem, ale tylko ok. 20 ulic – ciasnych (Wąska), krótkich (Przechód) i niebrukowanych (Piaskowa, Iłowa). Przeważały nazwy kierunkowe: Warecka, Kielecka, Radomska, Krakowska, Warszawska, Wilczogórska. Do lokalnej historii odnosiły się jedynie nazwy dzielnic: Starostwo i Skargowo vel Skargowszczyzna. Do tradycji kościelnych nawiązywały: Kościelna, Farna i Poświętne; na cmentarz katolicki prowadziła Żałobna. O obecności artylerzystów świadczyła Wojskowa, zaś o rustykalnym charakterze miasta – Stodolna. Ówczesna Warecka w zasadzie pokrywała się z obecną Krótką i dochodziła do dzisiejszej ul. Piłsudskiego (wtedy: Gościniec Warecki). Dookoła rozpościerały się ogrody, place i kliny (miejskie, plebańskie, starościńskie, stodolne, wojskowe).		W 1829 r. gród Skargi nie wyglądał zbyt imponująco. Owszem, w centrum był rynek z ratuszem, ale tylko ok. 20 ulic – ciasnych (Wąska), krótkich (Przechód) i niebrukowanych (Piaskowa, Iłowa). Przeważały nazwy kierunkowe: Warecka, Kielecka, Radomska, Krakowska, Warszawska, Wilczogórska. Do lokalnej historii odnosiły się jedynie nazwy dzielnic: Starostwo i Skargowo vel Skargowszczyzna. Do tradycji kościelnych nawiązywały: Kościelna, Farna i Poświętne; na cmentarz katolicki prowadziła Żałobna. O obecności artylerzystów świadczyła Wojskowa, zaś o rustykalnym charakterze miasta – Stodolna. Ówczesna Warecka w zasadzie pokrywała się z obecną Krótką i dochodziła do dzisiejszej ul. Piłsudskiego (wtedy: Gościniec Warecki). Dookoła rozpościerały się ogrody, place i kliny (miejskie, plebańskie, starościńskie, stodolne, wojskowe).

	W 1857 r. w mieście został zbudowany szpital, uposażony niegdyś przez Piotra Skargę, fundatora dawniejszego jeszcze szpitala.		W 1857 r. w mieście został zbudowany szpital, uposażony niegdyś przez [[Piotr Skarga\|Piotra Skargę]], fundatora dawniejszego jeszcze szpitala.

	W 1862 r. Grójec miał 2825 mieszkańców, w tym 768 katolików i aż 2048 starozakonnych. Domów drewnianych było 110, murowanych jedynie 16. Symbolem miasta był [[Ratusz w Grójcu\|ratusz]], zbudowany według miejscowej tradycji w latach zaboru pruskiego, zaś zdaniem historyków sztuki na początku lat 20. XIX w. według projektu Hilarego Szpilowskiego. Grójec posiadał wówczas: areszt detencyjny, [[Jatki w Grójcu\|jatki rzeźnicze]] i piekarskie, szopę na narzędzia ogniowe, rzeźnię, piętrowy spichrz (prywatny), dwa młyny, wiatraki, cegielnię, szpital, aptekę, dwie szkółki elementarne (męską i żeńską), sąd okręgowy, stację pocztową, koszary wojskowe.		W 1862 r. Grójec miał 2825 mieszkańców, w tym 768 katolików i aż 2048 starozakonnych. Domów drewnianych było 110, murowanych jedynie 16. Symbolem miasta był [[Ratusz w Grójcu\|ratusz]], zbudowany według miejscowej tradycji w latach zaboru pruskiego, zaś zdaniem historyków sztuki na początku lat 20. XIX w. według projektu Hilarego Szpilowskiego. Grójec posiadał wówczas: areszt detencyjny, [[Jatki w Grójcu\|jatki rzeźnicze]] i piekarskie, szopę na narzędzia ogniowe, rzeźnię, piętrowy spichrz (prywatny), dwa młyny, wiatraki, cegielnię, szpital, aptekę, dwie szkółki elementarne (męską i żeńską), sąd okręgowy, stację pocztową, koszary wojskowe.
	[[Plik:Rynek-w-Grójcu-1859-1890.jpg\|alt=Drzeworyt z „Tygodnika Ilustrowanego” przedstawiający Grójec z poł. XIX wieku\|mały\|400x400px\|Drzeworyt z „Tygodnika Ilustrowanego” przedstawiający Grójec z poł. XIX wieku]]		[[Plik:Rynek-w-Grójcu-1859-1890.jpg\|alt=Drzeworyt z „Tygodnika Ilustrowanego” przedstawiający Grójec z poł. XIX wieku\|mały\|400x400px\|Drzeworyt z „Tygodnika Ilustrowanego” przedstawiający Grójec z poł. XIX wieku]]
	Do roku 1863 miasto przeżywało swe dni spokojnie. Po wybuchu ~~Powstania Styczniowego~~ odżyła wśród mieszkańców nadzieja wolności. Po jego zaś upadku grójczanie przeżywają okres rozczarowań i upokorzeń. Za dość liczny udział mieszkańców w działaniach powstańczych miasto zostało obłożone wielkimi podatkami, a władze carskie zbudowały tu garnizon wojskowy i budynek aresztu<ref>Obie te budowle dziś znakomicie zachowane pełnią swoje funkcje, z tym, że koszary zajmuje dziś Szkoła Podstawowa nr 3.</ref>.		Do roku 1863 miasto przeżywało swe dni spokojnie. Po wybuchu powstania styczniowego odżyła wśród mieszkańców nadzieja wolności. Po jego zaś upadku grójczanie przeżywają okres rozczarowań i upokorzeń. Za dość liczny udział mieszkańców w działaniach powstańczych miasto zostało obłożone wielkimi podatkami, a władze carskie zbudowały tu garnizon wojskowy i budynek aresztu<ref>Obie te budowle dziś znakomicie zachowane pełnią swoje funkcje, z tym, że koszary zajmuje dziś Szkoła Podstawowa nr 3.</ref>.

