Goszczyn - Historia wersji

Admin o 18:04, 10 kwi 2024

2024-04-10T18:04:23Z

Admin o 21:56, 4 mar 2024

2024-03-04T21:56:59Z

← poprzednia wersja		Wersja z 23:56, 4 mar 2024
Linia 46:		Linia 46:
	W mieście pracowało wówczas 27 piwowarów, wyrabiających w 30 browarach 755 warów piwa. „''Wyroby te eksportowano nawet poza granice kraju – do Czech i Węgier, co przyczyniło się do wzrostu zamożności mieszkańców grodu, przeżywającego swój złoty wiek na przełomie XVI i XVII stulecia''”.		W mieście pracowało wówczas 27 piwowarów, wyrabiających w 30 browarach 755 warów piwa. „''Wyroby te eksportowano nawet poza granice kraju – do Czech i Węgier, co przyczyniło się do wzrostu zamożności mieszkańców grodu, przeżywającego swój złoty wiek na przełomie XVI i XVII stulecia''”.

	Goszczynianie swoje wyroby ~~wywoziili~~ aż na Węgry, a także tereny dzisiejszej Serbii, północnej Bułgarii, wschodniej Rumunii, a nawet do Szwecji, powracając stamtąd ze znacznym zyskiem. Wtedy i potem zazdrośni, złośliwi sąsiedzi określali ich mianem łyków. Widząc tak piękną pracę obywateli Goszczyna król Zygmunt III Waza w 1614 roku potwierdził cech sitarzy i nadał miastu cztery jarmarki:		Goszczynianie swoje wyroby wywozili aż na Węgry, a także tereny dzisiejszej Serbii, północnej Bułgarii, wschodniej Rumunii, a nawet do Szwecji, powracając stamtąd ze znacznym zyskiem. Wtedy i potem zazdrośni, złośliwi sąsiedzi określali ich mianem łyków. Widząc tak piękną pracę obywateli Goszczyna król Zygmunt III Waza w 1614 roku potwierdził cech sitarzy i nadał miastu cztery jarmarki:

	# w Kwietną Niedzielę,		# w Kwietną Niedzielę,
Linia 95:		Linia 95:
	W roku 1808 w Goszczynie było już 616 osób. Pierwsze dziesięciolecia XIX wieku upłynęły na przebudowie gospodarki i układu przestrzennego miasteczka. Wyprostowano drogę biegnącą do Grójca przez [[Lewiczyn]], wybrukowano główną ulicę, przy której skupiała się zabudowa. W 1816 r. wybudowano murowaną, elementarną szkołę parafialną, zburzono stary kościółek filarny pw. św. Krzyża oraz ratusz stojący w centrum rynku, a w jego miejsce postawiono austerię (murowany dom zajezdny) (obecnie gdzieś pod pomnikiem bohaterów Goszczyna) w związku z budową w odległości 5 km nowego traktu z Warszawy do Radomia. Pierwotnie trakt miał przebiegać przez [[Lewiczyn]], Goszczyn i Wyśmierzyce za rzeką Pilicą, lecz prawdopodobnie nie zgodzili się na to mieszkańcy pamiętając o licznych przemarszach prze te trasę wojsk, zostawiających po sobie spustoszenie. Już w tym czasie nie spotykamy również żadnych targów i jarmarków. Lustratorzy stwierdzają, że Goszczyn otoczony silniejszymi ośrodkami „nie ma szans rozwoju”. Przed powstaniem styczniowym Goszczyn liczył 763 mieszkańców, w tym 655 katolików i 108 Żydów, mieszkających w 92 domach.		W roku 1808 w Goszczynie było już 616 osób. Pierwsze dziesięciolecia XIX wieku upłynęły na przebudowie gospodarki i układu przestrzennego miasteczka. Wyprostowano drogę biegnącą do Grójca przez [[Lewiczyn]], wybrukowano główną ulicę, przy której skupiała się zabudowa. W 1816 r. wybudowano murowaną, elementarną szkołę parafialną, zburzono stary kościółek filarny pw. św. Krzyża oraz ratusz stojący w centrum rynku, a w jego miejsce postawiono austerię (murowany dom zajezdny) (obecnie gdzieś pod pomnikiem bohaterów Goszczyna) w związku z budową w odległości 5 km nowego traktu z Warszawy do Radomia. Pierwotnie trakt miał przebiegać przez [[Lewiczyn]], Goszczyn i Wyśmierzyce za rzeką Pilicą, lecz prawdopodobnie nie zgodzili się na to mieszkańcy pamiętając o licznych przemarszach prze te trasę wojsk, zostawiających po sobie spustoszenie. Już w tym czasie nie spotykamy również żadnych targów i jarmarków. Lustratorzy stwierdzają, że Goszczyn otoczony silniejszymi ośrodkami „nie ma szans rozwoju”. Przed powstaniem styczniowym Goszczyn liczył 763 mieszkańców, w tym 655 katolików i 108 Żydów, mieszkających w 92 domach.

	Autor opracowania o Goszczynie w Encyklopedii Powszechnej podaje, że w roku 1862 w Goszczynie był tylko jeden dom murowany i 91 drewnianych, kościół parafialny i kaplica również drewniane. Poza tym w Goszczynie znajdowały się 4 wiatraki ubezpieczone na 14.700 rubli, magistrat i murowana elementarna szkoła parafialna.		Autor opracowania o Goszczynie w Encyklopedii Powszechnej podaje, że w roku 1862 w Goszczynie był tylko jeden dom murowany i 91 drewnianych, kościół parafialny i kaplica również drewniane. Poza tym w Goszczynie znajdowały się 4 wiatraki ubezpieczone na 14 700 rubli, magistrat i murowana elementarna szkoła parafialna.

