Admin: Utworzono nową stronę "'''Czesław Mirosław Szczepaniak''' (ur. 23 czerwca 1954 w Grójcu, zm. 9 września 2022Nekrolog w Gazecie Wyborczej, data emisji: 16 września 2022, https://nekrologi.wyborcza.pl/0,11,,546910,Czes%C5%82aw-Miros%C5%82aw-Szczepaniak-nekrolog.html) – poeta, prozaik, felietonista, piewca „Okolicy Kwitnącej Jabłoni”. Pochodził ze wsi Kopana k. Grójca. == Życiorys == Urodził się 23 czerwca 1954 w Grójcu,…"

2025-02-01T19:35:17Z

Utworzono nową stronę "'''Czesław Mirosław Szczepaniak''' (ur. 23 czerwca 1954 w Grójcu, zm. 9 września 2022<ref>Nekrolog w Gazecie Wyborczej, data emisji: 16 września 2022, https://nekrologi.wyborcza.pl/0,11,,546910,Czes%C5%82aw-Miros%C5%82aw-Szczepaniak-nekrolog.html</ref>) – poeta, prozaik, felietonista, piewca „Okolicy Kwitnącej Jabłoni”. Pochodził ze wsi Kopana k. Grójca. == Życiorys == Urodził się 23 czerwca 1954 w Grójcu,…"

Nowa strona

'''Czesław Mirosław Szczepaniak''' (ur. 23 czerwca 1954 w [[Grójec|Grójcu]], zm. 9 września 2022<ref>Nekrolog w Gazecie Wyborczej, data emisji: 16 września 2022, https://nekrologi.wyborcza.pl/0,11,,546910,Czes%C5%82aw-Miros%C5%82aw-Szczepaniak-nekrolog.html</ref>) – poeta, prozaik, felietonista, piewca „Okolicy Kwitnącej Jabłoni”. Pochodził ze wsi [[Kopana]] k. [[Grójec|Grójca]].

== Życiorys ==
Urodził się 23 czerwca 1954 w [[Grójec|Grójcu]], jako syn starszego rzemieślnika w warsztatach kolejowych w Piasecznie, Czesława (z [[Las Lesznowolski|Lasu Lesznowolskiego]]) i Marianny z Grzonkowskich (z [[Pawłowice (powiat piaseczyński)|Pawłowic]]). W latach 1957–1969 Szczepaniak – wskutek nabytej choroby polio (choroby Heinego-Medina'')'' – większość czasu spędzał w szpitalach i sanatoriach (Zagórze k. Warszawy, Wleń k. Jeleniej Góry, Busko Zdrój, Jastrzębie Zdrój). Po ukończeniu szkoły podstawowej w [[Pamiątka|Pamiątce]] (1969), Zasadniczej Szkoły Elektronicznej w Zduńskiej Woli (1973) uczył się w wieczorowym Liceum Ogólnokształcącym w Łodzi. Po maturze, w 1976, rozpoczął studia w Wyższej Szkole Pedagogiki Specjalnej im. Marii Grzegorzewskiej w Warszawie, którą ukończył w 1980. Do 1982 pracował jako instruktor w Klubie Twórców i Czytelników Domu Książki „Uniwerstis” w Warszawie. W latach 1982–1988 był starszym redaktorem w Młodzieżowej Agencji Wydawniczej, następnie przebywał na rencie inwalidzkiej. Od stycznia 1996 pracował w Państwowym Funduszu Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych. Mieszkał na Ursynowie, miał żonę Grażynę z Pleszewskich i dwoje dzieci: syna Pawła Piotra (ur. 1979) i córkę Annę (ur. 1984).