	W 1867 r. Grójec został siedzibą [[Powiat grójecki\|powiatu]], utworzonego przez władze carskie. Z tego właśnie roku pochodzi rycina zamieszczona w „Tygodniku Ilustrowanym”<ref>W 2012 r. na ścianie kamienicy gminnej, przy skrzyżowaniu ul. Piłsudskiego i Armii Krajowej, skopiował ją Sebastian Krawczak, artysta ze Stowarzyszenia Plastyków Ziemi Grójeckiej.</ref>. W roku 1879 teren powiatu znacznie się powiększył, w związku z przyłączeniem do niego części powiatu górnokalwaryjskiego. W mieście dowództwo garnizonu powierzono Konstantemu Krupskiemu - ojcu Nadieżdy, późniejszej towarzyszki życia Włodzimierza Lenina, która spędziła w mieście lat kilka.		W 1867 r. Grójec został siedzibą [[Powiat grójecki\|powiatu]], utworzonego przez władze carskie. Z tego właśnie roku pochodzi rycina zamieszczona w „Tygodniku Ilustrowanym”<ref>W 2012 r. na ścianie kamienicy gminnej, przy skrzyżowaniu ul. Piłsudskiego i Armii Krajowej, skopiował ją Sebastian Krawczak, artysta ze Stowarzyszenia Plastyków Ziemi Grójeckiej.</ref>. W roku 1879 teren powiatu znacznie się powiększył, w związku z przyłączeniem do niego części powiatu górnokalwaryjskiego. W mieście dowództwo garnizonu powierzono Konstantemu Krupskiemu - ojcu Nadieżdy, późniejszej towarzyszki życia Włodzimierza Lenina, która spędziła w mieście lat kilka.
Linia 154:		Linia 154:
	Pod koniec lat 70. miasto otoczono kilkukilometrową obwodnicą międzynarodowej arterii komunikacyjnej nr 7 i przeprowadzono tranzytową trasę Rosja ''–'' Europa Zachodnia''.''		Pod koniec lat 70. miasto otoczono kilkukilometrową obwodnicą międzynarodowej arterii komunikacyjnej nr 7 i przeprowadzono tranzytową trasę Rosja ''–'' Europa Zachodnia''.''