	Podczas powstania styczniowego 1863 r. mieszkańcy brali czynny udział w walce z Rosjanami, a dowódcą oddziału był pochodzący z Goszczyna Antoni Pleciński. Ogólny upadek, zmniejszenie liczby ludności oraz czynna walka z zaborcą spowodowały odebranie praw miejskich. Ukazem Rządzącego Senatu z 1 lipca 1869 r. zdecydowano o przekształceniu postanowieniami Komitetu Urzędującego dla Spraw Królestwa Polskiego miast Goszczyn, [[Przybyszew]], [[Mogielnica]] i [[Warka]] na osady od 1 stycznia 1870 r.		Podczas powstania styczniowego 1863 r. mieszkańcy brali czynny udział w walce z Rosjanami, a dowódcą oddziału był pochodzący z Goszczyna Antoni Pleciński. Ogólny upadek, zmniejszenie liczby ludności oraz czynna walka z zaborcą spowodowały odebranie praw miejskich. Ukazem Rządzącego Senatu z 1 lipca 1869 r. zdecydowano o przekształceniu postanowieniami Komitetu Urzędującego dla Spraw Królestwa Polskiego miast Goszczyn, [[Przybyszew]], [[Mogielnica]] i [[Warka]] na osady od 1 stycznia 1870 r.
Linia 174:		Linia 174:

	Obecny kościół, murowany, zbudowano w latach 1878–1887 według projektu Wojciecha Wawrzyńca Bobińskiego. Przekształcano go dwukrotnie: w 1913 r. według projektu Józefa Piusa Dziekońskiego, w latach 1922–1930 według projektu Stefana Szyllera.		Obecny kościół, murowany, zbudowano w latach 1878–1887 według projektu Wojciecha Wawrzyńca Bobińskiego. Przekształcano go dwukrotnie: w 1913 r. według projektu Józefa Piusa Dziekońskiego, w latach 1922–1930 według projektu Stefana Szyllera.

			== Przypisy ==
			<references />

	== Bibliografia ==		== Bibliografia ==

	== Linki zewnętrzne ==		== Linki zewnętrzne ==

Admin o 22:23, 14 lis 2023

2023-11-14T22:23:31Z

Admin o 21:22, 25 paź 2023

2023-10-25T21:22:56Z

← poprzednia wersja		Wersja z 23:22, 25 paź 2023
Linia 139:		Linia 139:
	Już w pierwszych miesiącach okupacji, na terenie gminy Goszczyn, zaczęły powstawać tajne organizacje wojskowe, mające na celu wyzwolenie Ojczyzny spod jarzma niemieckiego. Do organizacji podziemnych wstępowały zwykli obywatele, pracownicy biura Urzędu Gminnego, nauczycielstwo, a nawet i niektórzy funkcjonariusze policji granatowej. Organizacje podziemne działające na tych ziemiach to m.in: Bataliony Chłopskie, Polski Związek Powstańczy, Związek Walki Zbrojnej, Gwardia Ludowa, Narodowa Armia Polska, Narodowa Organizacja Wojskowa i Komenda Obrońców Polski.		Już w pierwszych miesiącach okupacji, na terenie gminy Goszczyn, zaczęły powstawać tajne organizacje wojskowe, mające na celu wyzwolenie Ojczyzny spod jarzma niemieckiego. Do organizacji podziemnych wstępowały zwykli obywatele, pracownicy biura Urzędu Gminnego, nauczycielstwo, a nawet i niektórzy funkcjonariusze policji granatowej. Organizacje podziemne działające na tych ziemiach to m.in: Bataliony Chłopskie, Polski Związek Powstańczy, Związek Walki Zbrojnej, Gwardia Ludowa, Narodowa Armia Polska, Narodowa Organizacja Wojskowa i Komenda Obrońców Polski.

	W 1942 r. nastąpił proces scalenia organizacji konspiracyjnych i tworzenia Armii Krajowej. Wiele organizacji zgłosiło swój akces do AK i w ten sposób powstała jedna, silna, masowa organizacja podległa Rządowi Polski w Londynie. Szczególnie aktywny na terenie Goszczyna był Ośrodek VI Armii Krajowej, podporządkowany Obwodowi Grójec-Głuszec, liczący kilkudziesięciu żołnierzy.		W 1942 r. nastąpił proces scalenia organizacji konspiracyjnych i tworzenia Armii Krajowej. Wiele organizacji zgłosiło swój akces do AK i w ten sposób powstała jedna, silna, masowa organizacja podległa Rządowi Polski w Londynie. Szczególnie aktywny na terenie Goszczyna był Ośrodek VI Armii Krajowej, podporządkowany [[Obwód Grójec Armii Krajowej\|Obwodowi Grójec-Głuszec]], liczący kilkudziesięciu żołnierzy.

	Niemcy wymyślali Żydom najcięższe roboty, bijąc ich bez miłosierdzia kolbami od karabinów lub inną bronią maszynową. Po pewnym czasie, wszystkie zamieszkałe rodziny żydowskie w Goszczynie przewieziono do urządzonego getta w [[Białobrzegi\|Białobrzegach]], a następnie wywieziono do Treblinki i wymordowano.		Niemcy wymyślali Żydom najcięższe roboty, bijąc ich bez miłosierdzia kolbami od karabinów lub inną bronią maszynową. Po pewnym czasie, wszystkie zamieszkałe rodziny żydowskie w Goszczynie przewieziono do urządzonego getta w [[Białobrzegi\|Białobrzegach]], a następnie wywieziono do Treblinki i wymordowano.

Admin o 19:46, 24 paź 2023

2023-10-24T19:46:20Z

Podgląd zmian

Admin o 20:57, 23 paź 2023

2023-10-23T20:57:46Z

Podgląd zmian

Admin o 16:32, 6 paź 2023

2023-10-06T16:32:31Z

← poprzednia wersja		Wersja z 18:32, 6 paź 2023
Linia 19:		Linia 19:

	Obecny kościół, murowany, zbudowano w latach 1878–1887 według projektu Wojciecha Wawrzyńca Bobińskiego. Przekształcano go dwukrotnie: w 1913 r. według projektu Józefa Piusa Dziekońskiego, w latach 1922–1930 według projektu Stefana Szyllera.		Obecny kościół, murowany, zbudowano w latach 1878–1887 według projektu Wojciecha Wawrzyńca Bobińskiego. Przekształcano go dwukrotnie: w 1913 r. według projektu Józefa Piusa Dziekońskiego, w latach 1922–1930 według projektu Stefana Szyllera.