Debiutował bardzo wcześnie krótkim opowiadaniem pt. ''Kartka z mego życia'' („Na przełaj” 1972, nr 27) i wierszami („Nowy Medyk” 1973, nr 12). Już w 1974 roku złożył w wydawnictwie „Iskry” zbiór wierszy, który jednak ukazał się dopiero w 1977 pt. ''Mieliśmy białe ściany''. Zbiór, poświęcony przeżyciom szpitalnym, zebrał wiele pochlebnych recenzji; znany poeta i krytyk Julian Kornhauser uznał go za najlepszy tomik roku. Do 1992 opublikował kilka tomików poezji: ''Przerwane wiersze'' (1981), ''Na własny rachunek'' (1986), ''Po naszej stronie'' (1988), ''Okruchy ballad'' (1991), ''Garść słów'' (1991), ''Zapiski i ballady'' (1992). Ponadto w 1990 kilka bibliofilskich zbiorków przygotował nakładem własnym (''Pokłon'', ''Ballady miłosne'', ''Kopana'', ''Zapiski wleńskie'').

Współpracował z wieloma pismami o ogólnokrajowym zasięgu. Wiersze drukował m.in. w „Nowym Wyrazie” (1974–1980), „Odgłosach” (1974–1978), „Radarze” (1975–1979), „Nowej Wsi” (1974–?), „Poezji” (1976–1984), „Tygodniku Kulturalnym” (1978–1984), sporadycznie także w „Literaturze”, „Akcencie”, „Razem”, „Zwierciadle”, „Wieściach” i „[[Gazeta Grójecka|Gazecie Grójeckiej]]”. Zamieszczał je także w antologiach, m.in. pt. ''Rysopis. Antologia poezji''. Wybór i oprac. Rena Marciniak (1987), ''Poeta jest jak dziecko. Nowe roczniki. Antologia'', Wybór i oprac. M. Chrzanowski, Z. Jerzyna, J. Koperski (1987). Większe fragmenty prozy lub opowiadania zamieszczał m.in. w „Nowym Wyrazie” 1976, nr 2 (''Wciąż czegoś żal''), „Odgłosach” 1976, nr 24 (''Żyć po ludzku''), „Odrze 1989, nr 12 (''Znieczulenie'') i 1993, nr 3 (''Pierwsza komunia''), tygodniowym magazynie „Słowa – Dziennika Katolickiego” 1994, nr z 8-9-10 czerwca (''Szara godzina''). Z kilkoma pismami współpracował także jako felietonista, systematycznie – z „Radarem” (1979–1981) i z „Tygodnikiem Kulturalnym” (1982–1986).

Opracował i opatrzył wstępem wydanie ''Poezji wybranych'' Bolesława Leśmiana w „Bibliotece poetów” Ludowej Spółdzielni Wydawniczej (1989) i razem z Jerzym Szatkowskim – 3 tomów Ryszarda Milczewskiego - Bruno pt. ''Poezja, proza, listy'' (1989).

Brał udział w bardzo licznych konkursach poetyckich i często zdobywał na nich nagrody i wyróżnienia. W 1984 i 1985 otrzymał wyróżnienia w [[Ogólnopolski Konkurs Poetycki „O Laur Jabłoni”|Ogólnopolskim Konkursie Poetycki „O Laur Jabłoni”]]. Najcenniejszą z nagród zdobytych przez Szczepaniaka jest prestiżowa nagroda im. Stanisława Piętaka za tom ''Przerwane wiersze'' w 1982.

Szczepaniak należy do licznego dziś grona poetów, którzy tematem i siłą swojej twórczości uczynili osobiste doświadczenie. Wyjątkowość tego doświadczenia, jak i odwaga w jego eksponowaniu, sprawiły jednak, że w owym licznym gronie Szczepaniak zachował własną odrębność. Najpierw była to odrębność wizji świata człowieka szpitalnego, tym bardziej przejmująca, że owym człowiekiem było dziecko. Doświadczenia choroby, bólu ciała torturowanego na operacyjnym stole, walki z kalectwem, były pierwszymi doświadczeniami jego życia; ludzie w białych fartuchach – głównymi mieszkańcami świata, widok szpitalnej sali i pejzażu za oknem – normalnym pejzażem egzystencji; przyjmowanie do szpitala i wypisy z niego – najważniejszymi momentami kalendarza i wyznacznikami pór roku.

