Admin: Utworzono nową stronę "'''Góra Kalwaria''' – miasto w województwie mazowieckim, w powiecie piaseczyńskim, w gminie Góra Kalwaria. Leży nad rzeką Wisłą. == Historia == Wieś rycerska Góra istniała już w XIII wieku, najstarsza wzmianka pochodzi z 1252 roku. W 1657 r. wieś została zniszczona w czasie „potopu szwedzkiego” przez sojuszników Szwedów – wojska kozackie i siedmiogrodzkie. Miejscowość zaczęła odgrywać większe znaczenie od 16…"

2024-04-04T18:43:42Z

Utworzono nową stronę "'''Góra Kalwaria''' – miasto w województwie mazowieckim, w powiecie piaseczyńskim, w gminie Góra Kalwaria. Leży nad rzeką Wisłą. == Historia == Wieś rycerska Góra istniała już w XIII wieku, najstarsza wzmianka pochodzi z 1252 roku. W 1657 r. wieś została zniszczona w czasie „potopu szwedzkiego” przez sojuszników Szwedów – wojska kozackie i siedmiogrodzkie. Miejscowość zaczęła odgrywać większe znaczenie od 16…"

Nowa strona

'''Góra Kalwaria''' – miasto w województwie mazowieckim, w powiecie piaseczyńskim, w [[Gmina Góra Kalwaria|gminie Góra Kalwaria]]. Leży nad rzeką Wisłą.

== Historia ==
Wieś rycerska Góra istniała już w XIII wieku, najstarsza wzmianka pochodzi z 1252 roku.

W 1657 r. wieś została zniszczona w czasie „potopu szwedzkiego” przez sojuszników Szwedów – wojska kozackie i siedmiogrodzkie.

Miejscowość zaczęła odgrywać większe znaczenie od 1666, gdy stała się własnością biskupa poznańskiego Stefana Wierzbowskiego. Zniszczenie wsi w czasie potopu szwedzkiego umożliwiło zrealizowanie planowanego założenia urbanistycznego – systemu dróg kalwaryjskich, przystosowanych do odprawiania nabożeństw pasyjnych.

W 1670 wydany został przywilej miejski (prawo magdeburskie) oraz nadana nazwa Nowe Jeruzalem. Zostały osadzone zakony dominikanów, dominikanek, franciszkanów obserwantów, bernardynów, pijarów i marianów (1677), a samo miasto w całości przeznaczone dla katolików (zabroniono osiedlać się w nim Żydom). Po śmierci Wierzbowskiego nastąpił stopniowy upadek. Pod koniec XVIII wieku i na początku XIX wieku większość kościołów i kaplic została rozebrana.

W 1802 roku uchylono zakaz osiedlania się Żydów, którzy w krótkim czasie stali się największą grupą wyznaniową w mieście. W roku 1825 żydowskich mieszkańców było już więcej niż chrześcijańskich, zaś w połowie XIX wieku Żydzi stanowili aż 2/3 lokalnej społeczności (1161 z 1750 mieszkańców). Góra Kalwaria wyrosła wtedy na jedno z ważniejszych w Polsce centrów chasydyzmu prowadzone przez osiadłych tu cadyków Alterów (od 1859).

● ''Więcej w osobnym artykule: [[Żydzi w Górze Kalwarii]].''

Oprócz Żydów na teren Góry Kalwarii sprowadzali się ewangelicy z obecnych Niemiec, który założyli potem wieś Kąty.

W latach 1867–1879 Góra Kalwaria była siedzibą powiatu. W latach 1883–1919 Góra Kalwaria pozbawiona została praw miejskich.

18 sierpnia 1900 roku miasto uzyskało wąskotorowe połączenie kolejowe z Warszawą w ramach tzw. [[Kolej grójecka|kolei grójeckiej]] (funkcjonowało do 1971 roku).

Do II wojny światowej w Górze Kalwarii istniała Główna Szkoła Straży Granicznej oraz stacjonował 1 pułk artylerii najcięższej (pan).

Podczas kampanii wrześniowej blisko miasta miała miejsce bitwa o most na Wiśle w Brzuminie. Obrońcy przeprawy ulegli niemieckiemu najeźdźcy po zaciętej, kilkudniowej walce. Do niewoli dostało się około 200 polskich żołnierzy. W 1940 Niemcy utworzyli w mieście getto dla ludności żydowskiej. Przebywało w nim ok. 3500 osób. Getto zostało zlikwidowane w dniach 25-26 lutego 1941 roku. Większość jego mieszkańców wywieziono do getta warszawskiego, a część rozstrzelano. Z Warszawy wywieziono ich w 1942 roku do obozu zagłady w Treblince, gdzie okupant odebrał im życie. Z Górą Kalwarią związanych było też przeszło 20 ofiar zbrodni katyńskiej (1940 r.). To głównie oficerowie Wojska Polskiego – w czasie wojny w mieście stacjonował bowiem pułk artylerii.

Po II wojnie światowej założono kilka większych przedsiębiorstw przemysłowych branży owocowo-warzywnej, lekkiej, budowlanej, chemicznej. W 1954 r. miasto uzyskało połączenie kolejowe normalnotorowe z Łukowem i Skierniewicami.

== Przypisy ==

Góra Kalwaria - Historia wersji