			== Bibliografia ==

			== Linki zewnętrzne ==

Admin o 13:49, 9 wrz 2023

2023-09-09T13:49:36Z

← poprzednia wersja		Wersja z 15:49, 9 wrz 2023
Linia 3:		Linia 3:
	Siedziba [[Gmina Goszczyn\|gminy Goszczyn]] - najmniejszej terytorialnie gminy w powiecie grójeckim - oraz parafii pod wezwaniem św. Michała Archanioła, należącej do dekanatu mogielnickiego, archidiecezji warszawskiej.		Siedziba [[Gmina Goszczyn\|gminy Goszczyn]] - najmniejszej terytorialnie gminy w powiecie grójeckim - oraz parafii pod wezwaniem św. Michała Archanioła, należącej do dekanatu mogielnickiego, archidiecezji warszawskiej.

	Założycielem miejscowości był niejaki Goszcz. Książę [[Janusz I Starszy]] nadał jej prawa miejskie, i to dwoma przywilejami: w 1382 i 1425 r. W 1526 r. król Zygmunt Stary obdarował księżnę Annę, siostrę ostatnich książąt mazowieckich, Goszczynem i folwarkiem [[Bądków]]. Gdy Anna wyszła za mąż za Stanisława ze Sprowy Odrowąża, Goszczyn wraz z całym Mazowszem przypadł królowej Bonie.		Założycielem miejscowości był niejaki Goszcz. Książę [[Janusz I Starszy]] nadał jej prawa miejskie, i to dwoma przywilejami: w 1382 i 1425 r. W 1526 r. król Zygmunt Stary obdarował księżnę Annę, siostrę ostatnich książąt mazowieckich, Goszczynem i folwarkiem [[Bądków]]. Gdy Anna wyszła za mąż za Stanisława ze Sprowy Odrowąża, Goszczyn wraz z całym Mazowszem przypadł [[Bona Sforza\|królowej Bonie]].

	Właśnie ona 14 maja 1539 r. wydała przywilej zezwalający mieszczanom goszczyńskim na wyręb drzewa w lasach stromieckich. Królowa uposażyła kościół filialny pw. Świętego Krzyża, założony 1555 r. przez Wojciecha Boguckiego, dzierżawcę bądkowskiego i stromieckiego, oraz ks. Benedyktyna Dzierżanowskiego. Do Goszczyna podróżowała traktem z [[Czersk\|Czerska]] przez [[Grójec]] na [[Nowe Miasto nad Pilicą\|Nowe Miasto]] (obecnie droga powiatowa [[Kępina]]–Goszczyn–Przybyszew).		Właśnie ona 14 maja 1539 r. wydała przywilej zezwalający mieszczanom goszczyńskim na wyręb drzewa w lasach stromieckich. Królowa uposażyła kościół filialny pw. Świętego Krzyża, założony 1555 r. przez Wojciecha Boguckiego, dzierżawcę bądkowskiego i stromieckiego, oraz ks. Benedyktyna Dzierżanowskiego. Do Goszczyna podróżowała traktem z [[Czersk\|Czerska]] przez [[Grójec]] na [[Nowe Miasto nad Pilicą\|Nowe Miasto]] (obecnie droga powiatowa [[Kępina]]–Goszczyn–Przybyszew).
Linia 18:		Linia 18:
	Poprzedni kościół stojący na miejscu obecnego, drewniany, spalił się od pioruna 2 lipca 1873 r.		Poprzedni kościół stojący na miejscu obecnego, drewniany, spalił się od pioruna 2 lipca 1873 r.

	Obecny kościół, murowany, zbudowano w latach 1878–1887 według projektu Wojciecha Wawrzyńca Bobińskiego. Przekształcano go dwukrotnie: w 1913 r. według projektu Józefa Piusa Dziekońskiego, w latach 1922–1930 ~~we- dług~~ projektu Stefana Szyllera.		Obecny kościół, murowany, zbudowano w latach 1878–1887 według projektu Wojciecha Wawrzyńca Bobińskiego. Przekształcano go dwukrotnie: w 1913 r. według projektu Józefa Piusa Dziekońskiego, w latach 1922–1930 według projektu Stefana Szyllera.

Admin o 13:48, 9 wrz 2023

2023-09-09T13:48:41Z

← poprzednia wersja		Wersja z 15:48, 9 wrz 2023
Linia 3:		Linia 3:
	Siedziba [[Gmina Goszczyn\|gminy Goszczyn]] - najmniejszej terytorialnie gminy w powiecie grójeckim - oraz parafii pod wezwaniem św. Michała Archanioła, należącej do dekanatu mogielnickiego, archidiecezji warszawskiej.		Siedziba [[Gmina Goszczyn\|gminy Goszczyn]] - najmniejszej terytorialnie gminy w powiecie grójeckim - oraz parafii pod wezwaniem św. Michała Archanioła, należącej do dekanatu mogielnickiego, archidiecezji warszawskiej.

	Założycielem miejscowości był niejaki Goszcz. Książę Janusz I Starszy nadał jej prawa miejskie, i to dwoma przywilejami: w 1382 i 1425 r. W 1526 r. król Zygmunt Stary obdarował księżnę Annę, siostrę ostatnich książąt mazowieckich, Goszczynem i folwarkiem [[Bądków]]. Gdy Anna wyszła za mąż za Stanisława ze Sprowy Odrowąża, Goszczyn wraz z całym Mazowszem przypadł królowej Bonie.		Założycielem miejscowości był niejaki Goszcz. Książę [[Janusz I Starszy]] nadał jej prawa miejskie, i to dwoma przywilejami: w 1382 i 1425 r. W 1526 r. król Zygmunt Stary obdarował księżnę Annę, siostrę ostatnich książąt mazowieckich, Goszczynem i folwarkiem [[Bądków]]. Gdy Anna wyszła za mąż za Stanisława ze Sprowy Odrowąża, Goszczyn wraz z całym Mazowszem przypadł królowej Bonie.