Poeta, chcąc normalnie żyć, musiał podjąć walkę nie tylko z własną ułomnością, ale i z pamięcią swojego pierwszego przeżycia świata, ze swoistą fascynacją jego złowrogą, odrębną, kompletną pełnią. Mógł ją przezwyciężyć tylko przy pomocy przeżyć o nie mniejszej intensywności, i stąd wynika odrębność poezji Szczepaniaka po dziś dzień. Nowe doświadczenia przyswaja on sobie tak intensywnie jakby cudem zostały odzyskane, wyrwane niebytowi. Dzięki temu, na wiele zdarzeń codziennych Szczepaniak potrafi spojrzeć w sposób zaskakująco świeży; jakby jemu pierwszemu przytrafiły się na świecie (bo przecież mogły się nie przytrafić).

Walka ze „szpitalnym zagrożeniem” widzenia i przeżywania świata zaowocowała w poezji Szczepaniaka kilkoma stałymi wątkami. Najbardziej wyeksponowanym przez samego poetę jest obsesyjny motyw walki z bielą – kolorem bezradności, ubezwłasnowolnienia, martwoty, obumierania. Bieli szpitalnych ścian, unieruchamiającego gipsu, pooperacyjnych bandaży – ale także: bieli (zwiastującej rozkład) pleśni, zasnuwającej świat pajęczyny i mgły, wrogiej bieli czystej kartki – przeciwstawia niezwykłą wrażliwość na kolory. Pamięć szpitalnej jednostajności przezwycięża wątek drogi, podróży, zainteresowanie innym miejscem, jak i – z drugiej strony – domem, mieszkaniem, przestrzenią przez siebie i najbliższych zagospodarowaną. Ogromna wrażliwość na rytm życia przyrody, w tym: zmiany pór roku, stanowi odpowiedź na kalendarz życia szpitalnego.

Poetycka walka z pamięcią i groźbą ubezwłasnowolnienia miała też najpewniej wpływ na rozumienie funkcji i sposób uprawiania poezji przez Szczepaniaka. Doświadczywszy terapeutycznych możliwości słowa na samym sobie, chciałby pomóc nim także innym ludziom. Chciałby poezji, która pomaga przezwyciężać samotność i zakorzeniać się w świecie – wśród ludzi, we wspólnym rytmie przeżywania czasu. W związku z tym twórczość Szczepaniaka zmierza ku coraz większej komunikatywności, nie stroni nawet od form poezji okolicznościowej. Na początku dominowała w niej forma poetyckiego reportażu z przeżyć własnych; w późniejszej twórczości – forma tradycyjnej, śpiewanej ballady.

Wszystkie wątki poetyckiej walki Szczepaniaka z pozostałościami szpitalnego wyobrażenia świata zbiegły się w motywie [[Kopana|Kopanej]], ponieważ tylko w miejscu urodzenia może on pokonać te pozostałości do końca, czyli odzyskać przedszpitalne, naprawdę pierwsze, rozpoznanie świata, dokonane w rodzimej przestrzeni domu, podwórka, sadu, drogi, itp. To, co dla innych może być zwykłym powrotem do najbardziej własnego wyposażenia dzieciństwa, od Szczepaniaka wymaga mitotwórczego wysiłku, odzyskania jakby przedświadomości, bo pierwsza świadomość mówiła mu, że na własność to on ma piżamę, ręcznik i – przejściowo – szpitalne łóżko. Nie może jednak zapomnieć o sobie obecnym, ani o sobie z czasu przyjazdów i wyjazdów, o trudnych stosunkach z rodzicami i chłopskim otoczeniem, które tradycyjnie nie ma zrozumienia dla szpitala, choroby, ułomności. Dążąc do odzyskania pamięci pierwszego świata, musi pogodzić wszystkie te czasy i wszystkie elementy własnego losu. Symbolicznym rezultatem tego wysiłku jest, pojawiający się często w poezji Szczepaniaka, obraz sadu, lokujący go wymownie grójeckiej „Okolicy Kwitnącej Jabłoni”. Ten sad wypełniony jest bielą, przezwyciężającą pamięć bieli szpitalnej – bo jest to biel kwiatu, zawiązku życia – ale i podpórkami gałęzi, które upodobniają owocujące drzewo do człowieka idącego o kulach.