			==== Po 1989 ====
	W 1990 r. ulicę Związku Walki Młodych przemianowano na Józefa Piłsudskiego, a 22 Lipca na Jana Pawła II. 24 kwietnia „[[Gazeta Grójecka]]” informowała: ''Nie ma już ulicy Związku Walki Młodych – jest Józefa Piłsudskiego. W kolejce do zmiany czekają: Armii Ludowej, Gwardzistów, Świerczewskiego, 22 Lipca, Dwudziestolecia, Trzydziestolecia, Czterdziestolecia, … i starczy!.'' Uwadze redakcji umknęła uchwała o przemianowaniu 22 Lipca na Jana Pawła II. Jeszcze w 1990 r. 15 Stycznia przemianowano na Armii Krajowej, zaś Świerczewskiego na POW. Potem Dwudziestolecia przemianowano na Laskową, Pietrusiaka na Bankową. Wśród nowych ulic przybyły: Józefa Wybickiego i Strażacka.		W 1990 r. ulicę Związku Walki Młodych przemianowano na Józefa Piłsudskiego, a 22 Lipca na Jana Pawła II. 24 kwietnia „[[Gazeta Grójecka]]” informowała: ''Nie ma już ulicy Związku Walki Młodych – jest Józefa Piłsudskiego. W kolejce do zmiany czekają: Armii Ludowej, Gwardzistów, Świerczewskiego, 22 Lipca, Dwudziestolecia, Trzydziestolecia, Czterdziestolecia, … i starczy!.'' Uwadze redakcji umknęła uchwała o przemianowaniu 22 Lipca na Jana Pawła II. Jeszcze w 1990 r. 15 Stycznia przemianowano na Armii Krajowej, zaś Świerczewskiego na POW. Potem Dwudziestolecia przemianowano na Laskową, Pietrusiaka na Bankową. Wśród nowych ulic przybyły: Józefa Wybickiego i Strażacka.

Linia 166:		Linia 167:
	* [[Piotr Skarga\|Piotr Skarga herbu Pawęża, SJ]], inna forma nazwiska: ''Piotr Powęski'', mylnie: ''Pawęski'' (1536-1612) – polski jezuita, teolog, pisarz i kaznodzieja, czołowy polski przedstawiciel kontrreformacji, kaznodzieja nadworny Zygmunta III Wazy, rektor Kolegium Jezuitów w Wilnie, pierwszy rektor Uniwersytetu Wileńskiego. Sługa Boży, proboszcz kapituły katedralnej lwowskiej w 1564 roku, kanclerz kapituły katedralnej lwowskiej. Autor ''Żywotów świętych'' i ''Kazań sejmowych''.		* [[Piotr Skarga\|Piotr Skarga herbu Pawęża, SJ]], inna forma nazwiska: ''Piotr Powęski'', mylnie: ''Pawęski'' (1536-1612) – polski jezuita, teolog, pisarz i kaznodzieja, czołowy polski przedstawiciel kontrreformacji, kaznodzieja nadworny Zygmunta III Wazy, rektor Kolegium Jezuitów w Wilnie, pierwszy rektor Uniwersytetu Wileńskiego. Sługa Boży, proboszcz kapituły katedralnej lwowskiej w 1564 roku, kanclerz kapituły katedralnej lwowskiej. Autor ''Żywotów świętych'' i ''Kazań sejmowych''.
	* [[Jan Jagmin-Sadowski]] (1895-1977) – żołnierz Legionów Polskich Józefa Piłsudskiego, generał brygady Wojska Polskiego.		* [[Jan Jagmin-Sadowski]] (1895-1977) – żołnierz Legionów Polskich Józefa Piłsudskiego, generał brygady Wojska Polskiego.
	* Edyta Wojtczak (ur. 1936) – polska spikerka telewizyjna, w latach 1957–1996 spikerka Telewizji Polskiej.		* [[Edyta Wojtczak]] (ur. 1936) – polska spikerka telewizyjna, w latach 1957–1996 spikerka Telewizji Polskiej.
	* [[Andrzej Mitan]] (1950-2018) – polski artysta interdyscyplinarny i konceptualny, wokalista, kompozytor, performer, artysta wizualny, happener, poeta konkretny, poeta dźwięku, wydawca płyt artystycznych.		* [[Andrzej Mitan]] (1950-2018) – polski artysta interdyscyplinarny i konceptualny, wokalista, kompozytor, performer, artysta wizualny, happener, poeta konkretny, poeta dźwięku, wydawca płyt artystycznych.
	* Leszek Suski (ur. 1957) - polski strażak, generał brygadier w stanie spoczynku, I zastępca komendanta głównego Państwowej Straży Pożarnej w latach 2005–2007, komendant główny Państwowej Straży Pożarnej i szef Obrony Cywilnej Kraju w latach 2015–2019.		* [[Leszek Suski]] (ur. 1957) - polski strażak, generał brygadier w stanie spoczynku, I zastępca komendanta głównego Państwowej Straży Pożarnej w latach 2005–2007, komendant główny Państwowej Straży Pożarnej i szef Obrony Cywilnej Kraju w latach 2015–2019.

	== Zobacz też ==		== Zobacz też ==