	Właśnie ona 14 maja 1539 r. wydała przywilej zezwalający mieszczanom goszczyńskim na wyręb drzewa w lasach stromieckich. Królowa uposażyła kościół filialny pw. Świętego Krzyża, założony 1555 r. przez Wojciecha Boguckiego, dzierżawcę bądkowskiego i stromieckiego, oraz ks. Benedyktyna Dzierżanowskiego. Do Goszczyna podróżowała traktem z [[Czersk\|Czerska]] przez Grójec na Nowe Miasto (obecnie droga powiatowa [[Kępina]]–Goszczyn–Przybyszew).		Właśnie ona 14 maja 1539 r. wydała przywilej zezwalający mieszczanom goszczyńskim na wyręb drzewa w lasach stromieckich. Królowa uposażyła kościół filialny pw. Świętego Krzyża, założony 1555 r. przez Wojciecha Boguckiego, dzierżawcę bądkowskiego i stromieckiego, oraz ks. Benedyktyna Dzierżanowskiego. Do Goszczyna podróżowała traktem z [[Czersk\|Czerska]] przez [[Grójec]] na [[Nowe Miasto nad Pilicą\|Nowe Miasto]] (obecnie droga powiatowa [[Kępina]]–Goszczyn–Przybyszew).

	W drugiej połowie XVI w. Goszczyn (421 domów i ponad 2 tys. mieszkańców) stanowił ważny ośrodek rzemiosła na południowym Mazowszu, większy od Grójca. Warzono tu piwo, ale przede wszystkim specjalizowano się w sitarstwie. Prawie każdy goszczynianin posiadał nieprostą umiejętność wyplatania sit z włosia końskiego lub z łyka kory lipowej. Poszukiwane przez młynarzy sita goszczynianie wywozili aż na Węgry i tereny dzisiejszej Serbii, północnej Bułgarii i wschodniej Rumunii. Wracali do kraju ze złotem i cennymi informacjami o tamtejszych ludach. Wtedy i potem zazdrośni, złośliwi sąsiedzi określali ich mianem ''łyków''.		W drugiej połowie XVI w. Goszczyn (421 domów i ponad 2 tys. mieszkańców) stanowił ważny ośrodek rzemiosła na południowym Mazowszu, większy od Grójca. Warzono tu piwo, ale przede wszystkim specjalizowano się w sitarstwie. Prawie każdy goszczynianin posiadał nieprostą umiejętność wyplatania sit z włosia końskiego lub z łyka kory lipowej. Poszukiwane przez młynarzy sita goszczynianie wywozili aż na Węgry i tereny dzisiejszej Serbii, północnej Bułgarii i wschodniej Rumunii. Wracali do kraju ze złotem i cennymi informacjami o tamtejszych ludach. Wtedy i potem zazdrośni, złośliwi sąsiedzi określali ich mianem ''łyków''.

Admin: Utworzono nową stronę "'''Goszczyn''' – wieś położona w województwie mazowieckim, w powiecie grójeckim, w gminie Goszczyn, około 15 km na południe od Grójca. Siedziba gminy Goszczyn - najmniejszej terytorialnie gminy w powiecie grójeckim - oraz parafii pod wezwaniem św. Michała Archanioła, należącej do dekanatu mogielnickiego, archidiecezji warszawskiej. Założycielem miejscowości był niejaki Gosz…"

2023-09-08T19:33:47Z

Utworzono nową stronę "'''Goszczyn''' – wieś położona w województwie mazowieckim, w powiecie grójeckim, w gminie Goszczyn, około 15 km na południe od Grójca. Siedziba gminy Goszczyn - najmniejszej terytorialnie gminy w powiecie grójeckim - oraz parafii pod wezwaniem św. Michała Archanioła, należącej do dekanatu mogielnickiego, archidiecezji warszawskiej. Założycielem miejscowości był niejaki Gosz…"

Nowa strona

'''Goszczyn''' – wieś położona w województwie mazowieckim, w [[Powiat grójecki|powiecie grójeckim]], w [[Gmina Goszczyn|gminie Goszczyn,]] około 15 km na południe od [[Grójec|Grójca]].

Siedziba [[Gmina Goszczyn|gminy Goszczyn]] - najmniejszej terytorialnie gminy w powiecie grójeckim - oraz parafii pod wezwaniem św. Michała Archanioła, należącej do dekanatu mogielnickiego, archidiecezji warszawskiej.

Założycielem miejscowości był niejaki Goszcz. Książę Janusz I Starszy nadał jej prawa miejskie, i to dwoma przywilejami: w 1382 i 1425 r. W 1526 r. król Zygmunt Stary obdarował księżnę Annę, siostrę ostatnich książąt mazowieckich, Goszczynem i folwarkiem [[Bądków]]. Gdy Anna wyszła za mąż za Stanisława ze Sprowy Odrowąża, Goszczyn wraz z całym Mazowszem przypadł królowej Bonie.

Właśnie ona 14 maja 1539 r. wydała przywilej zezwalający mieszczanom goszczyńskim na wyręb drzewa w lasach stromieckich. Królowa uposażyła kościół filialny pw. Świętego Krzyża, założony 1555 r. przez Wojciecha Boguckiego, dzierżawcę bądkowskiego i stromieckiego, oraz ks. Benedyktyna Dzierżanowskiego. Do Goszczyna podróżowała traktem z [[Czersk|Czerska]] przez Grójec na Nowe Miasto (obecnie droga powiatowa [[Kępina]]–Goszczyn–Przybyszew).