Ponawiany od drugiego tomiku wierszy wysiłek odbudowania związku z Kopaną – czyniący z Szczepaniaka głównego poetę Grójecczyzny – znalazł ostatnio wyraz w prozie pisarza. W odróżnieniu od opowiadań lat siedemdziesiątych, które były komentarzami do bieżących zdarzeń, opowiadania obecne dotyczą dzieciństwa i zdecydowanie mają przyczynić się do zakorzenienia autora w rodzinnym pejzażu i najbliższej społeczności. Razem z wierszami wprowadzają one grójeckie do świata literackich „małych ojczyzn”, który współtworzą dziś bardzo różne poszukiwania, przeciwstawiające się skutkom rozmaitych form wyzucia z rozmaitych duchowych tradycji.

Czesław Mirosław Szczepaniak zmarł nagle 9 września 2022 r. Został pochowany 17 września 2022 w grobie rodzinnym na Starym Cmentarzu należącym do parafii św. Katarzyny w [[Warszawa|Warszawie]]<ref>"Pożegnanie", http://wychowancygorskiego.pl/pozegnania/czeslaw-miroslaw-szczepaniak/</ref>.

== Przypisy ==
<references />

== Bibliografia ==

* Zygmunt Ziątek, ''Szczepaniak Czesław Mirosław'', [w:] ''Słownik wiedzy o Grójeckiem – zeszyt czwarty'', [[Towarzystwo Literackie im. Adama Mickiewicza. Oddział w Grójcu|Towarzystwo Literackie im. Adama Mickiewicza – oddział w Grójcu]], 1996, s. 93-97 – na podstawie źródeł:
* M. (Krzysztof Mętrak), ''Nasze lektury'', „Kultura” 1977, nr 41;
* J. Kornhauser, ''Obandażowane skrzydełko ptaka'', „Kultura” 1978, nr 44;
* M. Sołtysik, ''Mała księga cierpienia'', „Tygodnik Kulturalny” 1978, nr 13;
* R. Matuszewski, ''Przegląd z dystansem'', „Miesięcznik Literacki” 1979, nr 4;
* M. Jentys, ''A tętno ty musisz piórem nadciąć'', „Regiony” 1979, nr 2;
* K. Pieńkosz, ''Cierpienie i poezja'', „Tygodnik Kulturalny” 1982, nr 11;
* A. Borzęcki, ''Bliżej, dalej, pośrodku'', „Kultura” 1986, nr 46;
* M. Olchowska, ''Piszę siebie'', „Nowe Książki” 1986, nr 11;
* J. Z. Brudnicki, ''Pożegnanie jabłoni'', „Razem” 1986, nr 46;
* W. Klejmont, ''Jak daleko pada jabłko od jabłoni'', „Poezja” 1987, nr 2;
* J. Baran, ''Jesień – pora poezji'', „Wieści” 1989, nr 39;
* J. Koryl, ''Jesienne wiersze'', „Nowe Książki” 1989, nr 8;
* [[Zdzisław Szeląg]], ''Radomskie vademecum literackie: Szczepaniak Czesław Mirosław'', „Tygodnik Radomski” 1990, nr 32;
* P. Kuncewicz, ''Poezja polska od 1956 r. Agonia i nadzieja'', t. III, Warszawa 1993.

[[Kategoria:Artyści]]
[[Kategoria:Pisarze]]
{{DEFAULTSORT:Szczepaniak, Czesław}}

Czesław Mirosław Szczepaniak - Historia wersji