W drugiej połowie XVI w. Goszczyn (421 domów i ponad 2 tys. mieszkańców) stanowił ważny ośrodek rzemiosła na południowym Mazowszu, większy od Grójca. Warzono tu piwo, ale przede wszystkim specjalizowano się w sitarstwie. Prawie każdy goszczynianin posiadał nieprostą umiejętność wyplatania sit z włosia końskiego lub z łyka kory lipowej. Poszukiwane przez młynarzy sita goszczynianie wywozili aż na Węgry i tereny dzisiejszej Serbii, północnej Bułgarii i wschodniej Rumunii. Wracali do kraju ze złotem i cennymi informacjami o tamtejszych ludach. Wtedy i potem zazdrośni, złośliwi sąsiedzi określali ich mianem ''łyków''.

Sielankę zakłócił wyzysk starostów. Długie lata wspominano, gorsze od niewoli tureckiej, rządy Marcina Falęckiego (ok. 1530–ok.1606) h. Leszczyc, kasztelana rozpierskiego. Wymagał od goszczynian rozmaitych robocizn, zabierał im browary i kotły. Pozamykał mieszczańskie gumna ze zbożem, aby kupowano zboże od niego, rzecz jasna po zawyżonej cenie. Za próbę otwarcia swojej stodoły można było trafić do więzienia albo zostać ustrzelonym z broni palnej. Małżonka starosty, Dorota z Leżeńskich, rzuciła się na mieszczanina, wyrwała mu brodę i tak pobiła, że prawie wyzionął ducha.

Prawdziwym końcem miejskości Goszczyna okazał się jednak potop szwedzki. W 1660 r. doliczono się zaledwie 42 domów zamieszkałych i 91 pustych, tudzież 7 piwowarów. Zatem starosta Kazimierz Wężyk Rudzki, stolnik rawski, nawet gdyby chciał, nie bardzo miałby kogo wyzyskiwać.

W XVIII w. Goszczyn nazywano drewnianą mieściną. W 1869 r. przyszły utrata praw miejskich, a potem wielkie pożary. Przed I wojną światową miejscowość zamieszkiwało już 1300 chrześcijan i 25 rodzin żydowskich. Goszczyn posiadał: urząd gminy, sąd, sklep spożywczy spółkowy, stację zarodową bydła rogatego, maślarnię spółkową, straż ogniową, dom ludowy, trzy szkoły elementarne. Szczycono się nowym budynkiem szkolnym (niedawno rozebrany). Miejscowość dotąd nie odzyskała praw miejskich, choć ma prostokątny rynek, a w ostatnich latach nastąpiły bardzo pozytywne przemiany w infrastrukturze.

== Kościół pw. św. Michała Archanioła ==
Poprzedni kościół stojący na miejscu obecnego, drewniany, spalił się od pioruna 2 lipca 1873 r.

Obecny kościół, murowany, zbudowano w latach 1878–1887 według projektu Wojciecha Wawrzyńca Bobińskiego. Przekształcano go dwukrotnie: w 1913 r. według projektu Józefa Piusa Dziekońskiego, w latach 1922–1930 we- dług projektu Stefana Szyllera.

← poprzednia wersja		Wersja z 00:23, 15 lis 2023
Linia 19:		Linia 19:
	W dniu 25 kwietnia 1386 r. książę Janusz darował Goszczyn Tomaszowi Golińskiemu. W 1400 r. kolejny mieszkaniec Stanisław Albert wyjeżdża z Goszczyna, aby pobierać nauki w Akademii Krakowskiej.		W dniu 25 kwietnia 1386 r. książę Janusz darował Goszczyn Tomaszowi Golińskiemu. W 1400 r. kolejny mieszkaniec Stanisław Albert wyjeżdża z Goszczyna, aby pobierać nauki w Akademii Krakowskiej.

	Korzystne wówczas położenie, w miejscu skrzyżowania traktu północ-południe z Grójca do Nowego Miasta nad Pilicą i drugiego ze wschodu, sprzyjało rozwojowi handlu i rzemiosła, a także szybkiemu przekształceniu Goszczyna w miasto na prawie chełmińskim. Ośrodkiem rozplanowania lokacyjnego stał się usytuowany w miejscu połączenia dróg – obszerny, prostokątny plac rynkowy, którego główny zarys pozostał czytelny do dziś.		Korzystne wówczas położenie, w miejscu skrzyżowania traktu północ-południe z [[Grójec\|Grójca]] do [[Nowe Miasto nad Pilicą\|Nowego Miasta nad Pilicą]] i drugiego ze wschodu, sprzyjało rozwojowi handlu i rzemiosła, a także szybkiemu przekształceniu Goszczyna w miasto na prawie chełmińskim. Ośrodkiem rozplanowania lokacyjnego stał się usytuowany w miejscu połączenia dróg – obszerny, prostokątny plac rynkowy, którego główny zarys pozostał czytelny do dziś.

	W 1425 roku książę Janusz Starszy przywilejem wydanym w [[Bądków\|Bądkowie]] wyniósł Goszczyn do rzędu miast i uwolnił od opłaty cła w całym swoim państwie. Pozwolił mieć łaźnie, postrzygalnie i wagę, z których czynsz i dochód miało pobierać miasto. W roku 1428 Klemens de Mrokowo, jeden z pierwszych wójtów Goszczyna, sprzedaje wójtostwo Stanisławowi Mazurowi z Leśniewa. W 1477 r. książę mazowiecki [[Konrad III Rudy]] zezwolił na odbywanie w Goszczynie trzech jarmarków oraz targów w każdą sobotę.		W 1425 roku książę Janusz Starszy przywilejem wydanym w [[Bądków\|Bądkowie]] wyniósł Goszczyn do rzędu miast i uwolnił od opłaty cła w całym swoim państwie. Pozwolił mieć łaźnie, postrzygalnie i wagę, z których czynsz i dochód miało pobierać miasto. W roku 1428 Klemens de Mrokowo, jeden z pierwszych wójtów Goszczyna, sprzedaje wójtostwo Stanisławowi Mazurowi z Leśniewa. W 1477 r. książę mazowiecki [[Konrad III Rudy]] zezwolił na odbywanie w Goszczynie trzech jarmarków oraz targów w każdą sobotę.
Linia 86:		Linia 86:
	Nieco wcześniej, 19 lutego 1794 r., Rada Nieustająca zarządziła zorganizowanie wyborów do magistratów miast wolnych (królewskich) Rzeczypospolitej. 21 marca 1794 r. doniesiono z miasta Goszczyna, że „urzędów miejskich żadnych, burmistrza, wójta, rajców ławników nie wybrał”.		Nieco wcześniej, 19 lutego 1794 r., Rada Nieustająca zarządziła zorganizowanie wyborów do magistratów miast wolnych (królewskich) Rzeczypospolitej. 21 marca 1794 r. doniesiono z miasta Goszczyna, że „urzędów miejskich żadnych, burmistrza, wójta, rajców ławników nie wybrał”.

	Rada Zastępcza Tymczasowa stwierdziła również, że w ziemi czerskiej, a szczególnie w Goszczynie nie uruchomiono pospolitego ruszenia ku obronie powszechnej, w efekcie czego "''ośmiu Moskali mogło mieć śmiałość wnieść do miasta Goszczyna i tam bezkarnie furaże naznaczać''". Podczas powstania 1794 r. przez Goszczyn przechodził ze swoimi wojskami wódz naczelny – Tadeusz Kościuszko. Legenda głosi, że siedział na jednym z kamieni leżącym obecnie przy krzyżu, między Kolonią Bądków a Bądkowem.		Rada Zastępcza Tymczasowa stwierdziła również, że w ziemi czerskiej, a szczególnie w Goszczynie nie uruchomiono pospolitego ruszenia ku obronie powszechnej, w efekcie czego "''ośmiu Moskali mogło mieć śmiałość wnieść do miasta Goszczyna i tam bezkarnie furaże naznaczać''". Podczas powstania 1794 r. przez Goszczyn przechodził ze swoimi wojskami wódz naczelny – Tadeusz Kościuszko. Legenda głosi, że siedział na jednym z kamieni leżącym obecnie przy krzyżu, między [[Kolonia Bądków\|Kolonią Bądków]] a [[Bądków\|Bądkowem]].

	Po III rozbiorze Polski miasto znalazło się w zaborze pruskim: Departament Warszawski Prus Zachodnich.		Po III rozbiorze Polski miasto znalazło się w zaborze pruskim: Departament Warszawski Prus Zachodnich.
Linia 137:		Linia 137:
	Okupacyjne władze niemieckie wezwały wszystkich pracowników instytucji w Goszczynie do podjęcia pracy. Na miejsce zwolnionego na własną prośbę wójta Stanisława Opaska ze wsi [[Rykały]], powołany został nowy wójt Stanisław Wrzosek, rolnik ze wsi [[Romanów]]. Pracownicy biura gminnego pozostali ci sami, co przed okupacją. Służbę objęła przedwojenna policja granatowa. Osiedleni przed pierwszą wojną światową Niemcy we wsi [[Broniszew]] podpisali Volkslistę i zostali folksdojczami. Ubrani w pomarańczowe mundury i posiadając broń, mieli za zadanie czuwać nad przestrzeganiem prowadzonego porządku niemieckiego. Ogólny nadzór nad bezpieczeństwem gminy Goszczyn, miał żandarm hitlerowski Krauze z posterunku żandarmerii w Mogielnicy.		Okupacyjne władze niemieckie wezwały wszystkich pracowników instytucji w Goszczynie do podjęcia pracy. Na miejsce zwolnionego na własną prośbę wójta Stanisława Opaska ze wsi [[Rykały]], powołany został nowy wójt Stanisław Wrzosek, rolnik ze wsi [[Romanów]]. Pracownicy biura gminnego pozostali ci sami, co przed okupacją. Służbę objęła przedwojenna policja granatowa. Osiedleni przed pierwszą wojną światową Niemcy we wsi [[Broniszew]] podpisali Volkslistę i zostali folksdojczami. Ubrani w pomarańczowe mundury i posiadając broń, mieli za zadanie czuwać nad przestrzeganiem prowadzonego porządku niemieckiego. Ogólny nadzór nad bezpieczeństwem gminy Goszczyn, miał żandarm hitlerowski Krauze z posterunku żandarmerii w Mogielnicy.

	Już w pierwszych miesiącach okupacji, na terenie gminy Goszczyn, zaczęły powstawać tajne organizacje wojskowe, mające na celu wyzwolenie Ojczyzny spod jarzma niemieckiego. Do organizacji podziemnych wstępowały zwykli obywatele, pracownicy biura Urzędu Gminnego, nauczycielstwo, a nawet i niektórzy funkcjonariusze policji granatowej. Organizacje podziemne działające na tych ziemiach to m.in: Bataliony Chłopskie, Polski Związek Powstańczy, Związek Walki Zbrojnej, Gwardia Ludowa, Narodowa Armia Polska, Narodowa Organizacja Wojskowa i Komenda Obrońców Polski.		Już w pierwszych miesiącach okupacji, na terenie gminy Goszczyn, zaczęły powstawać tajne organizacje wojskowe, mające na celu wyzwolenie Ojczyzny spod jarzma niemieckiego. Do organizacji podziemnych wstępowały zwykli obywatele, pracownicy biura Urzędu Gminnego, nauczycielstwo, a nawet i niektórzy funkcjonariusze policji granatowej. Organizacje podziemne działające na tych ziemiach to m.in: [[Bataliony Chłopskie]], Polski Związek Powstańczy, Związek Walki Zbrojnej, [[Gwardia Ludowa]], Narodowa Armia Polska, Narodowa Organizacja Wojskowa i Komenda Obrońców Polski.

	W 1942 r. nastąpił proces scalenia organizacji konspiracyjnych i tworzenia Armii Krajowej. Wiele organizacji zgłosiło swój akces do AK i w ten sposób powstała jedna, silna, masowa organizacja podległa Rządowi Polski w Londynie. Szczególnie aktywny na terenie Goszczyna był Ośrodek VI Armii Krajowej, podporządkowany [[Obwód Grójec Armii Krajowej\|Obwodowi Grójec-Głuszec]], liczący kilkudziesięciu żołnierzy.		W 1942 r. nastąpił proces scalenia organizacji konspiracyjnych i tworzenia Armii Krajowej. Wiele organizacji zgłosiło swój akces do AK i w ten sposób powstała jedna, silna, masowa organizacja podległa Rządowi Polski w Londynie. Szczególnie aktywny na terenie Goszczyna był Ośrodek VI Armii Krajowej, podporządkowany [[Obwód Grójec Armii Krajowej\|Obwodowi Grójec-Głuszec]], liczący kilkudziesięciu żołnierzy.
Linia 154:		Linia 154:
	Okres po okupacji niemieckiej w nowo wyzwolonej Polsce był bardzo trudny, pełen napięć, niezgody społecznej i politycznej. Prześladowani byli zamożni rolnicy, którym poza normalnym podatkiem dawano tak zwane domiary pieniężne i ich licytowano. Na bramach ich ogrodzeń w porze nocnej malowano słowo “kułak” (z języka rosyjskiego, zaciśnięta pięść). Prześladowani byli również członkowie Armii Krajowej.		Okres po okupacji niemieckiej w nowo wyzwolonej Polsce był bardzo trudny, pełen napięć, niezgody społecznej i politycznej. Prześladowani byli zamożni rolnicy, którym poza normalnym podatkiem dawano tak zwane domiary pieniężne i ich licytowano. Na bramach ich ogrodzeń w porze nocnej malowano słowo “kułak” (z języka rosyjskiego, zaciśnięta pięść). Prześladowani byli również członkowie Armii Krajowej.

	W roku 1952, władze bezpieczeństwa wykryły na terenie gminy Goszczyn nielegalną organizację polityczną, której zadaniem była walka przeciw obecnemu ustrojowi socjalistycznemu Polski Ludowej, pod dowództwem Henryka Bąka, mieszkańca wsi [[Lisew]]. Henryk Skowroński ze wsi [[Bądków]] zdołał przed aresztowaniem uciec i ukrywał się do czasu amnestii wydanej przez Państwo. W czasie prowadzonego śledztwa został uniewinniony Antoni Komorowski z Goszczyna. Rozprawa sądowa odbyła się w sądzie wojewódzkim w Warszawie przy ulicy Leszno. Stefan Pietrusiński, z zawodu nauczyciel, został skazany na karę śmierci. Wyrok wykonany został w roku 1959. Henryk Bąk wyrokiem sądu został skazany na 10 lat więzienia, pozostali od 2-5 lat. Skazani nie odbyli w pełni swej kary. W niedługim czasie na mocy amnestii zostali wypuszczeni z więzienia na wolność.		W roku 1952, władze bezpieczeństwa wykryły na terenie gminy Goszczyn nielegalną organizację polityczną, której zadaniem była walka przeciw obecnemu ustrojowi socjalistycznemu Polski Ludowej, pod dowództwem [[Henryk Bąk\|Henryka Bąka]], mieszkańca wsi [[Lisew]]. Henryk Skowroński ze wsi [[Bądków]] zdołał przed aresztowaniem uciec i ukrywał się do czasu amnestii wydanej przez Państwo. W czasie prowadzonego śledztwa został uniewinniony Antoni Komorowski z Goszczyna. Rozprawa sądowa odbyła się w sądzie wojewódzkim w Warszawie przy ulicy Leszno. [[Stefan Pietrusiński]], z zawodu nauczyciel, został skazany na karę śmierci. Wyrok wykonany został w roku 1959. [[Henryk Bąk]] wyrokiem sądu został skazany na 10 lat więzienia, pozostali od 2-5 lat. Skazani nie odbyli w pełni swej kary. W niedługim czasie na mocy amnestii zostali wypuszczeni z więzienia na wolność.

	W 1945 roku, dla uczczenia pamięci powieszonych na szubienicy w dniu 9 września 1942 roku członków Gwardii Ludowej, na rynku w Goszczynie wzniesiony został pomnik projektu Franciszka Strynkiewicza, profesora Akademii Sztuk Pięknych w Warszawie. Postument tego pomnika wykonany był z cementu i cegły, ze wzniesionymi czterema prostokątnymi słupami z drzewa, a na szczycie umieszczony został biały piastowski orzeł. Wykonany on był z gipsu w tymczasowej pracowni artystycznej w Grójcu, która mieściła się w ratuszu na pierwszym piętrze. Orzeł ten został przewieziony do Goszczyna pojazdem konnym przez wójta gminy Kazimierza Górskiego, rolnika Romana Kochańca i funkcjonariusza Milicji Obywatelskiej Henryka Ogonowskiego.		W 1945 roku, dla uczczenia pamięci powieszonych na szubienicy w dniu 9 września 1942 roku członków Gwardii Ludowej, na rynku w Goszczynie wzniesiony został pomnik projektu Franciszka Strynkiewicza, profesora Akademii Sztuk Pięknych w Warszawie. Postument tego pomnika wykonany był z cementu i cegły, ze wzniesionymi czterema prostokątnymi słupami z drzewa, a na szczycie umieszczony został biały piastowski orzeł. Wykonany on był z gipsu w tymczasowej pracowni artystycznej w Grójcu, która mieściła się w ratuszu na pierwszym piętrze. Orzeł ten został przewieziony do Goszczyna pojazdem konnym przez wójta gminy Kazimierza Górskiego, rolnika Romana Kochańca i funkcjonariusza Milicji Obywatelskiej Henryka Ogonowskiego.
Linia 162:		Linia 162:
	W 1956 roku, mieszkańcy Goszczyna podjęli starania o doprowadzenie do swojej miejscowości gazu ziemnego od wsi Broniszew, w celu ogrzewania domów mieszkalnych oraz opalania kuchni, tworząc Społeczny Komitet Budowy Gazociągu. Ostatecznie linia gazowa została zbudowana i włączona do eksploatacji w dniu 22 grudnia 1960 roku.		W 1956 roku, mieszkańcy Goszczyna podjęli starania o doprowadzenie do swojej miejscowości gazu ziemnego od wsi Broniszew, w celu ogrzewania domów mieszkalnych oraz opalania kuchni, tworząc Społeczny Komitet Budowy Gazociągu. Ostatecznie linia gazowa została zbudowana i włączona do eksploatacji w dniu 22 grudnia 1960 roku.

	Ksiądz kanonik Jan Mecheda podjął również starania o uruchomienie autobusu Państwowej Komunikacji Samochodowej Goszczyn - Grójec. Autobus zaczął kursować w 1948 roku, początkowo z Grójca przez Białobrzegi do Goszczyna. Była to komunikacja dla Goszczyna bardzo niewygodna, ponieważ autobus po przyjeździe z Białobrzegów, był już tak zapełniony pasażerami, że nie było miejsc dla ludzi z przystanku w Goszczynie. Pasażerowie do autobusu wciskali się siłą, często jechali na dachu autobusu.		Ksiądz kanonik Jan Mecheda podjął również starania o uruchomienie autobusu Państwowej Komunikacji Samochodowej Goszczyn - [[Grójec]]. Autobus zaczął kursować w 1948 roku, początkowo z Grójca przez [[Białobrzegi]] do Goszczyna. Była to komunikacja dla Goszczyna bardzo niewygodna, ponieważ autobus po przyjeździe z Białobrzegów, był już tak zapełniony pasażerami, że nie było miejsc dla ludzi z przystanku w Goszczynie. Pasażerowie do autobusu wciskali się siłą, często jechali na dachu autobusu.

	Mimo zniszczeń wojennych dokonanych w Polsce przez okupanta niemieckiego i zaraz po wojnie dość poważnego ucisku administracyjnego gospodarstw rolnych o większej powierzchni gruntów, sytuacja gospodarcza uległa stałej systematycznej poprawie. Dużo jednak gospodarstw podupadło. Wiele hektarów ziemi było nieuprawiane i leżało odłogiem, szczególnie w samym Goszczynie. Wielka liczba młodych ludzi zniechęcana niekorzystnymi warunkami gospodarczymi, wyemigrowała do miast, w poszukiwaniu pracy na dogodniejszych warunkach. W późniejszym okresie czasu, Państwo zaczęło tworzyć dogodniejsze warunki dla rolnictwa, ale jeszcze w 1962 roku na terenie gminy istniały 82 zaniedbane gospodarstwa rolne, w tym 18 gospodarstw, których grunty nie były uprawiane.		Mimo zniszczeń wojennych dokonanych w Polsce przez okupanta niemieckiego i zaraz po wojnie dość poważnego ucisku administracyjnego gospodarstw rolnych o większej powierzchni gruntów, sytuacja gospodarcza uległa stałej systematycznej poprawie. Dużo jednak gospodarstw podupadło. Wiele hektarów ziemi było nieuprawiane i leżało odłogiem, szczególnie w samym Goszczynie. Wielka liczba młodych ludzi zniechęcana niekorzystnymi warunkami gospodarczymi, wyemigrowała do miast, w poszukiwaniu pracy na dogodniejszych warunkach. W późniejszym okresie czasu, Państwo zaczęło tworzyć dogodniejsze warunki dla rolnictwa, ale jeszcze w 1962 roku na terenie gminy istniały 82 zaniedbane gospodarstwa rolne, w tym 18 gospodarstw, których grunty nie były uprawiane.
Linia 168:		Linia 168:
	Poważna część społeczeństwa, była jednak tak przywiązana do swego zawodu rolnika i przezwyciężyła wszystkie trudności gospodarcze. Rolnicy doszli do stanu zamożności, szczególnie poprzez prowadzenie upraw specjalnych, jak sady owocowe, plantacje porzeczek i truskawek. Ponadto rolnictwo zostało zmechanizowane. Konie przy uprawie roli, zastąpiły traktory współpracujące z nowoczesnym sprzętem rolniczym. Spółdzielnie Kółek Rolniczych zakupiły kombajny. Czasy w których używano pojazdów konnych, przeszły do historii. Większa część rolników zaczęło posiadać własne samochody ciężarowe, osobowe i motocykle. Nie posiadający jeszcze pojazdów mechanicznych podróżują autobusami Państwowej Komunikacji Samochodowej (PKS), które kilka razy dziennie dojeżdżają do Goszczyna z Warszawy, Grójca i Radomia.		Poważna część społeczeństwa, była jednak tak przywiązana do swego zawodu rolnika i przezwyciężyła wszystkie trudności gospodarcze. Rolnicy doszli do stanu zamożności, szczególnie poprzez prowadzenie upraw specjalnych, jak sady owocowe, plantacje porzeczek i truskawek. Ponadto rolnictwo zostało zmechanizowane. Konie przy uprawie roli, zastąpiły traktory współpracujące z nowoczesnym sprzętem rolniczym. Spółdzielnie Kółek Rolniczych zakupiły kombajny. Czasy w których używano pojazdów konnych, przeszły do historii. Większa część rolników zaczęło posiadać własne samochody ciężarowe, osobowe i motocykle. Nie posiadający jeszcze pojazdów mechanicznych podróżują autobusami Państwowej Komunikacji Samochodowej (PKS), które kilka razy dziennie dojeżdżają do Goszczyna z Warszawy, Grójca i Radomia.

	== Po 1989 ==		=== Po 1989 ===

	== Kościół pw. św. Michała Archanioła ==		== Kościół pw. św. Michała Archanioła ==